Genel Bilgiler

Giriş

HÝSTEROSALPÝNGOGRAFÝ - ÝLAÇLI RAHÝM VE TÜP FÝLMÝ

Özet

Histerosalpingografi (HSG) infertilite bölümünde sýk yapýlan ve önemi giderek artan bir incelemedir. HSG bir X-ray iþlemidir; uterus ve Fallop tüpleri içindeki yapýþýklýklarý ve oluþumlarý ayýrt etmeye ve tüplerin açýklýðýný belirlemeye yardým eder. HSG rahim ve tüplerle ilgili herhangi bir anormalliðin ortaya çýkarýlmasýnda oldukça önemli bir rol oynar. Rahim içinde yapýþýklýk, polip, myom, cerrahi deðiþiklik, adenomyozis gibi anomaliler HSG’de belirlenen uterin anomalilerdir. Tüplerde týkanýklýk, polip, hidrosalpenks, tüba çevresinde yapýþýklýk, salpingitis istmika nodosum gibi anomaliler de HSG ile tüplerde görülebilen anormal oluþumlardýr. HSG çekerken kanama, enfeksiyon gibi muhtemel bir çok komplikasyona karþý dikkatli olmak ve bu konuda titiz çalýþmak gerekir.

Giriþ

Ýnfertilite vakalarýnda, üst üste düþük yapanlarda, tüp ligasyonu yapýlanlarýn postoperatif deðerlendirmesinde, tüplerin tekrar açtýrýlmasý istendiðinde, bazý myomektomi vakalarýndan önce rahim içi ve tüplerin deðerlendirilmesinde HSG’nin oldukça önemli bir rolü vardýr.

Rahim iç tabakasý endometriumun ve gebeliðin deðerlendirilmesinde en fazla ultrasonografi kullanýlýr. Rahim içinde polipler ya da anormal uterin kanamalarda endometrium deðerlendirilmesinde ultrasonun rolü önemlidir. Oysa ki uterus kontürü, myomlarýn lokalizasyonu gibi ultrasonda tam belirlenemeyen durumlarda özellikle magnetik rezonans (MR) incelemesi oldukça önemlidir. Son yýllarda HSG’nin deðeri giderek artmaktadýr. HSG filmi, HSG görüntülerini çok iyi yorumlayan tecrübeli radyologlar tarafýndan deðerlendirilmelidir.

HSG Tekniði

HSG çekmeden önce gebelik ve akut pelvik enfeksiyon olmadýðý mutlaka ekarte edilmelidir. Muayene sýrasýnda rahimde kramp hissedilebileceði için HSG iþleminde bir saat önce aðrý kesici kramp giderici bir ilaç (nonsteroidal anti-inflammatuar ilaç) almalarý tavsiye edilir.

HSG filminin adetin 1. gününden sayýlarak 6-8. günlerinde çekilmesi en iyi zamanlamadýr. Çünkü adetten sonra endometrium tabakasý dökülerek inceleceði için rahim içi daha net deðerlendirilir ve tübal açýklýk (ostium) da daha belirgin hale gelir. Hastalara film çekilen güne kadar iliþkiye girmemesi öðütlenir; böylece bir gebelik olasýlýðý da önlenmiþ olur. Düzensiz adet gören ve ara kanamasý olanlarda beta HCG testi yaparak gebelik þüphesi ortadan kaldýrýlmalýdýr. Akut pelvik enfeksiyonu araþtýrmak için eritrosit sedimantasyon oraný (ESR) ölçülmelidir. Fakat kollagen doku hastalýklarý, sarkoidozis, artritis gibi enfeksiyon durumlarýnda da ESR artabilir.

Önceden pelvik enfeksiyon (PID) geçiren hastalarda HSG çekimi sýrasýnda aktif enfeksiyon yoksa, antibiyotik kullanma durumu tamamen klinisyene baðlýdýr.

