Sigara alýþkanlýðýnýn çoðunlukla ilk gençlik yýllarýnda edinildiðini, hemen hemen bütün ülkelerde sigaraya baþlama yaþýnýn ortalama 13 olduðunu kaydeden Prof. Dr. Nazmi Bilir, özellikle geliþmiþ ülkelerde sigara kullananlarýn neredeyse tamamýnýn 18 yaþýndan önce baþladýðýný söyledi.

Gençlerin sigaraya baþlamasýnýn önlenmesinin, sigara kullanýmýnýn toplumsal düzeyde azaltýlmasý bakýmýndan çok önemli bir müdahale olduðunu belirten Bilir, “Sigara içmeyen gençlik, sigara içmeyen yetiþkin nüfus anlamýna gelir. Çünkü sigara içme alýþkanlýðýný genç yaþlarda edinmeyenlerin buna ileri yaþlarda yönelme olasýlýðý daha düþüktür” þeklinde konuþtu.

Bilir, gençlerin sigaraya baþlamamasý için atýlmasý gereken adýmlarla ilgili þunlarý söyledi:
Gençlerin çoðu sigara kullanýmýnýn zararlarýyla ilgili doðru ve yeterli bilgiye sahip deðil. Sigaranýn bazý zararlarýný bilseler bile, bu etkinin uzun zaman sonra ortaya çýkacaðý düþüncesi ile bir süre sigara içmekte sakýnca görmüyorlar. Oysa nikotin baðýmlýlýðýnýn geliþmesi nedeniyle sigara içmekten vazgeçmelerinin güç olduðunu bilmiyorlar. Bu durumda gençlere yönelik eðitimlerde, sigara kullanmanýn zararlarýnýn yaný sýra baðýmlýlýk ve bir müddet sonra býrakmanýn güçlüðü anlatýlmalýdýr.
Sigaranýn zararlarý konusunda eðitimin bir alaný da sigara paketleri üzerine uyarýcý yazý, þekil ve resimler konmasýdýr. Yazýlý uyarýlara göre resimli uyarýlar daha etkilidir. Bu tür uyarýlarýn gençler üzerinde daha fazla etki yaptýðý ve gençler arasýnda sigaranýn imajýný olumsuz hale getirdiði biliniyor. Ancak bu tür bir uygulama çok yaygýn deðil. Sigara paketleri üzerindeki “hafif” veya “düþük katranlý” gibi doðru olmayan, aldatýcý yazýlar yasaklanmalýdýr. Paketin yarýsýný kaplayacak þekilde, rahat okunabilir büyüklükte uyarý yazýlarý yazýlmasý, olanak varsa resimli uyarýlarýn tercih edilmesi gerekir. Okur-yazarlýðýn düþük olduðu toplumlarda özellikle resimli uyarýlar tercih edilmelidir.
Sigara reklamlarýný gören gençlerin bunu kullanmaya baþlama olasýlýðý yüksektir. Sigara firmalarý özellikle gençlere yönelik parasýz sigara daðýtýmý ve gençler için çekici olan bazý kültürel ve sportif etkinliklerde sponsorluk yapmaktadýr. Bu nedenle tütün ürünlerinin her türlü reklam ve tanýtýmý ile sigara firmalarý tarafýndan sponsorluk yapýlmasý yasaklanmalýdýr.
Sigara fiyatlarýnýn artýrýlmasýnýn, toplumsal olarak sigara kullanýmýný azaltmada en etkili yol olduðu ortaya konmuþtur. Sigara fiyatýnýn yüzde 10 artýrýlmasý toplumsal olarak sigara kullanýmýnda geliþmiþ ülkelerde yüzde 4, geliþmekte olan ülkelerde ise yüzde 8 dolayýnda azalmaya yol açmaktadýr. Fiyat artýþý gençlerin sigara kullanýmýný azaltmada yetiþkinlere göre daha etkilidir. Sigara fiyatýnýn artýrýlmasýnýn vergi artýrýlmasý yolu ile yapýlmasý daha uygundur. Bu þekilde, ülkenin sigara satýþýndan olan vergi gelirlerinde düþme de önlenir.
Sigara içen gençlerin çoðunluðu sigarayý býrakma konusunda istekli deðildir. Bu nedenle sigara býrakma programlarý gençler için özel olarak hazýrlanmalý, okul programlarý veya spor etkinlikleri ile birlikte düzenlenmeli, gençlerin katýlýmýný artýrýcý þekilde eðlenceli bölümler içermeli, gençler programlara isteyerek katýlmalýdýr.
Toplu bulunulan yerlerde ve bütün kapalý alanlarda sigara içiminin yasaklanmasý sigara dumanýndan pasif etkilenmenin önüne geçse de bunu içenler açýsýndan da önem taþýr. Bu uygulamayla tiryakilerin içtikleri sigara sayýsýnda azalma olur, hatta kimileri sigarayý tümü ile býrakýr. Bu tür kýsýtlamalar gençlerin sigarayý denemelerinin önüne geçmek bakýmýndan da olumlu etki yapar.

“SÝGARA TÜKETÝMÝ GENÇLERLE KADINLAR ARASINDA HIZLA ARTIYOR”
Ankara Üniversitesi Týp Fakültesi Halk Saðlýðý Anabilim Dalý Baþkaný Prof. Dr. Recep Akdur da tüm önlemlere raðmen, gençlerin sigaraya baþlamasýnýn önlenemediðini belirterek, “Çünkü sigara tekelleri her türlü yol ve yönteme baþvurarak gençleri ve hatta çocuklarý sigaraya baþlatýyor” dedi.

Sigara reklamlarýnýn hedef grubunu çocuk, genç ve kadýnlarýn oluþturduðunu kaydeden Akdur, “Buna sigara fiyatýnýn düþük olmasý, herkesin kolayca ulaþabilmesi ve zararlarý konusunda bilinçli olunmamasý gibi nedenler eklendiðinde sigara tüketimi gençlerle kadýnlar arasýnda hýzla artýyor” uyarýsýný dile getirdi.

2003 yýlýnda yapýlan Küresel Gençlik Tütün Araþtýrmasýna göre, Türkiye’de 13-15 yaþ grubu gençlerde erkeklerin yüzde 11, kýzlarýn ise yüzde 4.4’nün sigara içtiðini, bu sayýlarýn geliþmiþ ülke oranlarýna göre oldukça yüksek olduðunu kaydeden Akdur, bu nedenle gençlere yönelik programlara önem vermek gerektiðini söyledi.

“Tütün Mamullerinin Zararlarýnýn Önlenmesine Dair Kanun”un 1996 yýlýnda kabul edilmesinin ardýndan olumlu geliþmeler yaþandýðýný anlatan Akdur, “Bu kanun çýkmadan önce Türkiye, dünyada sigara içme sýklýðý açýsýndan ilk yedide yer alan bir ülkeydi ve sigara içenlerin oraný hýzla artmaktaydý. Kanun çýktýktan sonra sigara içenlerin oranýndaki artýþ hýz kesti ve bugün Türkiye en çok sigara içilen ülkeler sýralamasýnda 10. sýrada” þeklinde konuþtu.

Dünyadaki çocuklarýn yarýsýnýn sigara dumanýna maruz kaldýðýný, her sene 200 bin kiþinin pasif sigara içiciliði nedeniyle yaþamýný kaybettiðini belirten Akdur, her yýl 3 bin kiþinin pasif sigara içicilik nedeniyle akciðer kanserinden öldüðüne dikkati çekti.