Genel Bilgiler

TALUS KIRIÐI

Talus, topuk kemiði (kalkaneus) ile alt bacaðýn iki büyük kemiði olan tibia ve fibula arasýnda yer alan küçük bir kemiktir. Bu kemiðin garip bir biçimde kamburlaþmýþ bir þekli vardýr ve biraz kaplumbaðaya benzer. Alt bacaðýn kemikleri, talusun tepesinde ata biner gibi oturur ve kemiðin bütün kenarlarýnýn etrafýný sararak ayak bileði eklemini oluþtururlar. Talusun ayak kemikleri ile karþýlaþtýðý yerde düz olmayan yerlerde yürümede çok önemli olan subtalar eklemi oluþturur. Talus, ayak, bacak ve vücut arasýnda, aðýrlýk ve basýnç güçlerini, ayak bileði ekleminin ortasýna transferinde, yardýmcý olan çok önemli bir konnektördür.(baðlayýcý kemiktir)

Çoðu talus yaralanmalarý motorlu araç kazalarýndan sonuçlandýðý halde, yüksekten düþme de talusu yaralayabilir. Bu yaralanmalar sýklýkla, alt bacak yaralanmalarýyla birliktedir. Talar kýrýklarýn miktarýndaki artýþ, snowboard (tekli kar kayaðý) yapanlarýn ayak bileði yaralanmalarýný önlemek için yeteri kadar sert olmayan yumuþak botlar giymelerinden kaynaklanmaktadýr.

Belirtiler ve Semptomlar

Talar kýrýklarda en çok görülen belirtiler:

• Akut aðrý
• Aðýrlýk taþýmada güçsüzlük
• Önemli miktarda þiþme ve hassasiyet

Deriden dýþarýya çýkan talar kýrýklarda (açýk kýrýk) enfeksiyon riski artar. Snowboard yaralanmalarýnda, ayak bileðinin burkulmasýyla oluþan, ayak bileðinin dýþ tarafýnýn hassasiyeti ve aþýrý morarmasýndan ötürü yanlýþlýkla talar kýrýklarla karýþtýrýlabilir.

Teþhis

Doktorunuz ayaðýnýzý muayene edecek ve yaralanmanýn nasýl olduðunu tarif etmenizi isteyecektir. Ayak ve ayak bileðinizin rontgen grafilerini çektirecektir. Bazý vakalarda rontgen grafileri kýrýðý göstermez. Bu yüzden komputed tomografi (CT) taramasýna ihtiyaç olabilir. Bu diyagnostik testler kýrýðýn tam yerini gösterecektir. Bu testler ayný zamanda kemiklerin hala, düzenli bir þekilde, yerinde olduðunu (nondeplese kýrýk) veya yerinden dýþarýya çýktýðýný ( deplese kýrýk) gösterecektir. Kemiðin ufacýk bir parçasýnýn ayrýlmasýnda, parçanýn çýkartýlmasý gerektiðinden kýrýk tanýmlanmalýdýr.

Doktor, herhangi bir hasar olmadýðýný garantiye almak için ayaðýn sinirlerinin fonksiyonlarýný kontrol edecektir. Doktor ayný zamanda, parmaklara akan kanýn yeterli miktarda gittiðinden ve ayak kaslarý içinde basýnç oluþmadýðýndan (kompartýman sendromu) emin olmak isteyecektir.

Tedavi

Tedavi edilmeden býrakýlan veya doðru dürüst iyileþmeyen talar kýrýk, ilerde size problem yaratacaktýr. Ayak fonksiyonlarýnýz zayýflamýþ olacak, artritiniz veya kronik aðrýnýz geliþecek veya kemik çökmesi olabilecektir.

Acil Ýlk Yardým Tedavisi

Talar eklem kýrýðýnda; ayak parmaðýndan, baldýrýn üst kýsmýna kadar ayak ve bacaðýn etrafýný saran, iyi doldurulmuþ(well-padded) bir atel uygulanýr.Ayaðýnýzý, kalp seviyesinin üzerinde olacak þekilde kaldýrýn ve her saat baþý 20 dakika süreyle veya doktoru görünceye kadar buz uygulayýn. Ayaðýn üzerine hiçbir yük bindirmeyin.

Nadir vakalarda, eðer rontgen filmleri, kemiklerin yerinden oynamadýðýný ve kemik sýralanmasýnýn bozulmadýðýný gösterirse, talar kýrýk; ameliyat olmaksýzýn tedavi edilebilir. Kýrýðýnýzýn tedavisi için, altý ile sekiz hafta süreyle ayak ve bacaðýnýz alçýya alýnacaktýr. Bu süre esnasýnda, ayaðýnýzýn üzerine hiçbir yük bindirmemelisiniz. (ayaðýnýzýn üzerine basmamalýsýnýz.) Sonradan, doktorunuz size, hareket silsilesinin yeniden düzeltilmesi ve ayaðýnýzla ayak bileðinizin kuvvetlenmesi için bazý egzersizler verecektir. Çoðu talus kýrýklarý, geç komplikasyonlarý en aza indirgemek için ameliyat gerektirir. Ortopedi cerrahý, kemikleri kendi yerlerine dizecek ve parçalarý bir arada tutabilmek için metal vidalar kullanacaktýr. Eðer kemikten ufak parçalar ayrýlmýþsa bu kopan parçalarýn çýkartýlmasý ve eklemin yapýsal bütünlüðünün yeniden eski haline getirilmesi için kemik greftlerinin kullanýmý gerekebilir.

Ameliyattan sonra, ayaðýnýz altý ile sekiz haftalýk bir süre için alçýya alýnacak ve üç ayýn sonuna kadar ayaðýnýzýn üzerine basmayacaksýnýz. Kemikler iyileþmeye baþlayýnca, ortopedistiniz kemiðe geri dönen kan miktarýný görmek için Manyetik Rezonans(MRI) isteyebilir. Eðer kan saðlanmasý bozulduysa kemik dokusu ölebilir ve Avasküler Nekroz veya Osteonekroz diye tanýmlanan durum ortaya çýkacaktýr. Bu durum kemiðin kollapsýna (çökmesine) neden olur. Kemiðin iyileþmesi düzgün olsa bile, yýllar sonra siz hala artritlerle yaþýyor olabilirsiniz. Çoðu talus kemiðinin üzeri, kemiklerin diðer her birine karþý düz olarak hareket etmesine olanak saðlayan, eklem kýkýrdaðýyla kaplýdýr. Eðer kýkýrdak tahrip edilirse, kemikler, karþýsýndaki her bir kemiðe sürteceðinden; aðrý ve sertlikler oluþacaktýr. Artritlerin tedavileri; aktivite deðiþiklikleri, ayak bileði-ayak ortozlarý, eklem kaynaþmasý, kemik greftleme ve ayak bileði eklemini deðiþtirmeyi içerir.