HSG iþlemi kiþilerin aðrý eþiðine ve tolerans seviyesine uygun olarak genellikle hiçbir anestezi uygulanmadan yapýlabileceði gibi, sedoanaljezi altýnda da gerçekleþtirilebilir. Hasta litotomi pozisyonunda hazýrlanýr. Hastanýn sað ve solunu ayýrt etmek için pelvisin bir tarafýna metalik bir iþaret yerleþtirilmelidir. Steril þarlarda perine, vagina, servix povidone-iyot solüsyonu (Betadine) ile temizlenir. Vaginaya bir spekulum takýlýr. Servix tekrar solüsyon ile silinir. HSG kateteri servikal kanala yerleþtirilir, balonu þiþirilir. HSG çekmeden önce þýrýnga ve kanülden hava kabarcýklarýný çýkartmak gerekir. Suda çözünen kontrast materyal yavaþ yavaþ enfekte edilir; bu sýrada uterus ve tüpler floroskopik olarak gözlenir. Ýlk film uterusun erken dolmasýný takiben alýnýr; bu filmde dolma defekti ya da uterin iç mukoza kontur anormalliði deðerlendirilir. Küçük dolma defektleri bu ilk çekilen filmde en iyi görülür. Uterus tam olarak doldurulduktan sonra ikinci film elde edilir; bu filmde uterin kavitenin tam þekli ortaya çýkar, uterus çok dolunca etraftaki dolma defektleri kaybolur. Bir miktar daha kontrast madde verildikten sonra çekilen üçüncü film ile Fallop tüpleri deðerlendirilir. Dördüncü filmde ise verilen kontrast maddenin intraperitoneal yayýlýmý gözlenir. Alt uterin segmenti deðerlendirmek için son filmler çekilmeden önce balon söndürülür ve bu alanda oluþabilecek patolojik yapýlar da deðerlendirilmiþ olur. HSG çekerken genellikle rahim aðzý serviksi tutmak için tek diþli aleti kullanýlmaz. Eðer rahim geride duruyorsa ve traksiyon gerekiyorsa bunu için HSG kateterinde tutarak yavaþça aþaðý doðru çekilebilir.

HSG Komplikayonlarý

HSG iþleminde pelvik enfeksiyon, kullanýlan kontrast maddeye karþý allerjik reaksiyon, kullanýlan kontrast maddenin damar içine kaçmasý (intravazasyon), eðer yaðlý bir kontrast madde kullanýlýyorsa embolizasyon geliþmesi gibi bir çok riskleri söz konusudur.

Ayrýca HSG çeken doktor tarafýndan aniden uterin kaviteye hava kaçýrýlmasý iyatrojenik dolma defektine neden olarak incelemeyi zorlaþtýrabilir.

Ýþlemden sonra 2-4 gün kadar servikal kanala uygulanan kateterin balonunun irritasyonuna baðlý olarak kanama olabilir. Ýþlem sýrasýnda verilen kontrast maddenin distasyonuna baðlý olarak minimal kramp hissedilebilir ama hastalarýn çoðu bu durumu iyi tolore ederler. Tüplerin týkalý olmasý halinde distansiyonu daha fazla olacaðý için kramp daha fazla hissedilir.

Genellikle lenfatik veya vasküler intravazasyon klinik olarak belirsiz olup tehlikeli deðildir. Kürtajdan sonra birkaç gün içinde HSG çekmek, menses sýrasýnda HSG çekmek, HSG sýrasýnda endometriuma direk temas, uterin TBC, karsinoma, myom gibi uterin anomaliler durumlarda HSG çekmek intravazasyon’a neden olabilir. HSG iþlemi sýrasýnda uterusun delinmesi ise oldukça nadir bir komplilasyondur.

HSG ile Uterusun Deðerlendirilmesi

Normal uterin kavite: Normal uterin kavite HSG’de üçgen þeklindedir. Uterusun alt parçasý olan serviks vagina içine doðru uzanýr. Uterusun en üst parçasýna fundus adý verilir. Fundus HSG’ de konkav, düz ya da konveks olarak izlenebilir. Tüpler ise kornulardan fundusa baðlýdýr.

