Genel Bilgiler

Giriş

BARTHOLÝN KÝSTÝ -BARTHOLÝN APSESÝ

Bartholin Bezi Lokalizasyonu

Bartholin bezleri labia minoranýn her iki yanýnda bezelye büyüklüðünde bir çift bez olduðu için genellikle dikkat çekmez, nadiren 1 cm’den daha büyük görülür. Vajinal açýklýðýn hemen içinde küçük bir bezdir. Kist ekseriya zararsýz az miktarda mukus ile doludur. Seksuel birleþme sýrasýnda lubrikant olarak bilinen bir mukus salgýlar. Salgýlanan mukus yaklaþýk 2 cm olan ince kanallarý ile vaginaya boþalýr.

Bartholin Bezi ile Ýlgili Problemler

Bartholin bezinde en önemli problemler bu bezde oluþan kisti ve apsesi formasyonunun görülmesidir. Bartholin kisti, Bartholin kanal kisti olarak da adlandýrýlýr. Bartholin kisti bezin nispeten aðrýsýz büyümesidir. Bartholin apsesi ise bezin enfekte olmasý durumudur. Kadýnlarýn dýþ genital organlarýnda, vulvada, vajina giriþinin hemen sað ve solunda bazen tek taraflý bazen iki taraflý gözlenen Bartolin bezi apse ve kistleri üreme çaðýndaki kadýnlarda sýk rastlanan ve tüm kadýnlarýn yaklaþýk %2’sinde tespit edilen bir hastalýktýr. Bu kist ya da apse tedavisi yapýlýrken ilk müdahale sýrasýnda bezin tamamýný almak düþünülmez; çünkü cinsel iliþki sýrasýnda bu bezler mukus salgýlayarak vajinal kuruluðu ortadan kaldýrýr ve iliþki sýrasýnda vajinal kayganlýk saðlar. Bu nedenle ancak tedaviye raðmen tekrar eden vakalarda bezin tamamýný almak ya da çeþitli yöntemlerle bezin tamamýný tahrip etmek düþünülebilir. Bartholin kist ve apsesinin maliðnite olasýlýðý çok düþük olmasýna raðmen tekrarlayan vakalarda bu olasýlýðý göz ardý etmemek ve bezin tamamýný çýkarttýktan sonra mutlaka patolojik inceleme için göndermek gerekir.

Bartholin Kisti Nedenleri

Bartolin bezini direne eden kanal týkalý olduðu zaman Bartolin kisti geliþir. Bu durumda bezin ürettiði mukus birikir, gland þiþer ve kist formu ortaya çýkar. Bu kist enfekte olduðu zaman apse oluþur. Bartolin apsesine bir çok çeþit bakteri neden olabilir. Mide barsak sisteminde normal olarak bulunan bakteriler kadar Klamidia ve Gonore gibi cinsel yolla bulaþan bakteriler de buna neden olabilir. Bazen Bartholin apsesinde birden fazla bakteri bir arada izlenebilir.

Bartholin Kist Semptomlarý

Bartolin kistinin lokalize olduðu labia minora ve vajen giriþinde þiþlik olur, apse olursa aðrý çok þiddetli bir hal alýr, kist durumunda aðrý daha hafif seyreder.

Bartolin apsesinde, lokalize olduðu kýsýmda þiþlik, ödem, aðrý ve deride kýzarýklýk izlenir. Bartolin apsesinde vücutta ateþ olmaz. Yürürken ve otururken çok aðrý hissedilir. Bazen cinsel yolla bulaþan bakteriler gibi çeþitli organizmalara baðlý vajinal akýntýlar da izlenebilir.

Bartholin Kisti Tanýsý

Bartolin kist ve apsesinin tanýsý fizik muayene ile konulur, baþka herhangi bir teste ihtiyaç yoktur. Bartolin apsesine neden olan etkeni bulmak için pü kültürü yapýlabilir. Bu kültür apse drene olurken steril bir swab yardýmýyla alýnabilir. Test sonucu 48 saatten önce alýnmaz, fakat bu sýrada önceden baþlanan antibiyotik tedavisi de deðiþtirilmemelidir. Buna raðmen ilk tedaviye direnç geliþirse o zaman kültür sonucuna göre ilave tedavi verilmelidir.

Bartholin Kist ve Apselerine Evde Bakým

Günde 4-5 defa deriyi yakmayacak kadar sýcak su içine 10-15 dakika oturma banyolarý bu kist ya da apselerin drene olmasýný saðlayabilir. Bu tedavi genellikle Bartholin kistleri için geçerli olduðu halde, apse durumunda doktorlar tarafýndan drenaj yapýlmasý uygundur.

Bartholin Kist ve Apselerinde Cerrahi Tedavi

Bartholin kist ve apsesi aðrýlý hale gelirse tedavisi drenajdýr. Apse kapalý bir alanda oluþan enfeksiyon olduðundan antibiyotikler bu alana uygun bir þekilde giremez. Bu nedenle apseler daima drene edilmelidir.

Apse Drenajý: Apse drenajý için önce apse yüzeyine lokal anestezik madde enjekte edilmelidir. Sonra vagina giriþi iç yüzüne küçük bir insizyon (kesi) yapýlmalýdýr. Apse içindeki enfekte materyal tam olarak akýtýldýktan sonra, boþ kalan apse kavitesine steril bir gaz ya da küçük bir kateter (Word kateteri) yerleþtirilerek kavitenin açýk kalmasý saðlanmalýdýr. Böylece drenajý daha iyi olur. Apse boþluðuna gaz konmuþsa bu gaz 24-48 saat sonra çýkartýlmalýdýr. Kateter varsa bu kateter birkaç hafta býrakýlýrsa apsenin tekrarlama olasýlýðý azalýr.

