Genel Bilgiler

Giriş

RAHÝM KANSERÝ

(Uterin Kanser, Endometrial Kanser)

Rahim Kanseri Oluþumu

Rahim kanseri (uterin kanser, endometrial kanser) rahim iç tabakasýný kaplayan endometrium tabakasýndan menþe alýr. Rahim kanseri, uterus kanseri olarak da bilinir. Uterus tümörleri iyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) tümör olarak ikiye ayrýlýr. Benign tümörler genellikle zararsýz olduðu halde, malign tümörler komþu doku ve organlara yayýlabildiði gibi uzak diðer organlara da lenf damarlarý ve kan damarlarý aracýlýðýyla yayýlýr. Yayýldýklarý doku ve organlarda tekrar büyümeye baþlar ve hayatý tehdit eder.

Rahim Kanser Risk Faktörleri

- Rahim iç duvarý kalýnlaþmasý (endometrial hiperplazi): Özellikle aþýrý ve düzensiz adet kanamasý olanlarda, menopozdan sonra kanamasý olanlarda ve obezlerde endometrial hiperplazi daha fazla izlenebilir.

-Hiç doðum yapmamýþ, ilk adetini erken yaþta gören ve ileri yaþlarda menopoza girenlerde (ilk adetini 12 yaþýndan önce gören ve 55 yaþýndan sonra menopoza girenlerde),

-Menopoz döneminde hormon tedavisi olarak yýllarca progesteron ile karþýlanmamýþ tek baþýna östrojen tedavisi alanlarda,

-Meme kanseri tedavi ve önlenmesi amacýyla yýllarca kontrolsüz Tamoxifen tedavisi alanlarda,

-Pelvise radyasyon tedavisi uygulanan kadýnlarda,

-Yakýn akrabalarýnda rahim kanseri ve kolon kanseri olan kadýnlarda

rahim kanseri daha fazla görülür.

Buna raðmen hiçbir risk faktörü olmayan kadýnlarda uterin kanser geliþebileceði gibi, çok sayýda risk faktörü birarada olan bir çok kadýnda uterin kanser geliþmeyebilir.

Rahim Kanseri Semptomlarý

-Adet kanamalarýnýn uzun sürmesi,

-Menopozdan sonra vaginal kanama olmasý,

-Vajinadan anormal sulu, kanlý akýntý gelmesi,

-Ýliþki sýrasýnda daha fazla hissedilen pelvik aðrý (kasýk aðrýsý) ve iliþkiden sonra vajinal kanama.

Rahim Kanseri Tanýsý

-Muayene ve kan tetkikleri: Öncelikle fizik muayene ve kan testleri yapýlmalý,

-Pelvik muayene: Pelvik jinekolojik muayene ile rahmin þekli, büyüklüðü, vagina deðerlendirilmelidir.

-Ultrasonografi: Özellikle transvaginal ultrasonik muayene ile uterus iç kýsmý (endometrium) kalýnlýðý, içinde bulunabilecek polip gibi patolojik yapýlar, uterus kas tabakasý (myometrium), tüpler, overler deðerlendirilmelidir.

-Endometrial biopsi: Rahim iç tabakasýna uygulanan bir pipel yardýmýyla endometrial biopsi iþlemi yapýlmalý, gelen materyal patolojik incelemeye gönderilerek kanser hücresinin bulunup bulunmadýðý patolog tarafýndan araþtýrýlmalýdýr. Eðer kanser tespit edilirse bu kanserin düþük ya da yüksek grade’li olup olmadýðý tespit edilir. Yüksek gradeli tümörler (tümör dokusu normal uterus dokusundan oldukça farklýlaþmýþtýr), düþük gradeli tümörlere göre daha hýzlý büyür.

Uterin Kanser Evreleme (Staging)

Evre 1: Kanser uterus corpus bölgesinde sýnýrlýdýr.

Evre 2: Kanser bu evrede uterusun servix bölgesine yayýlýr.

Evre 3: Bu evrede kanser hücreleri yumurtalýklara ve karýn içine, vajinaya ve lenf bezlerine doðru yayýlmakla beraber kanser hala pelviste sýnýrlýdýr.

