Kireçi çözen ilaç varmı?
Konuya bizlere sıkça sorulan bu soru ile başlamak istiyorum. Bu sorunun cevabı: HAYIR. Çünkü burada kireçlenme dediğimiz hadise yeni kemik oluşumu ve bu kemik oluşumu aslında vücudun verdiği bir reaksiyon. Burada ağrının kaynağı oluşan bu kemik yapı değil. Asıl neden ve problem olan hastalığı başlatan olay kıkırdak kaybı. Bir gün tam bir tedavi geliştirilecek olursa bu kireçleri çözen değil bu eriyen kıkırdağı yerine koyan bir tedavi yöntemi olacaktır.
Kireçlenme nedir?
Osteoartrit (kireçlenme) ağırlık taşıyan eklemlerin yaşlanmaya bağlı olarak aşınmasıdır. Kireçlenme hastalığı kıkırdaktan başlar, kıkırdak altındaki kemiği, eklem kapsülünü ve eklem çevresindeki bağları etkiler. Hatta ağrıdan dolayı kullanılamayan kaslarda incelmeler ve sertleşmeler olur.
Diz vücudun en fazla ağırlık taşıyan ve dolayısıyla kireçlenmeden en fazla etkilenen eklemlerinden biridir.
Gonartroz (diz kireçlenmesi ) kimlerde görülür? Gonartroz orta ve ileri yaşlarda görülür. 50 yaşın üzerinde kadınlarda daha sık görülür. Hastalık daha erken yaşlarda da görülebilir. Hastalar genellikle kiloludurlar. Daha önce geçirilen eklem operasyonları, travmalar, spor yaralanmaları, iltihaplı romatizmalar, doğuştan gelen bazı bozukluklar en önemli sebepleridir.
Kireçlenmeli bir dizde neler olur?
Gonartrozda en erken değişiklik eklem kıkırdağında olur. Kıkırdakta incelme sonucu eklem aralığı daralır. Kıkırdak altındaki kemiklerde de incelmeler ve yıpranmalar olur. Ayrıca eklem kenarlarında kemiksi çıkıntılar (osteofit ) oluşur. Eklem kalınlaşmış olarak görülür. Eklem çevresi kaslarında ağrı sebebiyle kullanılmamaya bağlı atrofiler (incelmeler) olur. Ayrıca eklemin iç yanında pannikülit adı verilen yağ lobülleri vardır. Bunlar çoğu zaman ağrılıdır. Ayrıca zaman zaman eklemlerde iltihaplanma olabilir (sıvı toplanması ).
Hastanın şikayetleri nelerdir ?
Eklemlerde ağrı ve tutukluk hastalığın ilk belirtisidir. Hastalık bazen hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bazen de hastalık belirtileri olduğu halde röntgen filmleri normal olabilir. Hastalık ilerledikçe eklem hareketleri kısıtlanır yürümek ve merdiven inmek-çıkmak zorlaşır. Bazen topallama olabilir. Eklemin düzeni bozulur, bacaklarda eğilmeler olabilir. Eklem içinde, dizin arkasında ve eklemin ön tarafında bursalarda iltihaplı şişkinlikler olabilir. İlerlemiş ve rehabilite edilmemiş dizlerde dizi doğrultmak, ya da bükmek zor ve ağrılı olabilir.
Muayenede neler bulunur ?
Eklemde sürtünme sesi, şişlik, kaslarda erime, eklem hareket kaybı, en sık rastlanan muayene bulgularıdır. Ayrıca değişik derecelerde deformiteler olabilir
Nasıl teşhis edilir ?
Hastanın ifadesi, muayene ve röntgen filmleri genellikle yeterlidir. Bağlar ve menisküslerin durumunu değerlendirmek için MR gerekebilir.
Tedavide neler yapılmalıdır?
Hekimin görevi hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak, ağrıyı dindirmek ve hastayı fonksiyonel halde tutmaktır. Ağrı kesiciler, kas gevşeticiler kullanılabilir. Topikal ilaçlar diz kireçlenmesinde faydalıdır. Fizik tedavi yöntemleri erken ve orta dönem kireçlenmelerde tedavinin en önemli kısmını oluşturur. Uygulanan derin ve yüzeyel ısılar, elektrik akımları , kaplıca ve masaj tedavileri çok büyük yarar sağlar.
Kireçlenmenin fazla ilerlemediği ve kıkırdağın kısmen korunduğu hastalarda kıkırdak besleyici eklem içi enjeksiyonlar yapılabilir. Kireçlenmeye bağlı oluşan şişliklerde diz içinde oluşan sıvı boşaltılır ve soğuk (buz) uygulaması yapılır. Eklem içi kortizon enjeksiyonu gerekebilir.
Tedavide önemli unsurlardan biri de diz koruma prensiplerinin uygulanmasını ve günde en az iki defa 10ar dakika fizik tedavi uzmanı hekiminin vereceği egzersizlerin yapılması son derece önem taşımaktadır. Bütün bu tedavi metodlarına rağmen hastanın şikayetleri devam ediyorsa veya ileri derece ilerlemiş ve fonksiyoları kısıtlamış kireçlenmelerde ise cerrahi tedavi metodları uygulanır.
Diz koruma prensipleri:
- Hareketsiz kalmayınız ancak eklemlerinizi aşırı zorlamayınız
- Fazla kilolarınızı veriniz
- Çömelirken ve doğrulurken, bir yere otururken ve kalkarken kollarınızı kullanın dizlerinizi fazla kırmamaya çalışınız
- Ağır yük taşımayınız
- Alaturka tuvaletler yerine klozet kullanınız
- Namazı oturarak kılınız
- Çok fazla merdiven inip çıkmayınız
- Uzun süre yürümek ve ayakta durmaktan kaçınınız
- Yumuşak tabanlı ve 1-2 cm topuklu ayakkabı giyin
- Diz egzersizlerini mutlaka yapınız
- Dizlerinizi sert zeminler üzerine koymayınız
Uzm.Dr. Volkan SUBAŞI
