x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Bronþial Hiperreaktivite
Bronþial HiperreaktiviteHava yollarý deðiþik uyarýlara yanýt olarak çapýný deðiþtirebilen esnek yapýlardýr. Egzersiz gibi aþýrý miktarda hava gerektiren durumlarda hava yollarý geniþler, ya da toz, duman ile karþýlaþýnca savunma amacý ile hava yollarý daralýr.
Saðlýklý kiþilerde çeþitli uyarýlar karþýsýnda hava yollarýnýn çapýný deðiþtirebilme yeteneðine "Bronþial reaktivite" denir. Bronþial astýmda ise hava yollarý nonspesifik uyarýlara karþý aþýrý duyarlýdýr. Duyarlýlýðý artmýþ olan hava yollarý, saðlýklý kiþileri etkilemeyecek kadar küçük uyarýlar karþýsýnda bile abartýlý bronkokonstriktör (bronþ daralmasý ile) yanýt verirler, buna da "Bronþial hiperreaktivite" denir.
ASTIMIN TANISI
1) Klinik bulgular
Astýmlý hasta için tipik olan bulgular öksürük, hýþýltýlý solunum, nefes darlýðý ve göðüste sýkýþma hissidir. Bu bulgularýn hepsi ayný anda görülmeyebilir. Bulgularýn çeþidi ve aðýrlýðý hastadan hastaya ve ayný hastada zaman içinde deðiþebilir. Bulgular özellikle gece sabaha karþý artar. Astýmlý hastalarda bulgularýn iki özelliði tanýda çok yardýmcý olur.
Bunlar;
Viral solunum yolu enfeksiyonlarý, allerjenler egzersiz gibi tetik çeken faktörlerle karþýlaþma sonucu bulgularda belirgin bir artmanýn olmasý, þikayeti olmayan, stabil seyreden bir hastanýn gribal enfeksiyonu takiben, ya da duyarlý olduðu allerjen ile karþýlaþma sonucu nöbete girdiði sýk görülen bir durumdur.
Bu bulgularýn kendiliðinden ya da, bronkodilatatör (bronþ geniþletici) ve antiinflamatuar (ödem çözücü, koruyucu) tedavi ile azalmasý ya da kaybolmasýdýr. Aðýr bulgularlarla gelen astýmlý hastanýn birkaç gün gibi kýsa sürede uygun tedavi ile tamamen düzeldiði, bulgularýn kaybolduðu da sýk görülen bir durumdur.
Ayrýca, özellikle alerjik astýmlý hastalarda bulgularýn mevsimsel deðiþmeler göstermesi, ailede astým veya atopi öyküsünün olmasý tanýda yardýmcý olur. Astým ile uyumlu bulgularý olan eriþkin hastalarda birlikte yýl boyu süren rinit, nazal polip ve aspirin duyarlýlýðý öyküsü olmasý da allerjik olmayan astým tanýsý için önemli ipuçlarýdýr.
Çocuklarda ve ileri yaþtaki astýmlý hastalarda bulgular tipik olmayabilir. Çocuklarda öksürük ön plana çýkan bir bulgudur. Ýleriki yaþtaki hastalarda ise hava yolu obstrüksiyonu geri dönüþümsüz olabilir. Ataklar dýþýnda hastalarda fizik muayene bulgularý genellikle normaldir.
2) Solunum fonksiyon testleri
Bulgular ve fizik muayene bulgularý subjektifdir. Ayný derecede hava yolu obstrüksiyonu (daralmasý) gösteren hastalardan biri aþýrý nefes darlýðý hissederken, diðer hastada nefes darlýðý yakýnmasý belirgin olmayabilir. Bu nedenle bronþial astýmýn tanýsýnda daha objektif sonuçlar vermesi nedeniyle solunum fonksiyon testleri önemlidir. Astýmda solunum fonksiyonlarýnýn üç özelliði hastalýk için oldukça tipiktir.
Bunlar;
Hava yolu obstrüksiyonu deðiþken olmasý Hava yolu obstrüksiyonu reversibl olmasý (kýsa etkili bronþ geniþletici ilaç sonrasý solunum fonksiyon testlerinde belli oranlarda düzelme olmasý) Bronþlarýn aþýrý duyarlý olmasý
3) Diðer laboratuar incelemeleri
Akciðer grafisi : Genellikle normaldir. Akut atakta havalanma artýþý olabilir. Astým ataðýnýn akciðer zarlarý arasýna hava dolmasý (pnömotorax) vb durumlar ile ayýrýcý tanýsý açýsýndan yaralýdýr.