Evre 4: Bu evrede kanser barsaklar ve mesane gibi komþu organlara yayýlabileceði gibi, giderek karaciðer, akciðer, kemik gibi uzak organlara da metastaz yapabilir.

Uterin Kanser Tedavisi

Endometrial kanser tedavisi uzun süren bir tedavi süreci olduðundan ve yýllarca takip gerektiðinden hastalar oldukça endiþelidir. Bu konuda yakýn aile çevresi, arkadaþlarý ve doktorlarý destek olmalý, anlayýþ göstermelidir.

Düþük risk grubunda olan ve yalnýzca uterus corpusta sýnýrlý olan endometrial kanser vakalarýnda

cerrahi tedavi ile rahim, yumurtalýklar, tüpler alýnmalýdýr. Rahim alýnmasý operasyonu (histerektomi) karýn alt bölgesinden yapýlan bir kesi ile gerçekleþtirilir ya da laparoskopi adý verilen bir iþlemle karýnda açýlan birkaç küçük inzisyon (kesi) ile yapýlabilir.

Orta derecede riskli endometrial kanserde uterus, tüpler, overlerin alýnmasýndan sonra lenf yollarý da deðerlendirilir. Anormal görülen lenf bezleri uzaklaþtýrýlýr. Bu tür operasyonda cerrahi yolla kanserin her ne kadar tam olarak çýkartýldýðý düþünülse bile kanser hücreleri lenf ve kan yoluyla yayýlmýþ olabilir, bu hücreleri de yok etmek ve kanserin tekrarlanmasýný önlemek için cerrahi tedaviye ek olarak radyoterapi (adjuvant radyasyon tedavisi) de verilmelidir.

Yüksek riskli endometrial kanseri olanlarda kanser tüpler, yumurtalýklar, serviks, vagina, mesane, barsaklar, lenf yollarý ve karaciðer, kemikler gibi diðer uzak bölgelere yayýlmýþtýr.

Bu tür hastalarda cerrahi tedavi ile tüm kanserli dokular çýkartýlmalýdýr. Operasyondan sonra kanserli hücrelerin yayýlmasýný önlemek için radyoterapi, kemoterapi gibi adjuvan tedaviler mutlaka yapýlmalýdýr.

Çocuk Sahibi Olmak Ýsteyen Endometrial Kanserli Hastalarýn Tedavi Yaklaþýmý

Düþük riskli endometrial kanseri olan ve gebe kalmak isteyen hastanýn operasyonu yakýn kontrol altýnda bir çocuk doðurana kadar ertelenebilir. Doðum yaptýktan sonra cerrahi gerçekleþtirilir.

Orta ya da yüksek riskli endometrial kanseri olan hastalarda cerrahi geciktirilmemelidir. Bu hastalarýn operasyondan sonra gebe kalmasý mümkün deðildir. Fakat yüksek evreli kanser tanýsý konduktan sonra eðer ileride çocuk sahibi olmak isteniyorsa, tüp bebek yöntemi ile elde edilen hastaya ve eþine ait embriyolar dondurulabilir ve ileride taþýyýcý anneye verilerek bir gebelik elde edilebilir. Elbetteki bu þekilde doðan bebeðin biyolojik annesi endometrium kanseri olan ve oocytleri toplanan kadýndýr. Bu sebeple yüksek riskli endometrial kanser nedeniyle yapýlacak operasyon üç hafta kadar ertelenmiþ olur.

Premenopozal kadýnlara bu tür operasyon yapýldýktan sonra eðer þiddetli menopoz semptomlarý ortaya çýkarsa mutlaka tedavi verilmelidir.

Rahim Kanseri Tedavisinden Sora Cinsel Yaþam

Bu tür operasyonlardan sonra vagina daralabilir. Cinsel yaþamda problem olmamasý için tedavi tamamlandýktan sonra, vaginal kuruluðu gidermek için vaginal nemlendirici ya da lubrikan verilebilir. Düþük riskli endometrium kanseri olanlara gerektiðinde vaginal östrojen preparatlarý tavsiye edilebilir. Gerekirse vaginal dilatatörler kullanýlarak vaginal daralma önlenebilir.