Uterin kývrýmlar (uterine folds): HSG filminde uterusta longitudinal ekseni boyunca ara sýra görülen birbirine paralel olan çizgi halinde izlenen dolma defekti normal bir bulgudur.

Konjenital uterin anomaliler: Konjenital uterin anomaliler gebeliðin 6-12 haftalarý arasýnda uterusu ve tubalarý oluþturacak olan Müller kanallarýnýn anormal füzyonundan ileri gelir.

-Unicornuate uterus: HSG’de düzensiz kontürlü tek bir uterin horn olarak izlenir.

- Bicornuate uterus: HSG’de iki ayrý yayvan uterin horn izlenir.

- Septat ya da arkut uterus: Septat uterusda HSG filminde fundustan aþaðý doðru inen perde þeklinde uzantý izlenir. Arkuat uterusta ise uterusun fundus kýsmýnýn kaviteye doðru deprese olduðu (konveksite gösterdiði) izlenir.

Luminal dolma defektleri: Çok dikkat edilse bile HSG çekerken ara sýra görülebilen hava kabarcýklarý HSG filminde izlenebilir. Bu hava kabarcýklarý sýnýrlarý belirli, mobil olup kontrast madde verdikçe yer deðiþtirir. Fiks olan dolma defektler ise yer deðiþtiremez.

Uterin sineþi (yapýþýklýk): HSG filminde uterin sineþiler linear ya da oval dolma defektleri þeklinde izlenir ve bu defektler kontrast maddenin dolum derecesine göre yer deðiþtirmez.

Anormal uterin kontur: Submukozal myomlar, endometrial polipler, kaviteye basý yapan geniþ myomlar, diffuz adenomyozis gibi durumlarda uterin kontürde düzensizlik izlenir. Sezaryen kesi yeri ise alt uterin segmentte transvers çizgisel bir skar olarak izlenebilir.

Sonohisterogram: Uterin polipler ve submuköz myomlar en iyi bu metodla belirlenir. Uterin kaviteye kateter takýlýr ve steril salin enjekte edilerek kavite doldurulur. Salin solüsyonu endometrial polipin net olarak görülür hale gelmesini saðladýðý için vaginal ultrasonik inceleme ile rahatlýkla izlenebilir. Adenomyozis, USG ve özellikle MR incelemesinde net olarak görülür.

HSG ile Fallop Tüplerinin Deðerlendirilmesi

Fallop tüplerini incelemenin en iyi yolu HSG çekmektir. Tüpler 10-12 cm olup ovaryumdan uterus kornularýna doðru geniþ ligament (broad ligment) üzerinde uzanýr.

Normal tübalarýn HSG görüntüsü: Normal tübalarýn HSG görüntüsünde her bir tüp radyolojik olarak üç segmentten oluþur: Ýnterstisiel segment, istmik segment, ampuller segment

Uterusun kas tabakasýný geçen kýsmý olan tübanýn interstisial (kornual) bölgesi en kýsa olan segmentidir. Ýstmik bölge en uzun ve ince segment olarak izlenirken, ampuller bölge ise en geniþ olan kýsmýdýr. Ampuller bölge sonunda huni þeklinde olan fimbrial kýsým HSG filminde çok nadir görülür.

HSG’de görülen tübal anomaliler: HSG’de görülen tübal anomalilerin temeli konjenital (doðuþtan) olacaðý gibi spazm, týkanýklýk ya da enfeksiyon nedeni ile de olabilir.

-Salpenjitis istmika nodoza: Tübanýn istmik parçada küçük cepler, direktiküller þeklinde görülen ve salpenjitis istmika nodoza adý verilen oluþumlar sebebi kesin olarak bilinmemekle beraber pelvik enfeksiyon, infertilite, dýþ gebelik durumlarýnda da görülebilir.

-Kornual spazm: Kornual spazm durumunda HSG’de uterusun erken dolma döneminde kornual kýsmýn ötesine opak madde geçmez ve geride amorf (belirsiz) kalsifikasyon izlenebilir.

