Uyku organizmamýz için temel gýdalardan biridir. Sanýlanýn aksine son derece karmaþýk ve aktif bir süreçtir. Beyin hücrelerinden yayýlan elektrik dalgalarýndaki yoðun deðiþiklik hala çözemediðimiz uyku ile ilgili çeþitli bozukluklar ise günlük hayatta sýk karþýmýza çýkan sorunlar yumaðý oluþturmaya devam etmektedir.

                   

Yorgunluk dikkat eksikliði beceride azalma iþ verimi düþüklüðü horlama ve uykuda solunum durmasý, iþ ve trafik kazalarýna sebep olmaya kadar birçok sorunla karþýlaþýyor olmamýz ise çeþitli araþtýrmalara devam etmemizi gerektirmektedir.

                   

Uyku saðlýðý bir anlamda vücut saðlýðý olarak algýlanmaya baþladýðý için son yýllarda konunun üzerine eðildikçe karþýlaþtýðýmýz problemlerle de mücadele yöntemlerimiz geliþmeye baþlamýþtýr.

                   

Bu bilgiler ýþýðýnda uykunun süresi yanýnda kalitesi de önem arz etmektedir. Çocukluk çaðlarýnda 8-10 saatlik bir uyku saðlýklý olmak için tavsiye edilirken yaþla birlikte bu süre 4-6 saate kadar düþmektedir.

                    

Peki uykunun kalitesini ve süresini bozan unsurlar neler olabilir? Toplumda nerdeyse her dört kiþiden birinin sorunu olan uyku düzensizliðinde ilk akla gelen sebep akþamleyin alýnan gýdalarla ilgili olmakta. Kahve çay kolalý içecekler sýðara puro pipo yatýlan yerdeki aydýnlýk ve gürültü, yataðýn kalitesizliði aþýrý sýcak ve soðuk ortamlar uyku kalitesini ve düzenini bozan çeþitli ilaçlar aþýrý hareketli ve yoðun geçen günün yorgunluðu eksersiz ve spor gibi aktiviteler ilk akla gelen sebepler olmaktadýr.

                    

Uykuda horlama hem uykunun kalitesizliðinin bir yansýmasý hem de uykuda diðer insanlarýn da rahatsýzlýðýna vesile olan bir þikayettir. Öyle ki horlama nedeni ile boþanan çiftler olduðu zaman zaman basýnýmýzda dahi yer almaktadýr.

                   

Horlama; Üst solunum yollarýndaki çeþitli sebeplere baðlý týkanmalar sonucu (bademcik þiþmesi nezle grip gibi üst solunum yolu rahatsýzlýklarý) veya þiþmanlýk küçük dildeki büyüme boðazdaki yumuþak dokunun çeþitli sebeplerle þiþmesi ve bu bölgedeki anatomik bozukluklar ilk akla gelen sebepler.

                   

Uyku kalitesini bozan ve nadirde olsa ölüme sebep olabilen uyku apnesi hastalýðý hem horlamanýn ana sebeplerinden hem de solunum durmasýna baðlý oksijen eksikliði sonucu beyin ve kalp damar hastalýklarýna davetiye çýkaran ciddiye alýnmasý gereken bir hastalýk. Baþýca bulgularý; yorgunluk huzursuzluk gündüz saatlerinde önüne geçilemeyen uyku ataklarý dikkati toparlayamama konsantrasyon eksikliði sinirli ve gergin ruh hali cinsel istekte azalma ve güç eksikliði gibi   toplumumuzda sýk görülen þikayetlerdir.

                 

Hastalar, kendileri fark etmese de uyku sýrasýnda nefesi durduðu için yakýnlarý adeta öldü dirildi diye doktorlara müracaat edip yardým isterler. Beyindeki solunum merkezinin hassasiyetinin kaybolmasý veya üst solunum yollarýndaki týkaç ya da ikisinin ortak sebebi ile geliþen uyku apnesi hastalýðý tedavi edilmediði takdirde tansiyon yüksekliði beyin damar hastalýklarý sýk uyku bölünmesine baðlý müzmin uykusuzluk gibi hastalýklara da davetiye çýkartmaktadýr.

                

Hastalýðýn teþhisini kesinleþtirmek ve tedavi protokolünü oluþturmak için uyku laboratuarlarýnda bir gece misafir etmek gerekir. Bunun yanýnda solunum testleri kalp elektrosu gibi yardýmcý yöntemlerle hastalýðýn seyri takip edilmelidir.

                 

         

1)      Þiþman olan hastalar zayýflamalýdýr.

2)      Sýðara ve alkolden kesinlikle uzak olunmalýdýr

3)      Sýrt üstü yatmayý engelleyici çeþitli apareylerden istifade ederek solunum durmasý ve horlamanýn önüne geçilmelidir.

4)      Çeþitli isimlerle satýlan uyku ilaçlarýndan uzak olmaya çalýþarak doðal uyumanýn yollarý araþtýrýlmalýdýr.

 

 

1)      Yataðý uykunuz geldiði zaman kullanýn.

2)      Uykuya dalmada zorlanýyorsanýz çalýþma odanýza geçip, uykunuz gelinceye kadar okuma dinlenme müzik dinleme gibi aktivitelerde bulunun

3)      Sabah kalkýþ ve akþam yatýþ saatlerinize bir düzen getirerek ayný saatte yatýþ ve kalkýþlarýnýzý ayarlayýn

4)      Gündüz saatlerinde özelliklede akþam saatlerinde uyumamaya dikkat edin

5)      Uyku öncesi hafif gevþeme eksersizi ve ýlýk duþla vücudunuzu uykuya hazýrlayýn.

6)      Uyku öncesi gece atýþtýrmalarýndan uzak durun hem uyku kaliteniz bozulur hem de þiþmanlarsýnýz.

7)      Yatak odanýzdaki sizi huzursuz edecek sebepler varsa kaldýrýn; televizyon radyo parlak ýþýk gürültü vs.

8)      Stres ve gerilim altýndaysanýz rahatlayana kadar yataða yatmayýnýz

9)      Rehavet veren Ihlamur adaçayý gibi içeceklerle uykunuzun gelmesine destek olabilirsiniz.

10) Tüm bu basit önerilere raðmen uyumada zorluk çekiyorsanýz basit uyku vericilerden doktorunuz kontrolünde alabilirsiniz.

 

Ancak uyuþturucu cinsi uyku ilaçlarýna her ne sebeple olursa olsun alýþmamanýzý tavsiye ediyor saðlýklý uykular diliyorum.  

            

Yüce peygamberimizin tavsiye ettiði öðle uykusuna gelince: Günümüze kadar uyku ile ilgili çalýþmalardan elde edilen sonuçlar ýþýðýnda bu kýsa süreli uykunun þifasýnýn, bazý durumlarda gece birkaç saatte aldýðýmýz uyku gýdasýna bedel olduðu þeklindedir. Batý dünyasýnda ve sýcak ülkelerde siesta uykusu olarak adlandýrýlýp adeta geleneksel olarak uygulanan bu uyku ile kýsa süre içinde yorgunluðu atýlarak günün kalan kýsmýna daha enerjik devam edebilme imkaný yakalayabiliriz