Gripte antibiyotik kullanýmýna dikkat
Unutmayýn antibiyotikler viral enfeksiyonlarda yani virüslerin yol açtýðý enfeksiyonlarda herhangi bir fayda göstermez
Genel olarak antibiyotikler, bakteriler
için üretilmiþ olan ilaçlardýr. Bunlar genelde sinüzit, farenjit gibi
üst solunum yolu enfeksiyonlarý veya bronþit, zatürre gibi alt solunum
yolu enfeksiyonlarý için kullanýlýr.
Bunun dýþýnda sindirim sistemindeki ishallerin bakteriler ile olanlarý ve idrar yolu enfeksiyonlarý gibi diðer bakteriyel enfeksiyonlarda da kullanýlýr. Bildiðimiz antibiyotikler viral enfeksiyonlarda, yani virüslerin yol açtýðý enfeksiyonlarda herhangi bir fayda göstermez. Ancak son yýllarda özellikle deðiþik virüslere karþý antiviraller geliþtirilmiþ olup, bunlarý genel antibiyotik diye tanýmlamaktan kaçýnmak lazým.
Gripte antibiyotik kullanýlýr mý?
Bizim grip diye adlandýrdýðýmýz hastalýklar aslýnda çok çeþitlidir. Grip denince influenza virüsünün yol açtýðý solunum yolu hastalýðý anlaþýlmalýdýr. Bunun dýþýnda bir çok solunum yolu virüsünün veya bakterisinin yol açtýðý solunum yolu þikayetleri gösteren rahatsýzlýklar bulunabilir. Ýnfluenza virüsünün yol açtýðý gripte bu güne kadar alýþtýðýmýz antibiyotiklerin herhangi bir rolü yoktur. Ancak son yýllarda 2 tane yeni antiviral çýkmýþtýr ve bunlar eðer influenza virüsü hastalýða sebep oldu ise, erken dönemde alýnýrsa hastalýk süresini kýsaltýp fayda saðlayabilir. Fakat grip mi yoksa baþka bir solunum yolu virüsüne baðlý bir hastalýk veya bakteriyel bir enfeksiyon mu olduðunun ayýrt edilebilmesi lazým. Bunlardan sadece sonuncusunda antibiyotiðin yeri vardýr.
Gripte antibiyotik kullanýmý gereksiz midir?
Grip denince eðer influenza virüsü tarafýndan yaratýlmýþ bir solunum yolu hastalýðýndan bahsediyorsak o zaman bildiðimiz sýradan antibiyotiklerin herhangi bir faydasý yoktur. Zaten genel olarak üst solunum yollarý hastalýklarýnýn yani burun akmasý, hapþýrma, boðaz aðrýsý, öksürük, kýrýklýk, ateþ gibi þikayetlerle seyreden rahatsýzlýklarýn % 60-70’i viral kökenli olup, bildiðimiz antibiyotiklere cevap vermezler. Ancak influenza virüsünün yol açtýðý solunum sistemi hastalýklarýnda influenzaya karþý geliþtirilmiþ olan antivirallerin yani virüs antibiyotiklerinin faydasý olabilir.
Gereksiz antibiyotik kullanýmýný önlemek mümkün müdür? Nasýl?
Öncelikle bu konuda hem hastalarýn hem hekimlerin sürekli olarak eðitilmesi gerekiyor. Gereksiz antibiyotiði önlemenin en kesin yolu tabii ki hangi hastalýðýn bakteriyel hangi hastalýðýn viral olduðunun, belirli bir kesinlikte ayýrt edilebilmesi. Maalesef bugünkü teknolojiyle bu konuda çok yeterli deðiliz. O açýdan daha çok doktorun ve hastanýn karþýlýklý olarak bilgiyi doðru paylaþmasý, iyi bir iletiþim kurmasý ve hastanýn antibiyotik kullanýmýnýn ertelenmesine olumsuz bir yaklaþýmý olmamasý gerekir. Tereddüt edilen durumlarda mümkün ise bir kaç gün beklenip þikayetlerin iyiye mi, kötüye mi gittiði gözlenebilir. Bu þekilde de rahatsýzlýðýn viral ya da bakteriyel olduðu konusunda bir fikir elde edilinebilir. Bunun dýþýnda antibiyotiklerin reçetesiz satýlmasý tabii ki en çok gereksiz kullanýmý artýran olgudur. Çoðu zaman eczanelerde antibiyotik tavsiyelerinde bulunulmaktadýr. Doktorlarýn zorlandýðý antibiyotik kullanýmý konusu bu eðitimi almamýþ kiþiler açýsýndan çok daha zordur.