- Tübal oklüzyon: Tübal oklüzyon, HSG’de özellikle tübal ligasyonu takiben görülen bir durumdur. HSG’de her iki tüba istmik bölgeden sonra radyoopak maddenin ilerlemediði izlenir. Tubanýn baðlandýðý yere doðru opak maddenin bulbous geniþlediði izlenir.

- Peritubal adezyon: Bu durumda kontrast maddenin tubaya komþu kýsýmlarda, büyük opak yumak teþkil ettiði izlenir.

- Tubal polipler: Tübal polipler HSG’de dolma defekti olarak tüpün interstisiel kýsmýnda izlenir. Ekseriya tübal oklüzyona neden olmaz, asemptomatiktir. Tübal poliple ektopik endometrial dokulardýr. Tübal polipler genellikle 1 cm’den daha küçük çapta olup tek ya da her iki tüpte de görülebilir.

-Hidrosalpenks: Hisrosalpenks durumunda HSG’de tuba ampuller bölge opak madde ile dolar þiþer yayýlým olmaz. Radyografide tübal spazm ve tübal oklüzyonu (týkanýklýk) birbirinden ayýrt etmek için iþlemden önce spazm çözücü ilaç ya da glucagon gibi spazmalitik ajanlar kullanýlmalýdýr. Özellikle geçirilmiþ PID, tüplerin etrafýnda peritoneal kavitede skarlaþmaya, salpenjitis istmika nodozaya, tübal oklüzyona, infertiliteye yol açabilir.

Sonuç:

HSG filminde tüpler tam iki taraflý týkalý ise bir sonraki adetten sonra laparoskopi ile tübalar deðerlendirilmeli, metilen mavisi verilerek tübalardan geçiþ izlenmeli, her iki tüba týkalý ise, geþiþ yoksa o zaman tüp bebek tedavisi önerilmelidir. Tüplerden biri bile açýksa ve diðer faktörler gebe kalmasýna engel deðilse normal gebelik þansý verilebilir ya da aþýlama (inseminasyon) önerilebilir.

Giriþ

HÝSTEROSALPÝNGOGRAFÝ - ÝLAÇLI RAHÝM VE TÜP FÝLMÝ

Özet

Histerosalpingografi (HSG) infertilite bölümünde sýk yapýlan ve önemi giderek artan bir incelemedir. HSG bir X-ray iþlemidir; uterus ve Fallop tüpleri içindeki yapýþýklýklarý ve oluþumlarý ayýrt etmeye ve tüplerin açýklýðýný belirlemeye yardým eder. HSG rahim ve tüplerle ilgili herhangi bir anormalliðin ortaya çýkarýlmasýnda oldukça önemli bir rol oynar. Rahim içinde yapýþýklýk, polip, myom, cerrahi deðiþiklik, adenomyozis gibi anomaliler HSG’de belirlenen uterin anomalilerdir. Tüplerde týkanýklýk, polip, hidrosalpenks, tüba çevresinde yapýþýklýk, salpingitis istmika nodosum gibi anomaliler de HSG ile tüplerde görülebilen anormal oluþumlardýr. HSG çekerken kanama, enfeksiyon gibi muhtemel bir çok komplikasyona karþý dikkatli olmak ve bu konuda titiz çalýþmak gerekir.

Giriþ

Ýnfertilite vakalarýnda, üst üste düþük yapanlarda, tüp ligasyonu yapýlanlarýn postoperatif deðerlendirmesinde, tüplerin tekrar açtýrýlmasý istendiðinde, bazý myomektomi vakalarýndan önce rahim içi ve tüplerin deðerlendirilmesinde HSG’nin oldukça önemli bir rolü vardýr.

Rahim iç tabakasý endometriumun ve gebeliðin deðerlendirilmesinde en fazla ultrasonografi kullanýlýr. Rahim içinde polipler ya da anormal uterin kanamalarda endometrium deðerlendirilmesinde ultrasonun rolü önemlidir. Oysa ki uterus kontürü, myomlarýn lokalizasyonu gibi ultrasonda tam belirlenemeyen durumlarda özellikle magnetik rezonans (MR) incelemesi oldukça önemlidir. Son yýllarda HSG’nin deðeri giderek artmaktadýr. HSG filmi, HSG görüntülerini çok iyi yorumlayan tecrübeli radyologlar tarafýndan deðerlendirilmelidir.