Giriþ

RAHÝM KANSERÝ

(Uterin Kanser, Endometrial Kanser)

Rahim Kanseri Oluþumu

Rahim kanseri (uterin kanser, endometrial kanser) rahim iç tabakasýný kaplayan endometrium tabakasýndan menþe alýr. Rahim kanseri, uterus kanseri olarak da bilinir. Uterus tümörleri iyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) tümör olarak ikiye ayrýlýr. Benign tümörler genellikle zararsýz olduðu halde, malign tümörler komþu doku ve organlara yayýlabildiði gibi uzak diðer organlara da lenf damarlarý ve kan damarlarý aracýlýðýyla yayýlýr. Yayýldýklarý doku ve organlarda tekrar büyümeye baþlar ve hayatý tehdit eder.

Rahim Kanser Risk Faktörleri

- Rahim iç duvarý kalýnlaþmasý (endometrial hiperplazi): Özellikle aþýrý ve düzensiz adet kanamasý olanlarda, menopozdan sonra kanamasý olanlarda ve obezlerde endometrial hiperplazi daha fazla izlenebilir.

-Hiç doðum yapmamýþ, ilk adetini erken yaþta gören ve ileri yaþlarda menopoza girenlerde (ilk adetini 12 yaþýndan önce gören ve 55 yaþýndan sonra menopoza girenlerde),

-Menopoz döneminde hormon tedavisi olarak yýllarca progesteron ile karþýlanmamýþ tek baþýna östrojen tedavisi alanlarda,

-Meme kanseri tedavi ve önlenmesi amacýyla yýllarca kontrolsüz Tamoxifen tedavisi alanlarda,

-Pelvise radyasyon tedavisi uygulanan kadýnlarda,

-Yakýn akrabalarýnda rahim kanseri ve kolon kanseri olan kadýnlarda

rahim kanseri daha fazla görülür.

Buna raðmen hiçbir risk faktörü olmayan kadýnlarda uterin kanser geliþebileceði gibi, çok sayýda risk faktörü birarada olan bir çok kadýnda uterin kanser geliþmeyebilir.

Rahim Kanseri Semptomlarý

-Adet kanamalarýnýn uzun sürmesi,

-Menopozdan sonra vaginal kanama olmasý,

-Vajinadan anormal sulu, kanlý akýntý gelmesi,

-Ýliþki sýrasýnda daha fazla hissedilen pelvik aðrý (kasýk aðrýsý) ve iliþkiden sonra vajinal kanama.

Rahim Kanseri Tanýsý

-Muayene ve kan tetkikleri: Öncelikle fizik muayene ve kan testleri yapýlmalý,

-Pelvik muayene: Pelvik jinekolojik muayene ile rahmin þekli, büyüklüðü, vagina deðerlendirilmelidir.

-Ultrasonografi: Özellikle transvaginal ultrasonik muayene ile uterus iç kýsmý (endometrium) kalýnlýðý, içinde bulunabilecek polip gibi patolojik yapýlar, uterus kas tabakasý (myometrium), tüpler, overler deðerlendirilmelidir.

-Endometrial biopsi: Rahim iç tabakasýna uygulanan bir pipel yardýmýyla endometrial biopsi iþlemi yapýlmalý, gelen materyal patolojik incelemeye gönderilerek kanser hücresinin bulunup bulunmadýðý patolog tarafýndan araþtýrýlmalýdýr. Eðer kanser tespit edilirse bu kanserin düþük ya da yüksek grade’li olup olmadýðý tespit edilir. Yüksek gradeli tümörler (tümör dokusu normal uterus dokusundan oldukça farklýlaþmýþtýr), düþük gradeli tümörlere göre daha hýzlý büyür.

Uterin Kanser Evreleme (Staging)

Evre 1: Kanser uterus corpus bölgesinde sýnýrlýdýr.

Evre 2: Kanser bu evrede uterusun servix bölgesine yayýlýr.

Evre 3: Bu evrede kanser hücreleri yumurtalýklara ve karýn içine, vajinaya ve lenf bezlerine doðru yayýlmakla beraber kanser hala pelviste sýnýrlýdýr.

