Doðum sancýsý kadar kötü bir aðrýya neden olan böbrek taþýnýn en önemli nedenlerinin baþýnda yanlýþ beslenme geliyor. 

Üriner sistem taþ hastalýðý oldukça sýk rastlanan ve genelde aðrýyla seyreden bir rahatsýzlýk. Böbrek taþlarý, idrar yolu enfeksiyonlarý ve prostat patolojilerinden sonra üriner sistemi en sýk etkileyen üçüncü patolojik durum.

Çoðu hasta tarafýndan böbrek taþý düþürme doðum sancýsýna benzetilse de bazý durumlarda aðrýya neden olmuyor. Belirti vermeyen bu taþlar genellikle baþka bir rahatsýzlýk dolayýsý ile çekilen röntgen filminde ya da idrar tahlilinde ortaya çýkýyor. Bazen de sýk tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarý uzmanlarýn böbrek taþýndan þüphelenmelerine neden oluyor. Ancak ister aðrýya neden olsun ister olmasýn taþ oluþumunun altýnda yatan sebebin mutlaka ortaya çýkartýlmasý gerekiyor. Çünkü böbrek taþý hastasý ek tedavi almadýðý takdirde hastalýk ilk yýl yüzde 10, beþinci yýl yüzde 35 ve onuncu yýl ise yüzde 50 tekrarlama eðilimi gösteriyor. Son yýllarda taþ hastalýðýnýn görülme oranlarýnda artýþ yaþandýðýný dile getiren Aile Hastanesi Bahçelievler üroloji Uzmaný Dr. Tansu Güdelci artýþýn en önemli sebepleri arasýnda yanlýþ beslenme þekli ve yetersiz sývý alýmý olduðunu belirtiyor. 

Böbrek taþlarýnýn, idrarýn taþ oluþturan tuzlar ile aþýrý doygun hale gelmesi ve yine bu idrarýn içinde taþ oluþumunu önleyen maddelerin yeterli miktarda bulunmamasý sonucunda oluþtuðu tahmin ediliyor. Aðrý, idrarda kan, idrar yolu iltihaplarý, ateþ, bulantý ve kusma gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Taþ oluþumuna neden olan çok sayýda faktör bulunuyor. Bu faktörler kiþisel ve çevresel olmak üzere ikiye ayrýlýyor. 

1.Genetik etkenler: Böbrek taþý olan her dört hastadan birinde aile hikayesi bulunuyor. Yapýlan bilimsel çalýþmalarda taþ hastalýðýnýn oluþmasýnda genlerin etkili olduðu gösteriliyor. 

2.Yaþ: üriner sistem taþ hastalýðý genellikle 20-49 yaþ arasýnda ortaya çýkýyor. Genellikle birden fazla taþý olan ve tekrarlayan taþ hastalýðý nedeniyle takip edilen hastalarýn taþ ile ilgili þikayetlerinin 20’li yaþlarda baþlamýþ olduðu görülüyor. Yapýlan araþtýrmalar, 50 yaþ üzerinde ilk kez taþ oluþturma oranýnýn çok düþük olduðunu ortaya koyuyor. 

3.Cinsiyet: Taþ hastalýðý erkeklerde kadýnlara göre 3 kat daha fazla görülüyor. çocukluk döneminde ise erkek ve kýz çocuklarda taþ oluþum oranlarý arasýnda fark bulunmuyor. Bunun sebebinin ise ergenlik döneminden sonra salgýlanmaya baþlanan testosteron hormonunun dolaylý olarak böbrek taþý oluþumuna sebep oluyor olmasý. 

1.Coðrafya: Daðlýk, çöl ya da tropikal alanlarda yaþayanlarda böbrek taþý görülme sýklýðý yüksek. üriner sistem taþ hastalýðý A.B.D., Ýngiltere, Pakistan, Kuzey Hindistan, Kuzey Avustralya, Orta Avrupa, Akdeniz ülkeleri ve çin’ de sýk görülürken, Orta, Güney Amerika, Afrika’nýn büyük kýsmý ve Avustralya yerlilerinin yaþadýðý yerlerde daha düþük sýklýkta rastlanýyor. Ayrýca ülkemizde de böbrek taþý rahatsýzlýðý Güneydoðu Anadolu, Akdeniz ve Doðu Karadeniz’de diðer bölgelere oranla daha fazla görülüyor. 

2.Sývý Alýmý: Yapýlan araþtýrmalar gösteriyor ki sývý alýmý ve akabinde artan idrar, taþ oluþma sýklýðýný azaltýyor. Ayrýca limon ve portakal suyu içeriðinde bulunan sitrik asit nedeniyle taþ oluþma riskini büyük ölçüde düþürüyor. 

3.Beslenme Þekli: Protein içerikli gýdalarýn ve tuzlu yiyeceklerin yenmesi tahýllý gýdalardan ise uzak durulmasý taþ oluþumunu artýrýyor. 

4.Meslek: Fiziksel aktivitenin fazla olduðu meslek grubundaki kiþilerde böbrek taþý görülme sýklýðý oturarak çalýþanlara oranla çok daha az. Yani rutin hareket, böbrek taþý oluþumunu azaltýyor. 

5.Ýlaçlar: Bazý ilaçlarýn taþ oluþumu üzerinde farklý etkileri olabiliyor. Hipertansiyon tedavisinde kullanýlan bazý ilaçlarla, kalsiyum ve sodyum içeren bazý ilaçlarýn taþ oluþumunu artýrdýðý öngörülüyor. Ýdrar söktürücü ilaçlar ise bazý durumlarda taþ oluþma riskini artýrabilirken bazý durumlarda da azaltabiliyor 

1.Konservatif Gözlem: Kendiliðinden düþebileceði düþünülen taþlarda konservatif gözlem uygulanýyor.

2.Þok Dalgalarý ile Taþ Kýrma: Vücut dýþýnda ses ile oluþturulan þok dalgalarýnýn, vücut içindeki taþa odaklanarak taþýn kýrýlmasý saðlanýyor. 

3.üreterorenoskopi ile Taþ Alýnmasý: Vücutta herhangi bir kesi yapmadan, idrar yolunun içine bir kamera sistemi ile girilerek böbreðe ulaþýlýyor. Bu yöntemle taþ kýrýlýyor veya bütünüyle alýnýyor. 

4.Perkütan Nefrolitotomi: Böbreðin bulunduðu bölgeden çok küçük bir kesi yapýlarak kameralý sistem ile direkt böbrek içine girilerek taþýn gözlendiði ve kýrýlarak vücut dýþýna çýkartýldýðý yöntemdir. 

5.Açýk Taþ Cerrahisi: Yapýlan cerrahi kesinin büyüklüðü nedeniyle ortaya çýkabilecek komplikasyonlar, yukarýda belirtilen daha az invazif tekniklerin baþarýsý bu yöntemi oldukça nadir kullanýlan bir yöntem haline getiriyor. Endoürolojik ekipmaný yeterli ve bu konuda deneyimli üroloji kliniklerinde açýk böbrek taþý cerrahisi oraný yüzde 1’lere kadar geriledi.