HSG Tekniði

HSG çekmeden önce gebelik ve akut pelvik enfeksiyon olmadýðý mutlaka ekarte edilmelidir. Muayene sýrasýnda rahimde kramp hissedilebileceði için HSG iþleminde bir saat önce aðrý kesici kramp giderici bir ilaç (nonsteroidal anti-inflammatuar ilaç) almalarý tavsiye edilir.

HSG filminin adetin 1. gününden sayýlarak 6-8. günlerinde çekilmesi en iyi zamanlamadýr. Çünkü adetten sonra endometrium tabakasý dökülerek inceleceði için rahim içi daha net deðerlendirilir ve tübal açýklýk (ostium) da daha belirgin hale gelir. Hastalara film çekilen güne kadar iliþkiye girmemesi öðütlenir; böylece bir gebelik olasýlýðý da önlenmiþ olur. Düzensiz adet gören ve ara kanamasý olanlarda beta HCG testi yaparak gebelik þüphesi ortadan kaldýrýlmalýdýr. Akut pelvik enfeksiyonu araþtýrmak için eritrosit sedimantasyon oraný (ESR) ölçülmelidir. Fakat kollagen doku hastalýklarý, sarkoidozis, artritis gibi enfeksiyon durumlarýnda da ESR artabilir.

Önceden pelvik enfeksiyon (PID) geçiren hastalarda HSG çekimi sýrasýnda aktif enfeksiyon yoksa, antibiyotik kullanma durumu tamamen klinisyene baðlýdýr.

HSG iþlemi kiþilerin aðrý eþiðine ve tolerans seviyesine uygun olarak genellikle hiçbir anestezi uygulanmadan yapýlabileceði gibi, sedoanaljezi altýnda da gerçekleþtirilebilir. Hasta litotomi pozisyonunda hazýrlanýr. Hastanýn sað ve solunu ayýrt etmek için pelvisin bir tarafýna metalik bir iþaret yerleþtirilmelidir. Steril þarlarda perine, vagina, servix povidone-iyot solüsyonu (Betadine) ile temizlenir. Vaginaya bir spekulum takýlýr. Servix tekrar solüsyon ile silinir. HSG kateteri servikal kanala yerleþtirilir, balonu þiþirilir. HSG çekmeden önce þýrýnga ve kanülden hava kabarcýklarýný çýkartmak gerekir. Suda çözünen kontrast materyal yavaþ yavaþ enfekte edilir; bu sýrada uterus ve tüpler floroskopik olarak gözlenir. Ýlk film uterusun erken dolmasýný takiben alýnýr; bu filmde dolma defekti ya da uterin iç mukoza kontur anormalliði deðerlendirilir. Küçük dolma defektleri bu ilk çekilen filmde en iyi görülür. Uterus tam olarak doldurulduktan sonra ikinci film elde edilir; bu filmde uterin kavitenin tam þekli ortaya çýkar, uterus çok dolunca etraftaki dolma defektleri kaybolur. Bir miktar daha kontrast madde verildikten sonra çekilen üçüncü film ile Fallop tüpleri deðerlendirilir. Dördüncü filmde ise verilen kontrast maddenin intraperitoneal yayýlýmý gözlenir. Alt uterin segmenti deðerlendirmek için son filmler çekilmeden önce balon söndürülür ve bu alanda oluþabilecek patolojik yapýlar da deðerlendirilmiþ olur. HSG çekerken genellikle rahim aðzý serviksi tutmak için tek diþli aleti kullanýlmaz. Eðer rahim geride duruyorsa ve traksiyon gerekiyorsa bunu için HSG kateterinde tutarak yavaþça aþaðý doðru çekilebilir.

