Kilo almanýn gizli nedenleri
Kýzartmalar, büyük porsiyonlar, cazip tatlýlar, alkol ve þekerli
içeceklerin kilo aldýrmasýnda þaþýrtýcý bir durum yoktur. Ya da
fiziksel aktiviteyle harcadýðýmýzdan, daha fazla kalori alýyorsak
þiþmanlamak garip bir þey deðil. Peki ya düzenli fiziksel egzersiz ve
kalorilerin kontrol edildiði saðlýklý bir diyete raðmen kilo aldýðýnýzý
görüp tartýya çýktýðýnýzda hayrete düþüyorsanýz bunu nasýl açýklarýz?
Kalorileri kontrol ederken ve fiziksel olarak aktif olmamýza raðmen
kilo almamýzýn birçok farklý nedeni olabilir. Kilo almak basit bir
kalori dengesi gibi görünse de birçok faktörün etkisi altýnda olan
karmaþýk bir süreçtir. Bu karmaþýk süreçte bazen hiç düþünmediðimiz yan
faktörler iþleri daha da karýþtýrabilir. En beklemediðiniz zamanda kilo
almýþsanýz, bunun bazý baþka sebepleri olabilir:
1. Uyku eksikliði kilo aldýrabilir
Vücudun iþlevlerini en iyi þekilde yerine getirebilmesi için iyi dinlenmesi gerekir. Yeterli uyku uyumuyorsanýz vücudunuz fizyolojik stres yaþar ve daha fazla yað depolar. Yeterince dinlenmediðinizin belirtileri yorgunluk, düþük enerji düzeyi, kolay yorulma ve sinirliliktir. Her gece sekiz saat uyumaya çalýþýn. Uykunuza 15 dakika ekleyin ve kendinizi nasýl hissettiðinize bakýn. Sizin için doðru uyku miktarýný bulana kadar 15 dakika eklemeye devam edin.
2. Stres kilo aldýrabilir
Bizden hep daha fazlasýný talep eden bir toplumda yaþýyoruz. Stres,
hayatýn bizden istedikleriyle baþa çýkmanýn bedeli ve ayný zamanda bunu
saðlayan þey ama stres duygu durumumuzu da etkiliyor.
Çok fazla sorumluluk yüklenmek, finansal baskýlarla uðraþmak gibi
strese neden olabilecek durumlar vücudumuzda “hayatta kalma modu”
diyebileceðimiz bir biyokimyasal süreci tetikliyor. Vücut yakýt
depoluyor, metabolizmayý yavaþlatýyor ve özellikle karýn bölgesinde
þiþmanlýða neden olan kimyasal maddeler salgýlýyor. Stresi azaltmak
için de çareyi yemekte arayanlar az deðil ama bu da uzun vadede stresi
önlemiyor. Stresten ötürü yemek yiyenler bol karbonhidratlý gýdalarý
tercih etme eðilimindeler çünkü bunlar yatýþtýrýcý etkisi olan
serotonin adýndaki beyin kimyasalýnda artýþý tetikliyorlar.
3. Ýlaçlar kilo almanýza neden olabilir
Bazý ilaçlar kilo alýnmasýna neden olabilir. Yaþam tarzýnýzda bir
deðiþiklik olmadan aðýrlýðýnýz ayda iki kg veya daha fazla artmýþsa,
aldýðýnýz ilaçlarý doktorunuzla gözden geçirin.
Ýlaçlar iþtahý artýrmak, yað depolanmasýný artýrmak, su tutulmasýný
artýrmak veya insülin düzeylerini deðiþtirmek gibi çeþitli yollarla
kilo artýþýna yol açabilir ama her ilaç, herkeste ayný yan etkiyi
göstermez.
Siz kesinlikle doktorunuza danýþmadan kilo aldýrdýðýný düþündüðünüz
için bir ilacý kesmeyin. Ýlaca baþladýktan sonra kilo almanýz tamamen
bir tesadüf veya baþka sebeplere baðlý olabilir.
4. Bazý hastalýklar kilo aldýrabilir
Hipotiroidi (tiroid hormonu azlýðý) en sýk kilo alýnmasýna neden
olan durumdur. Tiroid hormonu eksikliði metabolizma hýzýný düþürerek
kilo alýnmasýna neden olur.
Çok daha nadir görülen bir durum olan Cushing Sendromu (kortizol hormonu fazlalýðýna baðlýdýr) kilo artýþýna neden olur.
Eðer izah edemediðiniz þikâyetleriniz varsa ve kilo alýyorsanýz doktorunuza danýþýn. O size yardýmcý olacaktýr.
5. Menopoz kilo aldýrabilir
Kadýnlarýn menopoza girdikleri orta yaþlar genellikle fiziksel
aktivitenin de azaldýðý yaþlardýr. Bunun yaný sýra yaþ ilerlemesiyle
birlikte metabolizmada doðal bir yavaþlama olur. Hormonal deðiþimler de
açlýk, depresyon ve uykusuzluðu tetikleyebilir. Sonuç olarak bazý
kadýnlarda görülen menopozda kilo artýþý birçok faktöre baðlýdýr.
Kadýnlar menopoza girdiklerinde östrojen kaybý biçimlerinin deðiþmesine
neden olur çoðunlukla kalça ve bacaktaki kilolar vücudun ortasýna
doðru yer deðiþtirir. Östrojen yaðlarýn vücudun alt tarafýnda
toplanmasý yönünde etki gösterirken, bu hormonun kaybý sonucunda yaðlar
(erkeklerde olduðu gibi) vücudun orta bölümünde birikmeye baþlar.
Menopoz baþlangýcýnda doktorunuzla görüþmeniz önünüzdeki yýllarý rahat
geçirmeniz için çok önemlidir. Günlük düzenli tempolu yürüyüþ veya
benzeri egzersiz ve uzmanýndan öðrenerek osteoporoz egzersizleri
yapýlmasý, kalsiyum ve D vitamininden zengin, kalori kontrollü bir
diyet uygulanmasý, hem menopoza baðlý kemik kaybýný hem de kilo
artýþýný önlemeye yardýmcý olacaktýr.