Tatile çýktým bari güneþten faydalanayým” diyorsanýz… Daha hýzlý bronzlaþmak için yakýcý güneþ yaðlarý kullanýyorsanýz…”Nasýlsa doðal bitki özlerinden oluþuyor” düþüncesi ile havuç ve kakao yaðý sürüyorsanýz… Cilt saðlýðýnýz büyük bir tehlike altýnda demektir. Güneþ yanýklardan cilt kanserine kadar pek çok probleme yol açan güneþin zararlý ýþýnlarý, bronzlaþtýrýcý yaðlar ile birleþince kýsa sürede etkisini gösteren ve kalýcý izler býrakabilen deri hasarlarýna yol açýyor. Memorial Þiþli Hastanesi Dermatoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Ahu Birol, güneþin cilt saðlýðýna zararlarý ve korunmanýn yollarý hakkýnda bilgi verdi.

Kýyafet ve þapka güneþ ýþýnlarýna karþý %25 oranýnda koruma saðlamaktadýr. Markasý ve fiyatý ne olursa olsun hiçbir krem kýyafet ile korumadan daha etkili deðildir. Açýk renkli, pamuklu kýyafetler ve þapka ideal koruma için yeterlidir. Yazýn havanýn bulutlu olduðu zamanlarda bile korumaya ara verilmemesi gerekir. Güneþ ýþýnlarýnýn buluttan da geçebildiði unutulmamalýdýr.

Vücuda temas eden güneþ ýþýnlarý deri tarafýndan emilir, bir kýsmý deriden yansýr, bir kýsmý ise parçalanýr. Kum, beton, deniz ve kar güneþ ýþýnlarýný yansýtmaktadýr. Þemsiye altýnda durulsa bile yansýyan güneþ ýþýnlarýndan etkilenilmektedir. Havuç ve kakao yaðý deriden emilen güneþ ýþýðý miktarýný artýrarak güneþ yanýðý riskini yükseltmektedir. Bu þekilde yað sürüp ardýndan güneþlenen kiþilerde ýþýk erupsiyonu (kaþýntýlý, kýrmýzý döküntü) geliþme riski de vardýr.

Günesin zararlý etkisi akut ve kronik olabilir. Akut güneþ hasarý “güneþ yanýðý” olarak bilinmektedir. Kýzarýklýk, su toplama, soyulma aþamalarýndan oluþur. Kýzarýklýk oluþmasý 3 güne kadar uzayabilir. Þiddetli kaþýntý ve yanma yakýnmasý vardýr. Tedavide ýslak pansuman, aspirin, bazý nemlendiriciler, antibiyotik içeren kremler ve kaþýntýya yönelik bazý uygulamalar önerilmektedir. Þikayetin geçmesi 7 güne kadar uzayabilir. Güneþ yanýðý geliþen bölgenin çok iyi korunmasý gerekmektedir.  Ýleriki dönemde bu bölgede deri kanseri geliþebilir.

Tedavi amacý ile önerilen antibiyotikler ve doðum kontrol haplarý güneþe karsý hassasiyeti artýrýr. Parfüm, kolonya ya da makyaj ürünü kullanarak güneþlenmek de güneþ  lekelerine neden olabilir.

Bronzlaþmak derinin gösterdiði bir savunma mekanizmasýdýr. Güneþ koruma kremi ile bronzlaþmak sadece güneþ yanýðý oluþmasý olasýlýðýný azaltmaktadýr. Ancak kronik dönemde ortaya çýkacak deri yaþlanmasý, deri kanseri, güneþ hasarý, güneþ lekelerinin oluþma riskini ise artýrmaktadýr. Amaç güneþ kremi kullanarak bronzlaþmamayý saðlamak olmalýdýr.

Güneþ kremi sürülmeden vücutta 30 dakika içinde kýzarýklýk ortaya çýkýyorsa, 15 faktörlü krem kullanýldýðýnda bu süre 3015 dakika olmaktadýr. Güneþ kreminin koruyuculuðu; kiþinin deri tipine, uygulanan miktara (min 2.2 mg/cm2 olmalý), uygulanan aktiviteye (sýk yüzmek, fazla terlemek) baðlý olarak deðiþiklik göstermektedir.  8 güneþ koruma faktörlü bir krem deriden D vitamini sentezini %95 oranýnda azaltmaktadýr. 15 faktörlü bir krem ise bu oraný % 98 olarak artýrmaktadýr. Haftada iki kez güneþ koruma faktörü olmadan 10 dakika el, yüz veya gövdeye alýnacak güneþ ýþýðý D vitaminini sentezlemek acýsýndan yeterli olmaktadýr.