HSG Komplikayonlarý

HSG iþleminde pelvik enfeksiyon, kullanýlan kontrast maddeye karþý allerjik reaksiyon, kullanýlan kontrast maddenin damar içine kaçmasý (intravazasyon), eðer yaðlý bir kontrast madde kullanýlýyorsa embolizasyon geliþmesi gibi bir çok riskleri söz konusudur.

Ayrýca HSG çeken doktor tarafýndan aniden uterin kaviteye hava kaçýrýlmasý iyatrojenik dolma defektine neden olarak incelemeyi zorlaþtýrabilir.

Ýþlemden sonra 2-4 gün kadar servikal kanala uygulanan kateterin balonunun irritasyonuna baðlý olarak kanama olabilir. Ýþlem sýrasýnda verilen kontrast maddenin distasyonuna baðlý olarak minimal kramp hissedilebilir ama hastalarýn çoðu bu durumu iyi tolore ederler. Tüplerin týkalý olmasý halinde distansiyonu daha fazla olacaðý için kramp daha fazla hissedilir.

Genellikle lenfatik veya vasküler intravazasyon klinik olarak belirsiz olup tehlikeli deðildir. Kürtajdan sonra birkaç gün içinde HSG çekmek, menses sýrasýnda HSG çekmek, HSG sýrasýnda endometriuma direk temas, uterin TBC, karsinoma, myom gibi uterin anomaliler durumlarda HSG çekmek intravazasyon’a neden olabilir. HSG iþlemi sýrasýnda uterusun delinmesi ise oldukça nadir bir komplilasyondur.

HSG ile Uterusun Deðerlendirilmesi

Normal uterin kavite: Normal uterin kavite HSG’de üçgen þeklindedir. Uterusun alt parçasý olan serviks vagina içine doðru uzanýr. Uterusun en üst parçasýna fundus adý verilir. Fundus HSG’ de konkav, düz ya da konveks olarak izlenebilir. Tüpler ise kornulardan fundusa baðlýdýr.

Uterin kývrýmlar (uterine folds): HSG filminde uterusta longitudinal ekseni boyunca ara sýra görülen birbirine paralel olan çizgi halinde izlenen dolma defekti normal bir bulgudur.

Konjenital uterin anomaliler: Konjenital uterin anomaliler gebeliðin 6-12 haftalarý arasýnda uterusu ve tubalarý oluþturacak olan Müller kanallarýnýn anormal füzyonundan ileri gelir.

-Unicornuate uterus: HSG’de düzensiz kontürlü tek bir uterin horn olarak izlenir.

- Bicornuate uterus: HSG’de iki ayrý yayvan uterin horn izlenir.

- Septat ya da arkut uterus: Septat uterusda HSG filminde fundustan aþaðý doðru inen perde þeklinde uzantý izlenir. Arkuat uterusta ise uterusun fundus kýsmýnýn kaviteye doðru deprese olduðu (konveksite gösterdiði) izlenir.

Luminal dolma defektleri: Çok dikkat edilse bile HSG çekerken ara sýra görülebilen hava kabarcýklarý HSG filminde izlenebilir. Bu hava kabarcýklarý sýnýrlarý belirli, mobil olup kontrast madde verdikçe yer deðiþtirir. Fiks olan dolma defektler ise yer deðiþtiremez.

Uterin sineþi (yapýþýklýk): HSG filminde uterin sineþiler linear ya da oval dolma defektleri þeklinde izlenir ve bu defektler kontrast maddenin dolum derecesine göre yer deðiþtirmez.

Anormal uterin kontur: Submukozal myomlar, endometrial polipler, kaviteye basý yapan geniþ myomlar, diffuz adenomyozis gibi durumlarda uterin kontürde düzensizlik izlenir. Sezaryen kesi yeri ise alt uterin segmentte transvers çizgisel bir skar olarak izlenebilir.

