x

Genel Bilgiler

x

x

x

x

x

Giriþ
Göðüs aðrýsý kalp hastalýklarýnýn ana belirtisi olmasýna raðmen, aðrý sadece kalpten kaynaklanmaz. Kalbe giren ve çýkan büyük damarsal yapýlar, akciðerler ve onlarýn hava yollarý, akciðer zarlarý, göðüs duvarý kaslarý, diyafragma, ve diyafragmaya komþu organlar, örn. mide, duedonum ( oniki parmak barsaðý ), safra kesesi gibi diyafragma altýnda yer alan organlardan da kaynaklanabilir.

Göðüs aðrýsýnýn en sýk görülen kardiyovasküler ( kalp - damar ) nedenlerini aþaðýda olduðu gibi sýralayabiliriz.

• Miyokart iskemisi
• Miyokart enfarktüsü
• Perikardit
• Aort disseksiyonu
• Pulmoner infarktüs

Epidemioloji, sýklýk
aterosikleroz, yani damar sertliði eriþkin kiþilerde en sýk 3 ölüm sebebinden ikisinin temelinde yatar. Felçler ve koroner arter hastalýklarý miyokart enfarktüsü temelinde damar sertliði faktörüne baðlýdýr. Diðer 3üncü en sýk ölüm nedeni ise kanserleridir.

Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri

• Sigara
  
• Hipertansiyon
  
• Diyabet
  
• Kolesterol yüksekliði
  
• Homosistinemi
  
• Alkol

Semptom ve Yakýnmalar

1. Göðüs Aðrýsý
2. Nefes Darlýðý
3. Halsizlik - Bitkinlik
4. Çarpýntý - Palpitasyon
5. Baþ Dönmesi - Senkop
6. Ödem
7. Öksürük
8. Hemoptizi
9. Diðerleri

Göðüs aðrýsý kalp hastalýklarýnýn ana belirtisi olmasýna raðmen, aðrý sadece kalpten kaynaklanmaz. Kalbe giren ve çýkan büyük damarsal yapýlar, akciðerler ve onlarýn hava yollarý, akciðer zarlarý, göðüs duvarý kaslarý, diyafragma, ve diyafragmaya komþu organlar, örn. mide, duedonum ( oniki parmak barsaðý ), safra kesesi gibi diyafragma altýnda yer alan organlardan da kaynaklanabilir.
Göðüs aðrýsýnýn en sýk görülen kardiyovasküler ( kalp - damar ) nedenlerini aþaðýda olduðu gibi sýralayabiliriz.

• Miyokart iskemisi
• Miyokart enfarktüsü
• Perikardit
• Aort disseksiyonu
• Pulmoner infarktüs

Kalp adelesinin oksijen gereksinimi ile kalp adelesine gelen oksijen miktarý arasýndaki normalde olmasý gereken denge bozulduðu zaman, yani kalp adelesine yetersiz O2 geldiði zaman oluþan miyokart iskemisi, angina pektoris diye isimlendirilen göðüs aðrýsý meydana getirir. Angina, normal oksijen transportunun bozulduðu koroner arter ( kalbin besleyici damarý ) hastalýðýnýn bir belirtisi olmasýna raðmen, sol ventrikül hipertrofisi gibi oksijen isteðinin aþýrý arttýðý durumlarda da ortaya çýkabilir.

Göðüs aðrýsý olan hastaya bir dizi sorular sorup aðrýnýn kökeni araþtýrýlmalýdýr.

