Genel Bilgiler

Yeni baþlamýþ her baþ aðrýsý hekim tarafýndan mutlaka dikkatle deðerlendirilmesi gereken bir semptomdur.

Baþ aðrýsý toplumda sýk olarak görülen bir þikayettir. Hayatýnýn herhangi bir döneminde baþ aðrýsý çekmeyen insan yoktur. Baþ aðrýlarý, çok çeþitli nedenlere baðlý olarak ortaya çýkan önemli bir rahatsýzlýk grubudur. Baþ aðrýsý kendi baþýna bir hastalýk olabildiði gibi (migren), baþka hastalýklarýn öncü belirtisi de olabilir (kanama veya tümör aðrýlarý gibi). Bu nedenle, baþ aðrýlarýnda doðru ve etkili ayýrýcý taný çok önemlidir. Merkezimize baþvuran hastalar yukarýda ifade edilen yaklaþýmlar çerçevesinde deðerlendirilmekte, taný ve tedavi çalýþmalarý yapýlmaktadýr

Baþ aðrýlarýnýn birçok çeþidi vardýr. Bunlarýn birbirinden farklarý muayene edilerek bulunabilir. Baþ aðrýlarýný 12 ana baþlýk altýnda gruplayabiliriz.

1- Migren

2- Gerilim baþ aðrýsý

3- Küme (Cluster) baþ aðrýsý

4- Kafa travmalarýna baðlý baþ aðrýlarý

5- Damarsal kökenli baþ aðrýlarý

7- Yapýsal lezyon olmayan baþ aðrýlarý

8- Bazý ilaçlarýn kullanýlmasý ile oluþan baþ aðrýlarý

6- Damarsal olmayan ancak diðer beyin içi hastalýklara baðlý baþ aðrýlarý

9- Bazý metabolic hastalýklar esnasýnda oluþan baþ aðrýlarý

10- Boyundan kaynaklanan aðrýlarý

11- Göz, kulak, paranasal sinüs sinüsler (Sinüzit), diþ ,yüz kökenli aðrýlar

12- Kranial sinir nevraljileri

13- Sistemik enfeksiyonlardagörülen baþ aðrýlarý

En sýk rastlananý boyundan kaynaklanan baþ aðrýlarýdýr. Aðrý çok aþýrý þiddetli deðilse de sürekli olarak vardýr. Enseden baþlar ve tüm baþý sarar. Genellikle baþ dönmesi, unutkanlýk, yorgunluk, halsizlik ve kulak çýnlamasý gibi bulgular eþlik eder. Birlikte sýrt aðrýsýnýn da bulunmasý sýktýr.

Migren tipi baþ aðrýsý ;

ise aðrý nöbetler þeklinde gelir. 3-4-haftada bir 24 ila 72 saat süren çok þiddetli aðrýlar oluþur. Nöbetler dýþýnda hasta rahattýr. Toplumda % 5-10 oranýnda görülür. Kadýnlarda daha sýktýr. Sebebi tam olarak bilinemiyor. Beyindeki sinirlerin, damarlarýn beyindeki biyokimyasal maddelerin ve bazý çevresel etkenlerin migrende rol oynadýðýný biliyoruz. Nöbetler halinde görülür. Genellikle tek taraflýdýr (Yarým baþ aðrýsý). Bulantý,kusma,ýþýktan ve sesten rahatsýz olma gibi bulgularla birlikte seyreder. Genellikle ilk þikayetler 20 yaþ altýnda görülmeye baþlar. 40 yaþýndan sonra baþlamasý nadirdir. % 60-80 vakada genetik geçiþ mevcuttur. Yani anne,baba veya 1.derecede yakýn akrabalarýnda migren hastalýðý þikayeti mevcuttur. Migren; beyin damarlarýnýn bilinmeyen bir nedenle önce daralmasý (Vazokonstrüksiyon) sonra da geniþlemesi (Vazodilatasyon) sonucu meydana gelir ve zonklayýcý tarzda bir baþ aðrýsý meydana getirir. Hava deðiþimleri alkol, kýrmýzý þarap, çikolata, uzun süreli açlýk, az ya da uzun süreli uyku, parlak ýþýklar migren ataðýný baþlatabilir.

Gerilim baþ aðrýsý ;

boyun, yüz ve saçlý derideki kaslarýn kasýlmasý sonucu oluþur. Kaslarýn kasýlmasýna neden olan nedir, tam olarak bilinemiyor. Genellikle enseden baþlar ve alýna doðru yayýlma gösterir. Bulantý, kusma, sesten ve ýþýktan rahatsýz olma genellikle yoktur. (Bunlar daha ziyade migren türü baþ aðrýlarýnda görülür). 20 yaþ üzerinde görülür.Kadýnlarda erkeklere oranla bariz bir þekilde sýk görülür. Stres, gerginlik, depresyon, kötü duruþ-oturuþ, boyun eklemleri kökenli sorunlar, çene eklemi hastalýklarý sebep olabileceði gibi beyindeki bazý biyokimyasal deðiþiklikler de bu aðrýya zemin hazýrlar. Aþýrý kahve tüketimi, diþ sýkma, gýcýrdatma, uyku apne sendromu, uykusuzluk ya da depresyona baðlý olarak da baþ aðrýsý baþlayabilir. Tedavisinde psikotedavi yararlý olur.Aðrý kesiciler ve antidepresan ilaçlar kullanýlýr.

