Sahte ilaç piyasasý büyüyor uyarýsý
ABD de saðlýk alanýnda çalýþma yürüten bir kuruluþ olan CMPI, sahte ilaç ticaretinin 2010 a kadar yýlda yüzde 13 artýþ göstereceði tahmininde bulundu. Merkezin verilerine göre, sahte ilaç satýþýnýn 2010 yýlýnda 75 milyar dolara ulaþmasý bekleniyor.
ANKARA - ABD’de saðlýk alanýnda çalýþma
yürüten bir kuruluþ olan Center for Medicine in the Public Interest
(CMPI) (Kamu Yararýna Saðlýk Merkezi) tarafýndan dünyadaki sahte ilaç
ticaretiyle ilgili bir süre önce yayýnlanan ve Dünya Saðlýk Örgütü’nün
(WHO) güncellenmiþ sahte ilaç raporunda da yer verilen rapora göre,
sahte ilaç piyasasý her yýl biraz daha büyüyor. Raporda, dünyadaki
sahte ilaç ticaretinin 2010’a kadar yýlda yüzde 13 artýþ göstereceði
tahmininde bulunuldu.
“Para makinesi” olarak tanýmlanan yasa dýþý ilaç satýþlarýnýn yasal ilaç satýþlarýna göre her yýl 2 kat fazla arttýðýna iþaret edilen rapora göre, sahte ilaç satýþýnýn 2010 yýlýnda 75 milyar dolarlýk bir seviyeye ulaþmasý bekleniyor. Bu rakam 2005 yýlýyla karþýlaþtýrýldýðýnda, yüzde 92’lik bir artýþa iþaret ediyor.
Bu tahminlerin WHO, ABD Saðlýk Dairesi, Avrupa Birliði Komisyonu ve diðer küresel kuruluþlarýn son derece titiz öngörülerine dayandýrýldýðý raporda, “Rakamlarýn aslýnda gerçekte olduðundan düþük tahmin edilmiþ olabileceði” endiþesi dile getirildi. Bu endiþenin nedeni olarak da “sahte ilaç bileþenlerinin yeni bir suç akýmý olarak ortaya çýkmasý” gösterildi.
Geçmiþte sahte ilaç bileþenlerinin sadece suç örgütleri tarafýndan sahte ilaç için kullanýldýðýna iþaret eden merkez, günümüzde bu bileþenlerin yasal ilaç üreticilerine satýlabildiðine, bununla mücadelenin de çok zor olduðuna dikkati çekti.
“Heparin” adlý ilacýn ölümcül etkisinin, sahte bileþen satýþý ve bunun ilaç yapýmýnda kullanýmýndan kaynaklanabileceði de raporda dikkat çekici unsurlar arasýnda yer aldý.
TÜRKÝYE’DEKÝ SAHTECÝLÝK
Merck Sharp Dohme (MSD) Ýlaçlarý Dýþ Ýliþkiler Direktörü ve Araþtýrmacý Ýlaç Firmalarý Derneði (AÝFD) Sahte Ýlaca Karþý Mücadele Komitesi Üyesi Jeff Kemprecos, küresel düzeydeki ilaç sahtekarlýðýna iliþkin bu raporun, önceki tahminlerin üstünde bir rakama iþaret ettiðini söyledi.
Bunun da sorunun özellikle geliþmemiþ ülkelerde giderek kötüleþtiði anlamýna geldiðini kaydeden Kemprecos, “Geliþmiþlik düzeyi oldukça düþük Afrika ülkelerinin bazýlarýnda çeþitli ilaç türlerinin neredeyse yüzde 80-90’ýnýn sahte olduðu tespit edilmiþtir” dedi.
Türkiye’deki durumun ise farklý olduðunu ifade eden Kemprecos, þöyle konuþtu:
“Türkiye’de sahtekarlýðýn büyük bir bölümü ilaçlarýn yeniden ambalajlanarak satýlmasý ve sosyal güvenlik sisteminin bu yolla dolandýrýlmasý þeklinde gerçekleþiyor. Çoðu durumda ilaçlar bozulmamakta ya da deðiþtirilmemekte, fakat yetkili makamlarý aldatmak üzere sahte kutular kullanýlabilmektedir. Türkiye’de ilaç sektörü, emniyet güçleri ve Saðlýk Bakanlýðý sahteciliði durdurmak ve bu suçu iþleyen çeteleri daðýtmak üzere yakýn bir iþbirliði içinde çalýþtýðýndan bizler þanslýyýz. Yetkili makamlar, sahte kutulardan þüphelendikleri her durumda bizimle baðlantýya geçerek ambalajýn orjinal olup olmadýðýný kontrol ettiriyor.”