1. Aðrýnýn yeri; Tipik koroner aðrýsý retrosternal ( iman tahtasý arkasý ), prekordiyaldir. Sternumun orta ve alt bölümünde, kravatýn arkasýndadýr. Göðüs önünde sýkýlmýþ yumruk belirtisi aðrýnýn iskemik kökenli olduðunun kuvvetli bir göstergesidir.
2. Aðrýnýn yayýlýþý; Anginal aðrý tipik olarak þu bölgelere yayýlabilir. Sol omuz, sol kol, dirsek, sol elin ulnar bölümü ( küçük parmak ve yüzük parmaðý ), sað omuz, sað kol, ve el, boyun, alt çene, diþler, iki kürek kemiði arasý ve epigastrium ( mide bölgesi ).
3. Aðrýnýn süresi; Tipik klasik anginada ( stable angina ) aðrý 1-2 dakika sürer. En fazla 10 - 15 dakikayý geçmez. "Unstable angina " da bu süreler daha uzundur. Anginal sendromun en aðýr formu olan miyokart infarktüsünde saatlerce veya hatta gün boyu aðrý vardýr.
4. Aðrýnýn karekteri; Anginayý tarif eden hastalar, aðrýdan ziyade göðüste rahatsýzlýk hissi ( hoþ olmayan bir his ) tanýmlarlar. Bu hissi tanýmlamak için hastalar; baskýlayýcý, sýkýþtýrýcý, ezici, boðucu, yanýcý veya göðsüm ikiye ayrýldý gibi ifadeler kullanabilirler.
5. Aðrýnýn nedeni; Klasik, stabil anginada aðrýya efor neden olur. Eforun þiddeti ile aðrý iliþkisi her zaman konulamaz. Bazen hafif bir eforla gelen aðrý bazen en aðýr eforu yapan hasta tarafýndan hissedilmeyebilir. Aðrýyý hastanýn tok oluþu, soðuk, stress gibi faktörler kolaylaþtýrýcý, tetikleyici olabilir.
   Unsable anginada aðrýnýn eforla iliþkisi yoktur. Ýstirahatte aðrýnýn ortaya çýkmasý tipiktir.Keza akut miyokart enfarktüsünün aðrýsý da çoðu kez istirahatte, sabaha karþý uykuda baþlayabilir.
6. Aðrýnýn geçiþi; Aðrýnýn istirahatle veya kýsa etkili nitratlar, nitrogliserin ile ( sublingual " dilaltý" veya sprey þeklinde ) geçmesi efor aðrýsýnýn özelliklerindendir.
   Unstable anginada ve enfarktüste aðrý kýsa etkili nitratlara pek yanýt vermez.
7. Aðrýnýn zaman iliþkisi ve sýklýðý; Klasik anginada aðrýnýn özelliði günden güne deðiþebildiði gibi ayný gün içersinde bile deðiþebilmektedir. Genellikle sabahlarý yapýlan ilk aktiviteler esnasýnda aðrý hisseden hasta daha sonra gün boyu aðrýsýz dolaþabilir. Evden çýkýþta ilk metrelerde aðrý hisseden hasta daha sonra kilometrelerce yol yürüse aðrý hissetmeyebilir. Aðrý doðuran eforun þiddetine angina eþiði denir. Kronik stabil anginada aðrý eþiði sabittir. Yani hasta hep ayný þiddette eforda aðrý hisseder.
8. Aðrýya eþlik eden belirtiler; Akut miyokart infarktüsünde aðrýya nörovejetatif belirtiler ( bulantý, kusma, aþýrý terleme ) eþlik eder. Göðüs aðrýsýna nefes darlýðý eklenirse akut miyokart iskemisi sonucu geliþen bir taþiaritmi olasýlýðýný telkin eder. Göðüs aðrýsý ile birlikte hemoptizi ( aðýzdan kan gelmesi ) bulunmasý pulmoner infarktüs veya akciðer tümörünü hatýrlatmalýdýr. Göðüs aðrýsý olan bir kiþide ateþ görülmesi pnömoni, plörezi veya perikardit olsýlýðýný gösterir.
9. Aðrýyý kolaylaþtýran ve aðýrlaþtýran nedenler; Angina pektoris karakteristik olarak eforla, özellikle merdiven çýkarken veya yokuþ çýkarken ortaya çýkar. Soðuk havada rüzgara karþý veya aðýr bir yemeði takiben dolu mide ile yürüyüþ aðrýya davetiye çýkarýr. " Unstable anginada " efor aðrýyý þiddetlendirir. Stress de aðrýyý kolaylaþtýrabilir.

NEFES DARLIÐI - DÝSPNE

Anormal þekilde, rahatsýz nefes almanýn farkýnda olmak þeklinde tanýmlanabilir. Kalp ve akciðer hastalýklarýnýn baþlýca semptomlarýndan birisidir. Saðlýklý bireylerde çok aþýrý efor nefes darlýðýna neden olabilir. Kronik kalp yetmezliðinin çoðu þeklinde nefes darlýðý, haftalar ve aylar boyunca yavaþ ilerler. Böyle yavaþ seyir keza þiþmanlýk, gebelik ve bilateral ( iki taraflý ) plöral effüzyon ( akciðer zarlarý arasýnda sývý birikmesi ) gibi deðiþik durumlarda da meydena gelebileceði hatýrlanmalýdýr.

Efor ( herhangi bir bedeni faaliyet, merdiven çýkma, yük taþýma, koþma gibi ) esnasýnda ortaya çýkan dispneye efor dispnesi denir. Efor dispnesi sol kalp yetmezliðinin en baþbelasý belirtisidir. Ýstirahatte, yatar durumda dispne hissedilmesi oturunca veya ayaða kalkýnca kaybolmasýna ortopne denir.

Paroksismal nokturnal dispne ( gece uyurken ortaya çýkan nefes darlýðý ) sol ventrikül yetmezliðine baðlý geliþen interstitiel pulmoner ( akciðer ) ödeme sekonderdir. Dispnenin en aðýr formudur. Hasta uykuya daldýktan 2-5 saat sonra baþlar. Hasta sýk olarak terleme, hava açlýðý ile uyanarak pencereye koþar. Yataðý terkedince, oturunca, ayaða kalkýnca bir müddet sonra hafifler. Bu semptomun geçmesi için yaklaþýk 20 dakika veya daha fazla süreye gerek olabilir.

Laboratuvar testleri, özel testler

• EKG
• efor testi
  
• Koroner anjiyografi
  
• Talyum sintigrafisi
•  ekokardiografi
• endoskopik ekokardiografi

Ayirici Tanýlar

•  özofagus hastalýklarý-  reflü  hastalýðý,  motilite bozukluklarý,  fýndýk kýran özofagus
  
•  göðüs duvarýnýn kas ve kemik hastalýklarý
• Tietze sendromu
  

Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri

•  nitratlar
•  kalsiyum kanal blokerleri
•  beta blokerler
•  tansiyon ilaçlarý
•  kolestrol düþürücüler
•  aspirin benzeri kan viskozitesini azaltan ajanlar,  anti agregan ajanlar
  

Cerrahi tedavi

• CABG,  koroner arter bypass grafting, bypas  ameliyatý
•  anjiografik metotlarla  balon ve stent uygulamalarý
  

Proflaksi, Onleme, Aþýlar, Serum tedavileri

•  sigara içilmemesi
  
• Alkolün içilmemesi
  
• Düzenli egzersiz yapýlmasý
  
• Þiþmanlýktan sakýnýlmasý