Evre 4: Bu evrede kanser barsaklar ve mesane gibi komþu organlara yayýlabileceði gibi, giderek karaciðer, akciðer, kemik gibi uzak organlara da metastaz yapabilir.

Uterin Kanser Tedavisi

Endometrial kanser tedavisi uzun süren bir tedavi süreci olduðundan ve yýllarca takip gerektiðinden hastalar oldukça endiþelidir. Bu konuda yakýn aile çevresi, arkadaþlarý ve doktorlarý destek olmalý, anlayýþ göstermelidir.

Düþük risk grubunda olan ve yalnýzca uterus corpusta sýnýrlý olan endometrial kanser vakalarýnda

cerrahi tedavi ile rahim, yumurtalýklar, tüpler alýnmalýdýr. Rahim alýnmasý operasyonu (histerektomi) karýn alt bölgesinden yapýlan bir kesi ile gerçekleþtirilir ya da laparoskopi adý verilen bir iþlemle karýnda açýlan birkaç küçük inzisyon (kesi) ile yapýlabilir.

Orta derecede riskli endometrial kanserde uterus, tüpler, overlerin alýnmasýndan sonra lenf yollarý da deðerlendirilir. Anormal görülen lenf bezleri uzaklaþtýrýlýr. Bu tür operasyonda cerrahi yolla kanserin her ne kadar tam olarak çýkartýldýðý düþünülse bile kanser hücreleri lenf ve kan yoluyla yayýlmýþ olabilir, bu hücreleri de yok etmek ve kanserin tekrarlanmasýný önlemek için cerrahi tedaviye ek olarak radyoterapi (adjuvant radyasyon tedavisi) de verilmelidir.

Yüksek riskli endometrial kanseri olanlarda kanser tüpler, yumurtalýklar, serviks, vagina, mesane, barsaklar, lenf yollarý ve karaciðer, kemikler gibi diðer uzak bölgelere yayýlmýþtýr.

Bu tür hastalarda cerrahi tedavi ile tüm kanserli dokular çýkartýlmalýdýr. Operasyondan sonra kanserli hücrelerin yayýlmasýný önlemek için radyoterapi, kemoterapi gibi adjuvan tedaviler mutlaka yapýlmalýdýr.

Çocuk Sahibi Olmak Ýsteyen Endometrial Kanserli Hastalarýn Tedavi Yaklaþýmý

Düþük riskli endometrial kanseri olan ve gebe kalmak isteyen hastanýn operasyonu yakýn kontrol altýnda bir çocuk doðurana kadar ertelenebilir. Doðum yaptýktan sonra cerrahi gerçekleþtirilir.

Orta ya da yüksek riskli endometrial kanseri olan hastalarda cerrahi geciktirilmemelidir. Bu hastalarýn operasyondan sonra gebe kalmasý mümkün deðildir. Fakat yüksek evreli kanser tanýsý konduktan sonra eðer ileride çocuk sahibi olmak isteniyorsa, tüp bebek yöntemi ile elde edilen hastaya ve eþine ait embriyolar dondurulabilir ve ileride taþýyýcý anneye verilerek bir gebelik elde edilebilir. Elbetteki bu þekilde doðan bebeðin biyolojik annesi endometrium kanseri olan ve oocytleri toplanan kadýndýr. Bu sebeple yüksek riskli endometrial kanser nedeniyle yapýlacak operasyon üç hafta kadar ertelenmiþ olur.

Premenopozal kadýnlara bu tür operasyon yapýldýktan sonra eðer þiddetli menopoz semptomlarý ortaya çýkarsa mutlaka tedavi verilmelidir.

Rahim Kanseri Tedavisinden Sora Cinsel Yaþam

Bu tür operasyonlardan sonra vagina daralabilir. Cinsel yaþamda problem olmamasý için tedavi tamamlandýktan sonra, vaginal kuruluðu gidermek için vaginal nemlendirici ya da lubrikan verilebilir. Düþük riskli endometrium kanseri olanlara gerektiðinde vaginal östrojen preparatlarý tavsiye edilebilir. Gerekirse vaginal dilatatörler kullanýlarak vaginal daralma önlenebilir.