Küme (Cluster) baþ aðrýsý ;

Bazý özellikleri ile migrene benzer. Ancak farklý yönleri vardýr.Aðrý daha kýsa sürer. Þiddetli, göz etrafýnda lokalize, rahatsýz edici,can sýkýcý durum veya zonklayýcý aðrý olarak ifade edilir. Süresi 15-90 dakika kadardýr.Bir veya iki ayda bir demetler halinde tekrarlar. Ataklar arasýndaki süreler deðiþkendir. Aðrý sýrasýnda gözde yanma, kýzarýklýk sulanma olur.Burundan akýntý olabilir. Aðrýlar daha çok periyodlar halinde gelir. Kriz dönemi birkaç hafta sürer sonra geçer. Bir süre sonra yine tekrarlar. Genellikle ayný mevsimlerde tekrarlama eðilimi gösterir. Tedavisinde kullanýlan birçok ilaç vardýr.

Damarsal kökenli baþ aðrýlarý ;

Þiddetli baþaðrýsýna yol açar. Ancak bu hastalýklarda da baþaðrýsý ile birlikte olan baþka belirtler olduðu gibi muayenede de bazý bulgular saptanýr. Özellikle akut þiddetli baþaðrýsý olarak bilinen kiþinin hayatýnda ilk kez olan veya kiþi tarafýndan hayatýmýn en kötü baþaðrýsý olarak tanýmlanan ve bir kaç saat veya 1-2 günden beri mevcut olan þiddetli aðrýlar önemli olabilir. Tansiyonun ani ve çok yükselmesi baþaðrýsýna sebep olablilir. Özellikle diastolik [küçük tansiyonn) belli bir seviyenin üstüne aniden çýkmasý baþaðrýsýna yol açabilir. Böyle durumlarda mutlaka doktora baþvurmak uygun olur,

Bazý ilaçlarýn kullanýlmasý ile oluþan baþ aðrýlarý ;

Þiddet, yerleþim ve karakter açýsýndan çeþitlilikler gösteren aðrý kesicilere baðlý kronik baþ aðrýsý, fiziksel aktivite ile artma eðilimindedir ve zaman zaman gerilim tipi baþ aðrýsýný veya migreni taklit edebilir. Hastalar sýklýkla uyku bozukluklarýndan yakýnýr. Erken saatte baþ aðrýsý ile uyandýklarýný ve aðrý kesiciye baþvurduklarýný belirtirler. Aðrý kesicilere karþý geliþen tolerans, alýnan ilaç dozunda ve alým sýklýðýnda artýþa neden olur.Aðrýnýn þiddetinin artacaðý korkusu, hastayý genellikle henüz hafifken aðrý kesici almaya yöneltir.

Beyindeki bir rahatsýzlýktan (tümör, kanama vs.) oluþan aðrýlar ;

Aniden baþlayan çok þiddetli ilaca cevap vermeyen aðrýlardýr. Genellikle sara nöbetleri veya vücudun bir yarýsýnda hissizlik, güçsüzlük gibi belirtiler de eþlik eder.

Göz, kulak, paranasal sinüs sinüsler (Sinüzit), diþ, yüz kökenli aðrýlarý ;

Göz aðrýsý; çoðunlukla astigmat, hipermetrop, miyop olan kiþilerin kendilerine bu hastalýklarý konduramadýklarý için gözlük kullanmamalarýndan ileri gelir. Ayrýca alýnan bir gözlüðü 3-4 sene boyunca deðiþtirmeden kullanmak, deðiþmiþ olan göz numarasýný artýk düzeltemeyeceði için þakaklarýnýza vuran aðrý nedeni olabilir. Nadiren akut glokom krizi adýný verdiðimiz ani göz içi basýncý yükselmelerinde bulanýk görme, mide bulantýsý ile beraber þiddetli göz ve baþ aðrýsý görülebilir. Göz aðrýlarý ile en sýk karýþanlar sinüzit aðrýlarýdýr. Genelde göz yuvasýnýn üstünde bulunan frontal sinüs ile göz yuvasýnýn tam altýnda bulunan maksiller sinüs iltihaplarýnda ortaya çýkan aðrýnýn odaðý her iki sinüsün tam ortasýnda bulunan ve hiç kabahati olmayan göz sanýlýr. Sinüzit baþ aðrýsý; Soðuk algýnlýðý sýrasýnda veya burun örtüsü þiþtiði ve burnun aktýðý zamanda veya burun sümükle dolu olduðunda yüzde, yanaklarda, alýnda veya göz çevresinde ortaya çýkan baþ aðrýsý türüdür. Sinüs enfeksiyonu buna neden olur. Bir baþka tür sinüs baþ aðrýsý ise uçak inmek üzere alçaldýðý zaman ortaya çýkar. Bu özellikle soðuk algýnlýðýnýz veya aktif allerjiniz varsa belirgin olur (buna “Vakum Baþ Aðrýsý” denilir). Maalesef sinüs baþ aðrýsýyla karýþtýrýlabilecek birçok baþka neden vardýr. Örnek olarak migren ve diðer damar kaynaklý baþ aðrýlarý veya gerginlik baþ aðrýsý hem alýn ve göz çevresinde aðrý oluþturmasý hem de burun akýntýsýna da neden olabilmelerinden dolayý sinüzit ile karýþtýrabilirler. Kranial-sinir nevraljileri; býçak gibi saplanan yüz aðrýsý olarak tanýmlanýr. Saniyelerden saatlere kadar sürebilir.Yaþam boyu tekrarlar.