Genel Bilgiler
Giriþ
Dýþ gebelik gebeliðin normalde yerleþim yeri olan rahim içinde olmamasýdýr. En sýk tüplerde %99,nadir olarak yumurtalýklar,karýn boþluðunda ,ligamentlerde,rahim aðzýnda geliþebilir. En sýk ampula dediðimiz bölümünde geliþir.
Normalde her gebelik tüplerde oluþur ve 3-5 gün burada geliþtikten sonra rahme iner.Oluþan gebelik rahme inemezse tüplerde büyür.Tüpün hacmine göre geliþir.Tüpde yerleþtiði yer büyümesi,geliþmesi için önemlidir.Tüpün rahme yakýn yerindeki kýsým dar ve kanlamasý fazladýr.Bu kýsýmdakiler erken tüpün patlamasý ile ayrýlabilirler ve patlama(rüptür) sýrasýnda fazla kanama yapabilirler.Tüplerin rahminden uzak olan,yumurtalýklara yakýn bölümü daha geniþ ve damarlanmasý daha azdýr.Buradaki dýþ gebelik daha fazla büyüyebilir bazen burda belli bir büyüklükten sonra abortus dediðimiz geliþimi duraklanarak sonlanabilir.Bu bölgedeki gebeliklerde de rüptür olabilir.Yumurtalýklarda geliþen dýþ gebelikler oldukça nadirdir.Bunlarda abortus veya kanama ile sonuçlanabilir.Karýn boþluðunda(periton) ve ligamentlerdeki gebelikler oldukça nadirdir.Bunlarda abortus ve kanama çok çok nadiren belli bir haftaya kadar gebelik büyümesi ile sonuçlanabilirler.Bütün dýþ gebelik türlerinde molar gebelik geliþebilir.Bu durum dýþ gebelik materyalinin biyopsi ile incelenmesiyle konulur.
dýþ gebelik seyri özetle þu þekillerde sonuçlanabilir;
-Dýþ gebeliðin kendiliðinden büyümesin duraklamaý,gerilemesi,vücut tarafýndan temizlenmesi (abortus-regresyon-absorbsiyon)
-Dýþ gebeliðin patlamasý(rüptür),karýn boþluðuna veya çevre baðlar (ligamentler) içine olabilir.
-Tubal mole dönüþmesi(tubal üzüm gebeliði)
-Pelvik hematosel.Gebelik materyali ve beraberindeki kan batýnda birikir.
-Abdominal gebelik
Dýþ gebeliðin tekrarlanma olasýlýðý %10-15 civarýndadýr.
Dýþ gebelik tedavisinden sonra tüplerin durumu ne zaman ve nasýl deðerlendirilir?
Dýþ gebeliðin ister medikal isterse cerrahi tedavisinden sonra tüpler veya kalan diðer tüpün durumu 3-6 ay sonra Hsg(rahim filmi)çekilerek deðerlendirilir.
Heterotopik (kombine)gebelik ne demektir?
Ayný anda rahim içi gebelik ve rahim dýþý gebeliðin beraber bulunmasýdýr.30.000 gebelikde bir gözükür.Günümüzde tüp bebek uygulamalarýnnýn artmasý ile bu oran%1 lere yükselmiþtir.
Servikal gebelik ne demektir?
Nadir gözüken gebeliðin rahim aðzýnda yerleþmesidir.Gebelik nadiren 6.haftayý aþar.Tetavisi küretajdýr.Servikal gebelik kriterleri þunlardýr;
-adet gecikmesi sonrasýnda aðrýsýz vaginal kanama
-Yumuþak büyük bir rahim aðzý
-Gebelik kesesi rahim aðzý kanalýnda(endoserviks)dýr.
-Rahim aðzý dýþ kanalý kapalýdýr
Ovaryal(yumurtalýk gebeliði) gebelik ne demektir?
Çok nadir gözüken gebeliðin yumurtalýklarda oluþmasýdýr.Yumurtalýkta çatlayan follikülün içndeki yumurta hücresinin rahim boþluðuna atýlamasý ve spermin yumurtalýða gelerek bu hücreyi(oosit) döllemesidir.Þikayetler tüpdeki dýþ gebeliðe benzer.Tedavisi genelde cerrahidir.
Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri
-Tüplere baðlý nedenler
.doðuþtan tüplerin bozukluklarý
.aþýrý kývrýmlý tüp
.tüplerin az geliþmesi(hipolazik tuba)
.tüplerde divertikül(boþluk)
.tüplerde yapýþýklýlar
.tüplerde çekilme,itilme
.geçirilmiþ tüp iltihaplarý
-zigot anomalileri
-Embriyonun rahme göçünde bozuklýlar
-hormonal bozukluklar
.siklusun ikinci fazýndaki defektler
.geç yumurtlama
-Doðum kontrol yöntemleri
.rahim içi alet(spiral)kullanýmý
.tek baþýna progesteron içeren ilaç kullanýmý
.tüplerin baðlanmasý
-Daha öce geçirilmiþ dýþ gebelik
-Kýsýrlýk tedavileri(yumurta uyarýlmasý,tüp bebek)
Semptom ve Yakýnmalar
- karýn aðrýsý %99
- vajinal kanama %74
- kasýk aðrýsý
- adet geçikmesi %68 , adet görmeme ,amenore
- Yumurtalýk ve tüplerde hassasiyet %96
- Karýn büyümesi, karýnda þiþlik
- Alt karýn boþluðunda kitle, pelvik kitle
- Ateþ %2
- Senkop, bayýlma
-Dýþ gebelik belirtileri gebeliðin yerleþtiði yere, gebeliðin haftasýna, gebeliðin rüptür olup olmamasýna, gebeliðin bozulup (abortus , düþük) bozulmadýðýna göre deðiþir.
Fizik Muayene Bulgularý
Laboratuvar testleri, özel testler
- -Gebelik testleri(beta hCG)
- Dýþ gebelikte kanda gebelik hormonu(beta hcg) neyi gösterir?
Kanda gebelik tahlili idrara göre daha hassas sonuç verir.BetahCG ölçmek yanlýzca gebeliðin varlýðýný gösterir bu gebeliðin iç gebelik mi dýþ gebelik mi olduðunu göstermez.BetahCG yi üreten gebelik kesesindeki canlý olan hücrelerdir.Kese boyutunun artmasý bu hücrelerin çoðalmasý ve betahCG artýmýna neden olur.Bozulan keselerde üretimde azalacaktýr.BetahcG deðeri hastanýn klinik belirtileri ve ultrasonografi gibi diðer taný yardýmcý yöntemleri ile beraber deðerlendirilerek tanýya ulaþmaya katkýda bulundurur..BetahCG ayrýca dýþ gebeliðin tedavisinin planlamasýnda ve takibinde yardýmcý olur.
- Dýþ gebelikte kanda gebelik hormonu(beta hcg) neyi gösterir?
- -Rahim biyopsisi
- -Kuldosentez
- -Laparaskopi
Radyoloji testleri, Görüntüleme yöntemleri
- -Ultrasonografi(vaginal)
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri
Dýþ gebelik(ektopik gebelik) tedavisinde yaklaþýmlar neye göre planlanýlýr.?
Dýþ gebelikte tedaviyi planlamada en önemli ögeler,dýþ gebeliðin mümkünse yerini belirleme,haftalýðýný belirleme,gebelik kesesinin boyutunu ve aktif olup olmadýðýný belirleme,kesenin rüptüre olup olmadýðýný belirleme,kiþinin genel klinik tablosunu belirlenerek tedavi planlanýr.Bütün tedavi yaklaþýmlarýnýn kararlarý beklentileri,komplikasyonlarý sonuçlarý hakkýnda hasta ile ayrýntýlý konuþularak alýnýlýr.
Dýþ gebelik tedavisi yaklaþýmlarý nelerdir?
-Genel durumu düzeltmeye yönelik tedavi
-Medikal tedavi
.kendiliðinden çözülmesini bekleme
.ilaç ile tedavi
Dýþ gebelik ilaçla tedavisi(iðne tedavisi-hap tedavisi) nasýldýr?
Dýþ gebeliðin ilaçla tedavisi metotraksate denilen ilaçla olmaktadýr.Uygun doz kiþe göre ayarlanarak verilir.
Cerrahi tedavi
-Cerrahi tedavi
.laparaskopi
.laparatomi
-Koruyucu cerrahi
Dýþ gebeliðin tedavisinde koruyucu cerrahi yaklaþýmýn amacý nedir?
Dýþ gebelikte konservatif cerrahinin en önemli amacý tüpleri alýnmasýndan kurtarmak için minimalist yaklaþmak kiþinin doðurganlýk potensiyelini azaltmamaktýr.
.salpingotomi
.elle sývazlama
.segmental rezeksiyon