Agorafobi misiniz?
Panik atak aþaðýdaki belirtilerden en az dördünün birden baþladýðý ve 10 dakika içinde en yüksek düzeye ulaþtýðý yoðun korku ve rahatsýzlýk dönemidir:
- Çarpýntý, kalp atýmlarýný duyumsama ya da kalp hýzýnda artma olmasý
- Terleme
- Titreme ya da sarsýlma
- Nefes darlýðý ya da boðuluyor gibi olma duyumlarý
- Soluðun kesilmesi
- Göðüs aðrýsý ya da göðüste sýkýþma hissi
- Bulantý ya da karýn aðrýsý
- Baþ dönmesi, sersemlik hissi, düþecekmiþ ya da bayýlacakmýþ gibi olma
- Derealizasyon ya da depersonalizasyon(Çevrenin veya bedenin deðiþiyormuþ hissi )
- Konrolünü kaybetme ya da çýldýrma korkusu
- Ölüm korkusu
- Vücutta uyuþmalar
- Üþüme, ürperme ya da ateþ basmalarý
Panik atak, herhangi bir gerçek tehdit ya da tehlike olmaksýzýn ortaya çýkar ve belirtiler birkaç dakikada doruða ulaþýr. Atak, tipik olarak þiddetlidir ve hasta hastaneye acil servise gitmek ister. Panik ataklar, üç guruba ayrýlýr:
• Beklenmeyen panik ataklarý : Panik bozukluk tanýsý koyabilmek için gereklidir.
• Durumla baðlantýlý panik ataklarý : Özgül fobi ya da sosyal fobi gibi diðer anksiyete bozukluklarý için daha tipiktir.
• Durumun öncülük ettiði panik ataklarý: Panik bozukluðunda sýk görülmekle birlikte, fobilerde de sýk olarak ortaya çýkabilir.
Panik bozukluk agorafobili ya da agorafobisiz olabilir. Agorafobi “panik ataðýn ortaya çýkmasý durumunda kaçmanýn zor olabileceði (ya da sýkýntý doðurabileceði) yerlerde bulunmaktan aþýrý sýkýntý duyma” demektir. Kiþi bu durumlardan ya kaçýnýr ya da eþlik eden birinin yardýmý ile duruma katlanýr.
Panik bozukluk sýk görülen bir psikiyatrik bozukluktur ve yaþamboyu yaygýnlýk oraný % 1.5-3 olarak bildirilmektedir. Panik bozukluk her yaþta ortaya çýkabilmekle beraber tipik olarak geç ergenlik döneminde ve otuzlu yaþlarýn ortalarýnda görülmektedir.Kadýnlarda erkeklere göre 2-3 kat daha fazla sýklýkta görülmektedir.Kadýnlarda daha sýk görülmesinin birkaç nedeni olabilir:
Kadýnlardaki hormonal deðiþikliklerin etkisi önemlidir; ayrýca kadýnlarýn aile ve toplum içinde görevlerinin daha fazla olmasý ve bu nedenle daha fazla stres altýnda olduðu bir gerçektir.Fakat kadýnlarýn sýkýntýlarýný erkeklere göre daha rahat ifade edebildikleri ve bu nedenle daha fazla psikiyatrik baþvurularda bulunduklarý unutulmamalýdýr.
Çocukluðunda cinsel tacize uðramýþ kiþilerde panik atak daha sýk görülmektedir.Öyküsünde ergenlik dönemi öncesi ebeveyn kaybý yaþamýþ olmak,boþanmýþ-dul olmak,düþükeðitim düzeyi,aile içi þiddet, genetik yüklülük,kentte yaþamak diðer risk faktörleridir.
Çeþitli týbbi durumlar ya da kullanýlan bazý psikoaktif maddeler Anksiyete(Kaygý) Bozukluðu oluþturabilir. Kardio-vasküler hastalýklar,pulmoner hastalýklar, nörolojik hastalýklar ve tirioid bozukluklarý gibi çeþitli endokrin hastalýklarýnda panik atak benzeri kaygý bozukluðu oluþabilir.Bu nedenle hastanýn ilk baþvurduðunda genel dahili bir muayeneden geçerek bu týbbi durumlarýn dýþlanmasý zorunludur.Ayrýca kafein,kokain,marihuana ve nikotin entoksikasyonlarýnda ve alkol yoksunluðunda anksiyete ataklarý ortaya çýkabilir. Panik atak diyebilmemiz için genel týbbi durumlarýn ve madde kullanýmmýnýn dýþlanmasý zorunludur.
Panik bozukluðunun eriþkinlerde tedaviye iyi yanýt vermesine raðmen, süregen ve tekrarlayýcý bir seyir izlediði bilinmektedir.Tedavisinde çeþitli antidepresan ilaç tedavilerinin yanýnda Biliþsel-Davranýþçý tedaviler yer alýr. Eðitim( Psycho-education)in önemi büyüktür.Hastaya panik atakla ilgili bilgi verilir, içgörü kazandýrýlmasý hedeflenir. Solunumun yeniden eðitimi verilir ve hastaya çeþitli gevþeme egzersizleri öðretilir. Yalnýþ yorumlarýn düzeltilmesi amaçlanýr. Hastalarýn günlük tutarak panik ataklarýný ve ataklara iliþkin duyumlarý kayýt etmeleri istenir. Psikodinamik psikoterapinin önemi büyüktür.Panik atak destek guruplarýnýn da tedavide yeri vardýr.