Alerji testleri : Cilt testleri kiþinin duyarlý olduðu allerjenin saptanmasý bu allerjenin uzaklaþtýrýlmasý açýsýndan önemlidir.
Balgam incelemesi : Astým ile uyumlu bulgularý olan bir hastada balgamda eozinofillerin artmýþ olduðunun saptanmasý astým tanýsý için yardýmcý olur.
Özet olarak; bronþial astým tanýsý hastanýn öyküsü ve klinik bulgularý ile konur. Solunum fonksiyon testleri ve alerji düþünülüyorsa allerjik deri testleri tanýda yardýmcý olur. Diðer laboratuar incelemelerinin ise tanýda önemli rolleri yoktur.
ASTIMIN TEDAVÝSÝ
Bronþial astým hava yollarýnýn kronik inflamatuar bir hastalýðýdýr. Bu nedenle astýmda tedavinin amacý hava yollarýndaki inflamasyonu kontrol altýna almaktýr. Günümüzde astýmýn kesin tedavisi olmamakla birlikte uzun süre kullanýlan antiinflamatuar ilaçlarla hava yollarýndaki inflamasyon kontrol altýnda tutulabilir.
Hastalar ilaçlarý kullandýklarý sürece inflamasyon baskýlanýr, buna baðlý olarak bulgular kaybolur, solunum fonksiyonlarýnda ve bronþ hiperreaktivitesinde düzelmeler saðlanýr. Antiinflamatuar tedavi (Ödem giderici, koruyucu tedavi) kesilecek olursa ataklar görülür. Bu nedenle astýmlý hastanýn þikayeti olmasa bile antiinflamatuar ilaçlarýný düzenli olarak kullanmasý gerekir. Bu arada hastanýn yakýnmalarý ortaya çýkarsa bronkodilatatör (bronþ geniþletici, nefes açýcý) ilaçlarla bulgularý giderilir. Dolayýsýyla, astým tedavisinde kullanýlan ilaçlar iki ana grupta toplanabilir.
Bunlar;
Astýmý kontrol altýna alan ilaçlar (Antiinflamatuarlar)
Bulgularý gideren ilaçlar (Bronkodilatatörler)
Bronþial HiperreaktiviteHava yollarý deðiþik uyarýlara yanýt olarak çapýný deðiþtirebilen esnek yapýlardýr. Egzersiz gibi aþýrý miktarda hava gerektiren durumlarda hava yollarý geniþler, ya da toz, duman ile karþýlaþýnca savunma amacý ile hava yollarý daralýr.
Saðlýklý kiþilerde çeþitli uyarýlar karþýsýnda hava yollarýnýn çapýný deðiþtirebilme yeteneðine "Bronþial reaktivite" denir. Bronþial astýmda ise hava yollarý nonspesifik uyarýlara karþý aþýrý duyarlýdýr. Duyarlýlýðý artmýþ olan hava yollarý, saðlýklý kiþileri etkilemeyecek kadar küçük uyarýlar karþýsýnda bile abartýlý bronkokonstriktör (bronþ daralmasý ile) yanýt verirler, buna da "Bronþial hiperreaktivite" denir.
ASTIMIN TANISI
1) Klinik bulgular
Astýmlý hasta için tipik olan bulgular öksürük, hýþýltýlý solunum, nefes darlýðý ve göðüste sýkýþma hissidir. Bu bulgularýn hepsi ayný anda görülmeyebilir. Bulgularýn çeþidi ve aðýrlýðý hastadan hastaya ve ayný hastada zaman içinde deðiþebilir. Bulgular özellikle gece sabaha karþý artar. Astýmlý hastalarda bulgularýn iki özelliði tanýda çok yardýmcý olur.
Bunlar;
Viral solunum yolu enfeksiyonlarý, allerjenler egzersiz gibi tetik çeken faktörlerle karþýlaþma sonucu bulgularda belirgin bir artmanýn olmasý, þikayeti olmayan, stabil seyreden bir hastanýn gribal enfeksiyonu takiben, ya da duyarlý olduðu allerjen ile karþýlaþma sonucu nöbete girdiði sýk görülen bir durumdur.
Bu bulgularýn kendiliðinden ya da, bronkodilatatör (bronþ geniþletici) ve antiinflamatuar (ödem çözücü, koruyucu) tedavi ile azalmasý ya da kaybolmasýdýr. Aðýr bulgularlarla gelen astýmlý hastanýn birkaç gün gibi kýsa sürede uygun tedavi ile tamamen düzeldiði, bulgularýn kaybolduðu da sýk görülen bir durumdur.
