Doðadan mantar toplayýp yeme alýþkanlýðýnýn yaygýn olduðu ülkemizde her yýl çok sayýda kiþi mantar zehirlenmesi nedeni ile hayatýný kaybediyor. Ormanlarda yetiþen yüzlerce tür mantarýn içinde yenilebilir olanlarýn yaný sýra zehirli türlere de oldukça sýk rastlanýyor. Ancak zehirli mantarý diðerlerinden ayýrt etmek neredeyse imkansýz. Memorial Þiþli Hastanesi Yoðun Bakým Ünitesi’nden Uz. Dr. Ýlhan Ocak, mantar zehirlenmeleri ve uygulanacak ilk müdahale hakkýnda önemli bilgiler verdi.

 Kültür mantarlarý dýþýndaki yabani mantarlar, içeriðindeki toksinler nedeniyle zehirli olabiliyor. Mantarýn renk, boyut gibi özelliklerinden zehirli olup olmadýðý anlaþýlamýyor. Halk arasýnda yaygýn olarak bilinen, “Piþtikten sonra çatal batýrdýðýnda rengi gümüþ oluyorsa zehirlidir” tanýmý da maalesef doðru deðil. Tecrübeli insanlar bile zehirli mantarý ayýrt edemiyor. Yenebilir mantarlar arasýna karýþan bir tek zehirli mantar bile çok acý sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle bu tür mantarlar her ne þekilde olursa olsun tüketilmemelidir.

Nemli ortamlarda, aðaç kenarlarýnda yetiþen yabani mantarlar yendikten sonra hiçbir belirti vermeyebilir. Bu süre 6 saatten 12 saate kadar uzayabilir. Bu süre sonunda bulantý, kusma, baþ aðrýsý, halsizlik gibi basit þikayetler görülür. Bu þikayetler mantar yiyen bir kiþi için uyarýcý olmalý ve kiþi en kýsa sürede bir saðlýk merkezine baþvurmalýdýr. Bu süreç kiþiyi 3-4 gün içinde böbrek yetmezliðine, karaciðer yetmezliðine hatta ölüme kadar götürebilir. Bu nedenle bu süre çok önemli. Ýlk belirtilerle hastaneye baþvuran kiþiye “pheresis” denilen kan deðiþim programý uygulanýr. Kiþinin kanýnýn belli bir oraný makinanýn içinden geçirilir. Filtrede hücreli kýsýmlar, alyuvar ve akyuvarlar ayrýlýr ve tekrar hastaya verilir. Hücresiz kýsým ise atýlýp hastaya yeni kan verilir. Hastanýn klinik durumuna göre günde 1 ya da 2 kez bu iþlem uygulanýr. Buna raðmen belirtiler ortadan kalkmýyorsa acilen nakil sürecine geçilir.

Öncelikle mantar yediðinizi kesinlikle unutmayýn. Olasý bir zehirlenme durumunda yaþayacaðýnýz basit belirtilerin baþka hastalýklarla karýþtýrýlmamasý için mantar yediðinizi doktorunuza söylemeniz gerekmektedir.

Bulantý, kusma, baþ dönmesi gibi hafif belirtiler görüldüðünde en yakýndaki donanýmlý, canlýdan canlýya organ nakli yapabilen bir saðlýk kurumuna baþvurun. Çünkü, bu belirtiler görüldükten sonra hastanýn yaklaþýk 5 günü olduðu düþünülürse hastanýn hastaneler arasý transferi de zaman kaybý olacaktýr.

Hastaneye iyi bir analiz vermeniz gerekmektedir. Mantarý ne zaman yediðiniz, belirtilerin tam olarak ne zaman baþladýðý tedavinin yönü açýsýndan oldukça önemlidir.