Sonohisterogram: Uterin polipler ve submuköz myomlar en iyi bu metodla belirlenir. Uterin kaviteye kateter takýlýr ve steril salin enjekte edilerek kavite doldurulur. Salin solüsyonu endometrial polipin net olarak görülür hale gelmesini saðladýðý için vaginal ultrasonik inceleme ile rahatlýkla izlenebilir. Adenomyozis, USG ve özellikle MR incelemesinde net olarak görülür.

HSG ile Fallop Tüplerinin Deðerlendirilmesi

Fallop tüplerini incelemenin en iyi yolu HSG çekmektir. Tüpler 10-12 cm olup ovaryumdan uterus kornularýna doðru geniþ ligament (broad ligment) üzerinde uzanýr.

Normal tübalarýn HSG görüntüsü: Normal tübalarýn HSG görüntüsünde her bir tüp radyolojik olarak üç segmentten oluþur: Ýnterstisiel segment, istmik segment, ampuller segment

Uterusun kas tabakasýný geçen kýsmý olan tübanýn interstisial (kornual) bölgesi en kýsa olan segmentidir. Ýstmik bölge en uzun ve ince segment olarak izlenirken, ampuller bölge ise en geniþ olan kýsmýdýr. Ampuller bölge sonunda huni þeklinde olan fimbrial kýsým HSG filminde çok nadir görülür.

HSG’de görülen tübal anomaliler: HSG’de görülen tübal anomalilerin temeli konjenital (doðuþtan) olacaðý gibi spazm, týkanýklýk ya da enfeksiyon nedeni ile de olabilir.

-Salpenjitis istmika nodoza: Tübanýn istmik parçada küçük cepler, direktiküller þeklinde görülen ve salpenjitis istmika nodoza adý verilen oluþumlar sebebi kesin olarak bilinmemekle beraber pelvik enfeksiyon, infertilite, dýþ gebelik durumlarýnda da görülebilir.

-Kornual spazm: Kornual spazm durumunda HSG’de uterusun erken dolma döneminde kornual kýsmýn ötesine opak madde geçmez ve geride amorf (belirsiz) kalsifikasyon izlenebilir.

- Tübal oklüzyon: Tübal oklüzyon, HSG’de özellikle tübal ligasyonu takiben görülen bir durumdur. HSG’de her iki tüba istmik bölgeden sonra radyoopak maddenin ilerlemediði izlenir. Tubanýn baðlandýðý yere doðru opak maddenin bulbous geniþlediði izlenir.

- Peritubal adezyon: Bu durumda kontrast maddenin tubaya komþu kýsýmlarda, büyük opak yumak teþkil ettiði izlenir.

- Tubal polipler: Tübal polipler HSG’de dolma defekti olarak tüpün interstisiel kýsmýnda izlenir. Ekseriya tübal oklüzyona neden olmaz, asemptomatiktir. Tübal poliple ektopik endometrial dokulardýr. Tübal polipler genellikle 1 cm’den daha küçük çapta olup tek ya da her iki tüpte de görülebilir.

-Hidrosalpenks: Hisrosalpenks durumunda HSG’de tuba ampuller bölge opak madde ile dolar þiþer yayýlým olmaz. Radyografide tübal spazm ve tübal oklüzyonu (týkanýklýk) birbirinden ayýrt etmek için iþlemden önce spazm çözücü ilaç ya da glucagon gibi spazmalitik ajanlar kullanýlmalýdýr. Özellikle geçirilmiþ PID, tüplerin etrafýnda peritoneal kavitede skarlaþmaya, salpenjitis istmika nodozaya, tübal oklüzyona, infertiliteye yol açabilir.

Sonuç:

HSG filminde tüpler tam iki taraflý týkalý ise bir sonraki adetten sonra laparoskopi ile tübalar deðerlendirilmeli, metilen mavisi verilerek tübalardan geçiþ izlenmeli, her iki tüba týkalý ise, geþiþ yoksa o zaman tüp bebek tedavisi önerilmelidir. Tüplerden biri bile açýksa ve diðer faktörler gebe kalmasýna engel deðilse normal gebelik þansý verilebilir ya da aþýlama (inseminasyon) önerilebilir.