Kemprecos, vatandaþlarýn da kullandýklarý ilaçlarýn ambalajý hakkýnda herhangi bir þüpheye düþtüklerinde ilaç içeriðinin doðrulanmasý amacýyla yakýn bir eczaneye, Saðlýk Bakanlýðýna veya üreticiye baþvurmalarý gerektiðini söyledi.
Bu tür suçlarýn tamamen ortadan kaldýrýlmasý için vatandaþlarýn tetikte olmasý gerektiðini belirten Kemprecos, “Tüm dünyada ve Türkiye’de biyo-teknoloji firmalarý ile araþtýrmacý ilaç þirketleri hiçbir ahlaki yaný olmayan, bu ticarete dahil olan suçlular için çok daha katý cezalarýn verilmesini destekliyor” diye konuþtu.
“TÜRKÝYE’DE DAHA ÇOK KUTU SAHTECÝLÝÐÝ YAÞANIYOR”
AÝFD Genel Sekreteri Engin Güner de toplum saðlýðýný ciddi þekilde tehlikeye atan ve bazen ölümlere bile yol açabilen sahte ilaçlarýn çeþitli biçimlerde hastalara ulaþabildiðini bildirdi.
Türkiye’de çoðunlukla kutu sahteciliði yaþandýðýný, bu yolla geri ödeme kurumlarýnýn büyük oranda zarara uðratýldýðýný anlatan Güner, “Bu sahtekarlýk bazen son kullanma tarihi geçmiþ olan ürünlerin yeniden kutulanmasý bazen de ilacýn kutusuyla birlikte üretilmiþ sahtesi þeklinde gerçekleþebilmekte” diye konuþtu.
Türkiye’de bu sahteciliðin mali boyutuyla ilgili bir rakam vermenin çok güç olduðunu ifade eden Güner, “Yurt içinden piyasaya sürülen sahte ilaçlarýn yaný sýra çevre ülkelerden Türkiye’ye girenler de bulunuyor” dedi.
WHO’nün “Dünyadaki ilaçlarýn yüzde 6’sýnýn sahte olduðu” uyarýsýný yaptýðýný hatýrlatan Güner, bu oranýn geliþmekte olan ülkelerde yüzde 50 olduðunu, bazý Afrika ülkelerinde ise yüzde 80’lere kadar çýkabildiðini söyledi. Güner, þunlarý kaydetti:
“Sonuçta geliþmiþ veya geliþmekte olan ülkelerin hemen hemen tümü deðiþen oranlarda da olsa bu sorunu yaþýyor. Örneðin, ABD’de bile lipit düþürücülerden kanser ilaçlarýna kadar geniþ bir yelpazede sahte ilaçlar tespit edilmiþ. Bunun önüne geçmek için öncelikle yaptýrýmlarýn caydýrýcý olmasý gerekir. Halen 5237 sayýlý Türk Ceza Kanunu’nun 187. maddesine göre sahte ilaç üretimi ve satýlmasý suçtur. Kiþilerin hayatýný ve saðlýðýný tehlikeye sokacak nitelikte ilaç üreten veya satanlarýn, 1 yýldan 5 yýla kadar hapis ve adli para cezasýna çarptýrýlmasý yasada öngörülmektedir. Bu cezalarýn daha aðýrlaþtýrýlmasý ve uygulanmasý sorunun çözümünde önemli bir adým olacaktýr.”
“ÝNTERNETTEN ÝLAÇ ALMAYIN”
Ayrýca daðýtým kanallarýnýn etkili bir þekilde denetlenmesinin de önem taþýdýðýný vurgulayan Güner, þu uyarýlarda bulundu:
“Bir baþka önlem de hastalarýn ilaçlarýný nereden aldýklarýna dikkat etmeleridir. Hastalar ilaçlarýný mümkün olduðu kadar düzenli olarak gittikleri eczanelerden satýn almalýdýrlar. Ayrýca kesinlikle internet üzerinden ilaç satýn alýnmamalýdýr. Ýnternet sahte ilaçlarýn pazarlanmasý için en çok yararlanýlan ortamlardan biridir.”
Sahte ilaçlarýn sisteme takas veya geri iade yolu ile de girebildiðine iþaret eden Güner, “Bu nedenle eczaneler ve ecza depolarý da bu yolla aldýklarý ilaçlarý çok dikkatli bir þekilde gözden geçirmelidir” dedi.
