Depresyon mevsimi geldi
Bayanlar dikkat ! Mecsimsel depresyon zamaný geldi.
Uzmanlara göre mevsimsel depresyon (SAD), eylül ayýnda baþlayýp nisan ayýnda bitiyor. Bu hastalýk kadýnlarda daha sýk görülüyor
´EYLÜL ayý sonu gibi baþlayýp nisan ayýnda biten mevsimsel depresyon (seasonal affective disorder), erkeklere oranla daha çok kadýnlarda görülüyor. Ekvatordan uzaklaþtýkça semptomlarýnýn arttýðý görülen SAD, 17 - 25 yaþ aralýðýnda daha çok görülüyor.´
Yukarýdaki sözler, VKV Amerikan Hastanesi Psikoloji Bölümü´nden Uzman Psikolog Aslý Akkan´a ait... Akkan, sözlerini þöyle sürdürüyor: ´Yapýlan araþtýrmalar ABD´de 10 milyondan fazla kiþinin her sene bu rahatsýzlýkla karþýlaþtýðýný mevsimsel depresyonun farklý kentlerde, farklý iklimlerde yaþayan milyonlarca insaný etkilediðine iþaret ediyor. Yine yapýlan araþtýrmalar kadýnlarýn erkeklere oranla daha fazla SAD tanýsý aldýðýný ve ekvatordan uzaklaþýldýkça semptomlarýn arttýðýný gösteriyor. 17 - 25 yaþ arasý görülme sýklýðýnýn daha fazla olduðu biliniyor.
TEK UÇLU DEPRESYON
HER ne kadar SAD deneyimleyen hastalarýn çoðu unipolar (tek uçlu) depresyon tanýsýnda iseler de yüzde 20´sinin bipolar(iki uçlu) mizaç bozukluðuna sahip olduklarý ve manik/hipomanik ataklarýnýn da bulunduðu gözlemleniyor. Mevsimsel depresyonun belirtileri arasýnda; mutsuzluk, ümitsizlik, isteksizlik, deðersizlik hissi, uyku düzensizliði, enerjisizlik ve çabuk yorulma, iþtah deðiþikliði(azalmasý veya artmasý), gerginlik, karamsarlýk ve hatta ölme isteði sayýlabilir. ABD´de yapýlan bir araþtýrma SAD tehþisi konulan hastalarýnýn yüzde 6 ile yüzde 35 arasýnýn hastane yatýþýna ihtiyaç duyulduðunu belirtiyor. Mevsimsel Depresyon´un her ne kadar tam sebebi bilinmiyorsa da, çeþitli hipotezler öne sürülmektedir. Bunlar:
HAREKETLER YAVAÞLAR
MELETONÝN: Beyindeki epifiz bezi melatonin hormonu üretir. Hormon üretimi karanlýk oratamlarda artmaktadýr. Melatonin hormonu, insanýn fiziki hareketlerini yavaþlatan, uykulu ve bitkin yapan doðal bir sakinleþtiricidir. Günlerin kýsalmasý ve güneþ ýþýðýnýn azalmasý melatonin üretimin arttýrarak kiþiyi daha az enerjik, yorgun, ve isteksiz yapar. Bu da Mevsimsel Depresyona yol açabilir.
Seratonin: Kýþ aylarý ile birlikte vücuttaki seratonin üretiminin azalmasýnýn mevsimsel depresyona sebep olabileceði öne sürülmektedir.
Genetik faktörler: Mevsimsel depresyonun genetik köklerinin olabileceði kiþinin ebeveynlerinden birinde mevsimsel depresyonun olmasýnýn kiþinin de SAD yaþama oranýnýn 7 de 1 kadar arttýrdýðýný gösteren çalýþmalar vardýr.
GÜNEÞÝN ETKÝSÝ
MEVSÝMSEL depresyonunun önüne geçebilmek için özellikle çalýþma ortamlarýnda gerekli ýþýk ihtiyacýnýn karþýlanmasý, ortamýn ýsý ayarýnýn kontrol altýnda tutulmasý, kiþinin gün boyu güneþ ýþýðýyla temasýnýn maksimumda olabileceði aktivitelerde bulunmasý (sabah saatlerinde yapýlacak yürüyüþler gibi), uyku saatlerinin mümkün olduðunca düzenli tutulmasý vb... Tüm bunlara raðmen semptomlarýn devam etmesi ve/veya artmasý halinde ise bir uzmandan yardým alýnmasý önerilir.