Ayrýca, özellikle alerjik astýmlý hastalarda bulgularýn mevsimsel deðiþmeler göstermesi, ailede astým veya atopi öyküsünün olmasý tanýda yardýmcý olur. Astým ile uyumlu bulgularý olan eriþkin hastalarda birlikte yýl boyu süren rinit, nazal polip ve aspirin duyarlýlýðý öyküsü olmasý da allerjik olmayan astým tanýsý için önemli ipuçlarýdýr.
Çocuklarda ve ileri yaþtaki astýmlý hastalarda bulgular tipik olmayabilir. Çocuklarda öksürük ön plana çýkan bir bulgudur. Ýleriki yaþtaki hastalarda ise hava yolu obstrüksiyonu geri dönüþümsüz olabilir. Ataklar dýþýnda hastalarda fizik muayene bulgularý genellikle normaldir.
2) Solunum fonksiyon testleri
Bulgular ve fizik muayene bulgularý subjektifdir. Ayný derecede hava yolu obstrüksiyonu (daralmasý) gösteren hastalardan biri aþýrý nefes darlýðý hissederken, diðer hastada nefes darlýðý yakýnmasý belirgin olmayabilir. Bu nedenle bronþial astýmýn tanýsýnda daha objektif sonuçlar vermesi nedeniyle solunum fonksiyon testleri önemlidir. Astýmda solunum fonksiyonlarýnýn üç özelliði hastalýk için oldukça tipiktir.
Bunlar;
Hava yolu obstrüksiyonu deðiþken olmasý Hava yolu obstrüksiyonu reversibl olmasý (kýsa etkili bronþ geniþletici ilaç sonrasý solunum fonksiyon testlerinde belli oranlarda düzelme olmasý) Bronþlarýn aþýrý duyarlý olmasý
3) Diðer laboratuar incelemeleri
Akciðer grafisi : Genellikle normaldir. Akut atakta havalanma artýþý olabilir. Astým ataðýnýn akciðer zarlarý arasýna hava dolmasý (pnömotorax) vb durumlar ile ayýrýcý tanýsý açýsýndan yaralýdýr.
Alerji testleri : Cilt testleri kiþinin duyarlý olduðu allerjenin saptanmasý bu allerjenin uzaklaþtýrýlmasý açýsýndan önemlidir.
Balgam incelemesi : Astým ile uyumlu bulgularý olan bir hastada balgamda eozinofillerin artmýþ olduðunun saptanmasý astým tanýsý için yardýmcý olur.
Özet olarak; bronþial astým tanýsý hastanýn öyküsü ve klinik bulgularý ile konur. Solunum fonksiyon testleri ve alerji düþünülüyorsa allerjik deri testleri tanýda yardýmcý olur. Diðer laboratuar incelemelerinin ise tanýda önemli rolleri yoktur.
ASTIMIN TEDAVÝSÝ
Bronþial astým hava yollarýnýn kronik inflamatuar bir hastalýðýdýr. Bu nedenle astýmda tedavinin amacý hava yollarýndaki inflamasyonu kontrol altýna almaktýr. Günümüzde astýmýn kesin tedavisi olmamakla birlikte uzun süre kullanýlan antiinflamatuar ilaçlarla hava yollarýndaki inflamasyon kontrol altýnda tutulabilir.
Hastalar ilaçlarý kullandýklarý sürece inflamasyon baskýlanýr, buna baðlý olarak bulgular kaybolur, solunum fonksiyonlarýnda ve bronþ hiperreaktivitesinde düzelmeler saðlanýr. Antiinflamatuar tedavi (Ödem giderici, koruyucu tedavi) kesilecek olursa ataklar görülür. Bu nedenle astýmlý hastanýn þikayeti olmasa bile antiinflamatuar ilaçlarýný düzenli olarak kullanmasý gerekir. Bu arada hastanýn yakýnmalarý ortaya çýkarsa bronkodilatatör (bronþ geniþletici, nefes açýcý) ilaçlarla bulgularý giderilir. Dolayýsýyla, astým tedavisinde kullanýlan ilaçlar iki ana grupta toplanabilir.
Bunlar;
Astýmý kontrol altýna alan ilaçlar (Antiinflamatuarlar)
Bulgularý gideren ilaçlar (Bronkodilatatörler)