Sahte ilaç ambalajlarýna karþý koruma saðlayacak ve ilaç tedarik zincirinin bütünlüðünü koruyacak yeni bir sistemin kurulmasýnýn da zorunlu olduðunu belirten Güner, “Saðlýk Bakanlýðý ve üye þirketlerimizle yakýn bir iþbirliði içinde, pratik ve uygulanabilir nitelikte, ilaçlarýn hastaya tedarik edilmesini engellemeyecek 2 Boyutlu Barkod Teknolojisine dayalý yeni bir sistemi uygulamayý hedefliyoruz. Sistemin tümüyle uygulanmasý için bir geçiþ sürecinin gerekli ve yararlý olacaðýný düþünüyoruz” diye konuþtu.
“Para makinesi” olarak tanýmlanan yasa dýþý ilaç satýþlarýnýn yasal ilaç satýþlarýna göre her yýl 2 kat fazla arttýðýna iþaret edilen rapora göre, sahte ilaç satýþýnýn 2010 yýlýnda 75 milyar dolarlýk bir seviyeye ulaþmasý bekleniyor. Bu rakam 2005 yýlýyla karþýlaþtýrýldýðýnda, yüzde 92’lik bir artýþa iþaret ediyor.
Bu tahminlerin WHO, ABD Saðlýk Dairesi, Avrupa Birliði Komisyonu ve diðer küresel kuruluþlarýn son derece titiz öngörülerine dayandýrýldýðý raporda, “Rakamlarýn aslýnda gerçekte olduðundan düþük tahmin edilmiþ olabileceði” endiþesi dile getirildi. Bu endiþenin nedeni olarak da “sahte ilaç bileþenlerinin yeni bir suç akýmý olarak ortaya çýkmasý” gösterildi.
Geçmiþte sahte ilaç bileþenlerinin sadece suç örgütleri tarafýndan sahte ilaç için kullanýldýðýna iþaret eden merkez, günümüzde bu bileþenlerin yasal ilaç üreticilerine satýlabildiðine, bununla mücadelenin de çok zor olduðuna dikkati çekti.
“Heparin” adlý ilacýn ölümcül etkisinin, sahte bileþen satýþý ve bunun ilaç yapýmýnda kullanýmýndan kaynaklanabileceði de raporda dikkat çekici unsurlar arasýnda yer aldý.
TÜRKÝYE’DEKÝ SAHTECÝLÝK
Merck Sharp Dohme (MSD) Ýlaçlarý Dýþ Ýliþkiler Direktörü ve Araþtýrmacý Ýlaç Firmalarý Derneði (AÝFD) Sahte Ýlaca Karþý Mücadele Komitesi Üyesi Jeff Kemprecos, küresel düzeydeki ilaç sahtekarlýðýna iliþkin bu raporun, önceki tahminlerin üstünde bir rakama iþaret ettiðini söyledi.
Bunun da sorunun özellikle geliþmemiþ ülkelerde giderek kötüleþtiði anlamýna geldiðini kaydeden Kemprecos, “Geliþmiþlik düzeyi oldukça düþük Afrika ülkelerinin bazýlarýnda çeþitli ilaç türlerinin neredeyse yüzde 80-90’ýnýn sahte olduðu tespit edilmiþtir” dedi.
Türkiye’deki durumun ise farklý olduðunu ifade eden Kemprecos, þöyle konuþtu:
“Türkiye’de sahtekarlýðýn büyük bir bölümü ilaçlarýn yeniden ambalajlanarak satýlmasý ve sosyal güvenlik sisteminin bu yolla dolandýrýlmasý þeklinde gerçekleþiyor. Çoðu durumda ilaçlar bozulmamakta ya da deðiþtirilmemekte, fakat yetkili makamlarý aldatmak üzere sahte kutular kullanýlabilmektedir. Türkiye’de ilaç sektörü, emniyet güçleri ve Saðlýk Bakanlýðý sahteciliði durdurmak ve bu suçu iþleyen çeteleri daðýtmak üzere yakýn bir iþbirliði içinde çalýþtýðýndan bizler þanslýyýz. Yetkili makamlar, sahte kutulardan þüphelendikleri her durumda bizimle baðlantýya geçerek ambalajýn orjinal olup olmadýðýný kontrol ettiriyor.”
Kemprecos, vatandaþlarýn da kullandýklarý ilaçlarýn ambalajý hakkýnda herhangi bir þüpheye düþtüklerinde ilaç içeriðinin doðrulanmasý amacýyla yakýn bir eczaneye, Saðlýk Bakanlýðýna veya üreticiye baþvurmalarý gerektiðini söyledi.
