Çikolata krizi, diyabet alarmý
Sabahlarý acýkmýyor, öðle yemeðini hafif geçiþtiriyor, uyuyuncaya kadar atýþtýrýp tatlý ya da çikolata krizine mi tutuluyorsunuz? Gizli þekeriniz olabilir. Hemen doktora.
Diyabet henüz klasik bulgularýný, yani çok su içme, sýk idrara çýkma, aðýz kuruluðu, kilo alma gibi belirtilerini vermeden 15 - 20 yýl süresince belirtisiz geliþebiliyor. Bu dönem gizli þeker olarak adlandýrýlýyor. Gizli þeker aslýnda 20 yýl önceden kendine özgü birtakým semptomlarý gösterse de, bu bulgular çoðu kez ihmal ediliyor.
Dünya Saðlýk Örgütü’nün (WHO) son uyarýsýna göre, açlýk kan þekeri 100ün üzerinde olan herkes diyabet riski altýnda. Bunun anlamý ne, ne yapmak gerekiyor? Türk Diyabet Vakfý Baþkaný Prof. Dr. Temel Yýlmaz, gizli þekeri anlattý...
Gizli þekerin seyri nasýldýr?
- Ýlk ortaya çýkan bulgu, reaktif hipoglisemi adýný verdiðimiz þeker düþme ataklarýdýr. En önemli özelliði; açken deðil, yemek yedikten sonra hipoglisemi ataklarý olmasýdýr. Buna tokluk hipoglisemileri adýný veriyoruz. Bu kiþiler sabah uyandýklarýnda fazla acýkmazlar, genellikle kahvaltý yapmazlar, öðle yemeðini hafif geçiþtirirler, ama ilk yemeði yedikten itibaren uyuyuncaya kadar sürekli hipoglisemi ataklarý olur ve sürekli yemek yerler. Kan þekerinin düþüklüðü, sinirlilik, soðuk terleme, fenalýk hissi, bazý kiþilerde baþ aðrýsý, konsantrasyon bozukluðu gibi bulgular görülür. Akþama doðru tatlý krizi, çikolata isteði baþ gösterir. Bir grup hastada gece uykudan uyanýp yemek yeme vardýr.
Kimler dikkat etmeli?
- Özellikle 50 yaþýn altýnda ortaya çýkan hipertansiyon, koroner hastalýðý, enfarktüste mutlaka gizli þeker aranmalýdýr. Toplumda þiþmanlýklarýn genetik olanlar dýþýnda, yaklaþýk yüzde 80’inde reaktif hipoglisemi var. Þiþmanlýðýn tedavisi ancak bu metabolik bozukluðu bulduktan sonra yapýlýyor. Genellikle hipoglisemide temel sorun açlýktýr. Herhangi bir diyet uzmanýna, zayýflama merkezlerine gidildiðinde hastalara hipokalorik yani bir anlamda açlýk diyeti veriliyor. Hasta diþini sýkýp açlýk diyeti uyguluyor ama býraktýktan sonra verdiði kilodan fazlasýný alýyor. Açlýðý açlýkla tedavi edemezsiniz.
Gizli þeker nasýl tespit edilir?
- Þeker hastalýðý bulgularýný verinceye kadarki 10 - 20 yýllýk süreçte hep açlýk kan þekeri normal düzeydedir. Toplumda yanlýþ bir kaný var. Þeker hastalýðý olup olmadýðýný anlamak için açlýk þekerini ölçtür diye öneriyorlar. Oysa gizli þekerde hiçbir zaman açlýk kan þekeriyle teþhis konulmaz. Hastanýn glikoz yükleme testi yaptýrmasý gerekir. Bu teste 75 gram glikoz içeren þekerli su verilir. Þekerli suyu içtikten sonra 5 saat kan þekeri izlenir. Ama hastalar bu teste 4 saat ayýramayabilir. Bunun için karýþýk diyet adýný verdiðimiz 75 gramlýk karbonhidrat diyeti var. 5 dilim ekmek, 2 kaþýk reçel, 2 kesme þeker alýnan kahvaltýdan 2 saat sonraki kan þekeri ölçülür.
Hipoglisemi hayatý nasýl etkiler?
Yaþam kalitesini bozar. Ýnsan iliþkilerini olumsuz etkiler. Ýþ performansýný bozar. Tedavi, uygun bir diyet programý, günde 6-8 öðün, sýk sýk ama azar azar yiyecek programýyla çözümlenir. 3 öðün düzenli yemek, yemek aralarýnda kepekli bisküvi, sandviç, uykudan önce de bir bardak süt, birkaç bisküvi olabilir.