Grip sýrasýnda antibiyotik kullanmanýn ne gibi sakýncalarý oluyor?
Antibiyotikler her ne kadar rahatlýkla tolere edilebilen, genel olarak problem çýkarmayan ilaçlar olsa da neticede bir ilaçtýr. Hepsinin etkisinin yaný sýra yan etki ihtimali de vardýr. Her þeyden önce Penisilin ve benzeri antibiyotikler daha çok olmak üzere hepsi alerji geliþtirebilir. Eðer geçmiþte bir kullanýma baðlý allerji hikayesi yoksa bunu önceden kestirebilmek çok kolay deðildir. Bunun dýþýnda sindirim sistemi þikayetleri yaratabilir. Çok daha nadir olarak karaciðer, böbrek toksisiteleri oraya çýkabilir. Kadýnlarda daha sýk olarak bu antibiyotik kullanýmý çeþitli jinekolojik enfeksiyonlara sebep olabilir. Bu faydalý bakterilerin öldürülüp yerine zararlý bakteriler veya mantarlarýn hakimiyet kurmasý ile ortaya çýkar. Yine antibiyotik kullanýmý kadýn ve erkek baðýrsaðýndaki faydalý bakterileri öldürerek zararlý bakterilerin yol açtýðý kanamalý kolitler ortaya çýkarabilir.
Bir de tabii ki kullandýðýnýz her antibiyotik bir þekilde vücuttan doðaya atýlmakta, hem vücutta, hem vücut dýþýnda doðada bu antibiyotiklerin bulunuþu bunlara karþý bakteriler tarafýndan direnç geliþmesine sebep olmaktadýr. Nitekim antibiyotik dozlarý yýllar içerisinde gitgide artmakta veya bazý antibiyotikler direnç geliþimi sebebi ile artýk iþimize yaramaz hale gelmektedir. Bu yüzden sürekli yeni antibiyotikler bulmaya çalýþýlmaktadýr.
Bunun dýþýnda sindirim sistemindeki ishallerin bakteriler ile olanlarý ve idrar yolu enfeksiyonlarý gibi diðer bakteriyel enfeksiyonlarda da kullanýlýr. Bildiðimiz antibiyotikler viral enfeksiyonlarda, yani virüslerin yol açtýðý enfeksiyonlarda herhangi bir fayda göstermez. Ancak son yýllarda özellikle deðiþik virüslere karþý antiviraller geliþtirilmiþ olup, bunlarý genel antibiyotik diye tanýmlamaktan kaçýnmak lazým.
Gripte antibiyotik kullanýlýr mý?
Bizim grip diye adlandýrdýðýmýz hastalýklar aslýnda çok çeþitlidir. Grip denince influenza virüsünün yol açtýðý solunum yolu hastalýðý anlaþýlmalýdýr. Bunun dýþýnda bir çok solunum yolu virüsünün veya bakterisinin yol açtýðý solunum yolu þikayetleri gösteren rahatsýzlýklar bulunabilir. Ýnfluenza virüsünün yol açtýðý gripte bu güne kadar alýþtýðýmýz antibiyotiklerin herhangi bir rolü yoktur. Ancak son yýllarda 2 tane yeni antiviral çýkmýþtýr ve bunlar eðer influenza virüsü hastalýða sebep oldu ise, erken dönemde alýnýrsa hastalýk süresini kýsaltýp fayda saðlayabilir. Fakat grip mi yoksa baþka bir solunum yolu virüsüne baðlý bir hastalýk veya bakteriyel bir enfeksiyon mu olduðunun ayýrt edilebilmesi lazým. Bunlardan sadece sonuncusunda antibiyotiðin yeri vardýr.
Gripte antibiyotik kullanýmý gereksiz midir?