Bu tür suçlarýn tamamen ortadan kaldýrýlmasý için vatandaþlarýn tetikte olmasý gerektiðini belirten Kemprecos, “Tüm dünyada ve Türkiye’de biyo-teknoloji firmalarý ile araþtýrmacý ilaç þirketleri hiçbir ahlaki yaný olmayan, bu ticarete dahil olan suçlular için çok daha katý cezalarýn verilmesini destekliyor” diye konuþtu.
“TÜRKÝYE’DE DAHA ÇOK KUTU SAHTECÝLÝÐÝ YAÞANIYOR”
AÝFD Genel Sekreteri Engin Güner de toplum saðlýðýný ciddi þekilde tehlikeye atan ve bazen ölümlere bile yol açabilen sahte ilaçlarýn çeþitli biçimlerde hastalara ulaþabildiðini bildirdi.
Türkiye’de çoðunlukla kutu sahteciliði yaþandýðýný, bu yolla geri ödeme kurumlarýnýn büyük oranda zarara uðratýldýðýný anlatan Güner, “Bu sahtekarlýk bazen son kullanma tarihi geçmiþ olan ürünlerin yeniden kutulanmasý bazen de ilacýn kutusuyla birlikte üretilmiþ sahtesi þeklinde gerçekleþebilmekte” diye konuþtu.
Türkiye’de bu sahteciliðin mali boyutuyla ilgili bir rakam vermenin çok güç olduðunu ifade eden Güner, “Yurt içinden piyasaya sürülen sahte ilaçlarýn yaný sýra çevre ülkelerden Türkiye’ye girenler de bulunuyor” dedi.
WHO’nün “Dünyadaki ilaçlarýn yüzde 6’sýnýn sahte olduðu” uyarýsýný yaptýðýný hatýrlatan Güner, bu oranýn geliþmekte olan ülkelerde yüzde 50 olduðunu, bazý Afrika ülkelerinde ise yüzde 80’lere kadar çýkabildiðini söyledi. Güner, þunlarý kaydetti:
“Sonuçta geliþmiþ veya geliþmekte olan ülkelerin hemen hemen tümü deðiþen oranlarda da olsa bu sorunu yaþýyor. Örneðin, ABD’de bile lipit düþürücülerden kanser ilaçlarýna kadar geniþ bir yelpazede sahte ilaçlar tespit edilmiþ. Bunun önüne geçmek için öncelikle yaptýrýmlarýn caydýrýcý olmasý gerekir. Halen 5237 sayýlý Türk Ceza Kanunu’nun 187. maddesine göre sahte ilaç üretimi ve satýlmasý suçtur. Kiþilerin hayatýný ve saðlýðýný tehlikeye sokacak nitelikte ilaç üreten veya satanlarýn, 1 yýldan 5 yýla kadar hapis ve adli para cezasýna çarptýrýlmasý yasada öngörülmektedir. Bu cezalarýn daha aðýrlaþtýrýlmasý ve uygulanmasý sorunun çözümünde önemli bir adým olacaktýr.”
“ÝNTERNETTEN ÝLAÇ ALMAYIN”
Ayrýca daðýtým kanallarýnýn etkili bir þekilde denetlenmesinin de önem taþýdýðýný vurgulayan Güner, þu uyarýlarda bulundu:
“Bir baþka önlem de hastalarýn ilaçlarýný nereden aldýklarýna dikkat etmeleridir. Hastalar ilaçlarýný mümkün olduðu kadar düzenli olarak gittikleri eczanelerden satýn almalýdýrlar. Ayrýca kesinlikle internet üzerinden ilaç satýn alýnmamalýdýr. Ýnternet sahte ilaçlarýn pazarlanmasý için en çok yararlanýlan ortamlardan biridir.”
Sahte ilaçlarýn sisteme takas veya geri iade yolu ile de girebildiðine iþaret eden Güner, “Bu nedenle eczaneler ve ecza depolarý da bu yolla aldýklarý ilaçlarý çok dikkatli bir þekilde gözden geçirmelidir” dedi.
Sahte ilaç ambalajlarýna karþý koruma saðlayacak ve ilaç tedarik zincirinin bütünlüðünü koruyacak yeni bir sistemin kurulmasýnýn da zorunlu olduðunu belirten Güner, “Saðlýk Bakanlýðý ve üye þirketlerimizle yakýn bir iþbirliði içinde, pratik ve uygulanabilir nitelikte, ilaçlarýn hastaya tedarik edilmesini engellemeyecek 2 Boyutlu Barkod Teknolojisine dayalý yeni bir sistemi uygulamayý hedefliyoruz. Sistemin tümüyle uygulanmasý için bir geçiþ sürecinin gerekli ve yararlý olacaðýný düþünüyoruz” diye konuþtu.