´EYLÜL ayý sonu gibi baþlayýp nisan ayýnda biten mevsimsel depresyon (seasonal affective disorder), erkeklere oranla daha çok kadýnlarda görülüyor. Ekvatordan uzaklaþtýkça semptomlarýnýn arttýðý görülen SAD, 17 - 25 yaþ aralýðýnda daha çok görülüyor.´
Yukarýdaki sözler, VKV Amerikan Hastanesi Psikoloji Bölümü´nden Uzman Psikolog Aslý Akkan´a ait... Akkan, sözlerini þöyle sürdürüyor: ´Yapýlan araþtýrmalar ABD´de 10 milyondan fazla kiþinin her sene bu rahatsýzlýkla karþýlaþtýðýný mevsimsel depresyonun farklý kentlerde, farklý iklimlerde yaþayan milyonlarca insaný etkilediðine iþaret ediyor. Yine yapýlan araþtýrmalar kadýnlarýn erkeklere oranla daha fazla SAD tanýsý aldýðýný ve ekvatordan uzaklaþýldýkça semptomlarýn arttýðýný gösteriyor. 17 - 25 yaþ arasý görülme sýklýðýnýn daha fazla olduðu biliniyor.
TEK UÇLU DEPRESYON
HER ne kadar SAD deneyimleyen hastalarýn çoðu unipolar (tek uçlu) depresyon tanýsýnda iseler de yüzde 20´sinin bipolar(iki uçlu) mizaç bozukluðuna sahip olduklarý ve manik/hipomanik ataklarýnýn da bulunduðu gözlemleniyor. Mevsimsel depresyonun belirtileri arasýnda; mutsuzluk, ümitsizlik, isteksizlik, deðersizlik hissi, uyku düzensizliði, enerjisizlik ve çabuk yorulma, iþtah deðiþikliði(azalmasý veya artmasý), gerginlik, karamsarlýk ve hatta ölme isteði sayýlabilir. ABD´de yapýlan bir araþtýrma SAD tehþisi konulan hastalarýnýn yüzde 6 ile yüzde 35 arasýnýn hastane yatýþýna ihtiyaç duyulduðunu belirtiyor. Mevsimsel Depresyon´un her ne kadar tam sebebi bilinmiyorsa da, çeþitli hipotezler öne sürülmektedir. Bunlar:
HAREKETLER YAVAÞLAR
MELETONÝN: Beyindeki epifiz bezi melatonin hormonu üretir. Hormon üretimi karanlýk oratamlarda artmaktadýr. Melatonin hormonu, insanýn fiziki hareketlerini yavaþlatan, uykulu ve bitkin yapan doðal bir sakinleþtiricidir. Günlerin kýsalmasý ve güneþ ýþýðýnýn azalmasý melatonin üretimin arttýrarak kiþiyi daha az enerjik, yorgun, ve isteksiz yapar. Bu da Mevsimsel Depresyona yol açabilir.
Seratonin: Kýþ aylarý ile birlikte vücuttaki seratonin üretiminin azalmasýnýn mevsimsel depresyona sebep olabileceði öne sürülmektedir.
Genetik faktörler: Mevsimsel depresyonun genetik köklerinin olabileceði kiþinin ebeveynlerinden birinde mevsimsel depresyonun olmasýnýn kiþinin de SAD yaþama oranýnýn 7 de 1 kadar arttýrdýðýný gösteren çalýþmalar vardýr.
GÜNEÞÝN ETKÝSÝ
MEVSÝMSEL depresyonunun önüne geçebilmek için özellikle çalýþma ortamlarýnda gerekli ýþýk ihtiyacýnýn karþýlanmasý, ortamýn ýsý ayarýnýn kontrol altýnda tutulmasý, kiþinin gün boyu güneþ ýþýðýyla temasýnýn maksimumda olabileceði aktivitelerde bulunmasý (sabah saatlerinde yapýlacak yürüyüþler gibi), uyku saatlerinin mümkün olduðunca düzenli tutulmasý vb... Tüm bunlara raðmen semptomlarýn devam etmesi ve/veya artmasý halinde ise bir uzmandan yardým alýnmasý önerilir.