Grip denince eðer influenza virüsü tarafýndan yaratýlmýþ bir solunum yolu hastalýðýndan bahsediyorsak o zaman bildiðimiz sýradan antibiyotiklerin herhangi bir faydasý yoktur. Zaten genel olarak üst solunum yollarý hastalýklarýnýn yani burun akmasý, hapþýrma, boðaz aðrýsý, öksürük, kýrýklýk, ateþ gibi þikayetlerle seyreden rahatsýzlýklarýn % 60-70’i viral kökenli olup, bildiðimiz antibiyotiklere cevap vermezler. Ancak influenza virüsünün yol açtýðý solunum sistemi hastalýklarýnda influenzaya karþý geliþtirilmiþ olan antivirallerin yani virüs antibiyotiklerinin faydasý olabilir.
Gereksiz antibiyotik kullanýmýný önlemek mümkün müdür? Nasýl?
Öncelikle bu konuda hem hastalarýn hem hekimlerin sürekli olarak eðitilmesi gerekiyor. Gereksiz antibiyotiði önlemenin en kesin yolu tabii ki hangi hastalýðýn bakteriyel hangi hastalýðýn viral olduðunun, belirli bir kesinlikte ayýrt edilebilmesi. Maalesef bugünkü teknolojiyle bu konuda çok yeterli deðiliz. O açýdan daha çok doktorun ve hastanýn karþýlýklý olarak bilgiyi doðru paylaþmasý, iyi bir iletiþim kurmasý ve hastanýn antibiyotik kullanýmýnýn ertelenmesine olumsuz bir yaklaþýmý olmamasý gerekir. Tereddüt edilen durumlarda mümkün ise bir kaç gün beklenip þikayetlerin iyiye mi, kötüye mi gittiði gözlenebilir. Bu þekilde de rahatsýzlýðýn viral ya da bakteriyel olduðu konusunda bir fikir elde edilinebilir. Bunun dýþýnda antibiyotiklerin reçetesiz satýlmasý tabii ki en çok gereksiz kullanýmý artýran olgudur. Çoðu zaman eczanelerde antibiyotik tavsiyelerinde bulunulmaktadýr. Doktorlarýn zorlandýðý antibiyotik kullanýmý konusu bu eðitimi almamýþ kiþiler açýsýndan çok daha zordur.
Grip sýrasýnda antibiyotik kullanmanýn ne gibi sakýncalarý oluyor?
Antibiyotikler her ne kadar rahatlýkla tolere edilebilen, genel olarak problem çýkarmayan ilaçlar olsa da neticede bir ilaçtýr. Hepsinin etkisinin yaný sýra yan etki ihtimali de vardýr. Her þeyden önce Penisilin ve benzeri antibiyotikler daha çok olmak üzere hepsi alerji geliþtirebilir. Eðer geçmiþte bir kullanýma baðlý allerji hikayesi yoksa bunu önceden kestirebilmek çok kolay deðildir. Bunun dýþýnda sindirim sistemi þikayetleri yaratabilir. Çok daha nadir olarak karaciðer, böbrek toksisiteleri oraya çýkabilir. Kadýnlarda daha sýk olarak bu antibiyotik kullanýmý çeþitli jinekolojik enfeksiyonlara sebep olabilir. Bu faydalý bakterilerin öldürülüp yerine zararlý bakteriler veya mantarlarýn hakimiyet kurmasý ile ortaya çýkar. Yine antibiyotik kullanýmý kadýn ve erkek baðýrsaðýndaki faydalý bakterileri öldürerek zararlý bakterilerin yol açtýðý kanamalý kolitler ortaya çýkarabilir.
Bir de tabii ki kullandýðýnýz her antibiyotik bir þekilde vücuttan doðaya atýlmakta, hem vücutta, hem vücut dýþýnda doðada bu antibiyotiklerin bulunuþu bunlara karþý bakteriler tarafýndan direnç geliþmesine sebep olmaktadýr. Nitekim antibiyotik dozlarý yýllar içerisinde gitgide artmakta veya bazý antibiyotikler direnç geliþimi sebebi ile artýk iþimize yaramaz hale gelmektedir. Bu yüzden sürekli yeni antibiyotikler bulmaya çalýþýlmaktadýr.