Lokal anestezi apse yüzeyinde inflamasyonlu dokuda çok iyi sonuç vermez ve apse boþaltmak çok aðrýlý olabilir. Bu durumda sedoanaljezi ile hastayý uyutmak daha konforlu olur.

Apse drenajýndan sonra antibiyotik tedavisi gereksizdir. Buna raðmen kültür sonucuna göre cinsel yolla bulaþan bakteriler ya da vaginal ve üriner bir enfeksiyon tespit edilirse antibiyogram sonucuna göre uygun antibiyotik kullanýlmalýdýr.

Marsupialization: Bartholin apse ya da kisti açýldýktan sonra tekrar kapanmamasý ve drenajin devamlý olmasý için kist duvarý cilt ile aðýzlaþtýrýlarak dikilir. Böylece hem bezin drenaji devam eder hem de yeniden kist formasyonu zorlaþýr.

Karbondioksit Laser Tedavisi: Laser etkisi ile kist açýlýr, kist duvarý sýcak etkisi ile tahrip edilir, böylece tekrar bir kese oluþamaz.

Gümüþ Nitrat Tedavisi: Kist ya da apse drene edilir, boþaltýlýr, kist boþluðuna 0,5 cm eninde, 0,5 cm boyunda gümüþ nitrat çubuðu yerleþtirilir. Bu tedavide gümüþ nitrat ile kese toparlanýr, büzülür ve 24-48 saat içinde dýþarý çýkar ya da doktor tarafýndan alýnýr.

Bartolin Bezi Kistinin Tam Olarak Çýkartýlmasý: Çeþitli tedavi metotlarýndan sonra kist hala tekrarlýyorsa, Bartholin bezinin tamamý cerrahi tedavi ile ameliyathane þartlarýnda çýkartýlmalýdýr. Bartholin bezinin tamamý çýkartýldý ise daha sonra iliþki sýrasýnda bitkisel menþeli vajinal lubrikanlar önerilmektedir.

Önleme

Bartholin kisti oluþmasýnda etken olan vajinal akýntýlar, enfeksiyonlar erken dönemde tedavi edilmelidir. Buna raðmen Bartholin kisti oluþursa, sýcak suya oturma banyolarý, aðrý kesiciler, gerekirse antibiyotikler ile tedavi edilmeli, genital organlarýn hijyenine büyük özen gösterilmelidir.

Giriþ

BARTHOLÝN KÝSTÝ -BARTHOLÝN APSESÝ

Bartholin Bezi Lokalizasyonu

Bartholin bezleri labia minoranýn her iki yanýnda bezelye büyüklüðünde bir çift bez olduðu için genellikle dikkat çekmez, nadiren 1 cm’den daha büyük görülür. Vajinal açýklýðýn hemen içinde küçük bir bezdir. Kist ekseriya zararsýz az miktarda mukus ile doludur. Seksuel birleþme sýrasýnda lubrikant olarak bilinen bir mukus salgýlar. Salgýlanan mukus yaklaþýk 2 cm olan ince kanallarý ile vaginaya boþalýr.

Bartholin Bezi ile Ýlgili Problemler

Bartholin bezinde en önemli problemler bu bezde oluþan kisti ve apsesi formasyonunun görülmesidir. Bartholin kisti, Bartholin kanal kisti olarak da adlandýrýlýr. Bartholin kisti bezin nispeten aðrýsýz büyümesidir. Bartholin apsesi ise bezin enfekte olmasý durumudur. Kadýnlarýn dýþ genital organlarýnda, vulvada, vajina giriþinin hemen sað ve solunda bazen tek taraflý bazen iki taraflý gözlenen Bartolin bezi apse ve kistleri üreme çaðýndaki kadýnlarda sýk rastlanan ve tüm kadýnlarýn yaklaþýk %2’sinde tespit edilen bir hastalýktýr. Bu kist ya da apse tedavisi yapýlýrken ilk müdahale sýrasýnda bezin tamamýný almak düþünülmez; çünkü cinsel iliþki sýrasýnda bu bezler mukus salgýlayarak vajinal kuruluðu ortadan kaldýrýr ve iliþki sýrasýnda vajinal kayganlýk saðlar. Bu nedenle ancak tedaviye raðmen tekrar eden vakalarda bezin tamamýný almak ya da çeþitli yöntemlerle bezin tamamýný tahrip etmek düþünülebilir. Bartholin kist ve apsesinin maliðnite olasýlýðý çok düþük olmasýna raðmen tekrarlayan vakalarda bu olasýlýðý göz ardý etmemek ve bezin tamamýný çýkarttýktan sonra mutlaka patolojik inceleme için göndermek gerekir.

Bartholin Kisti Nedenleri

Bartolin bezini direne eden kanal týkalý olduðu zaman Bartolin kisti geliþir. Bu durumda bezin ürettiði mukus birikir, gland þiþer ve kist formu ortaya çýkar. Bu kist enfekte olduðu zaman apse oluþur. Bartolin apsesine bir çok çeþit bakteri neden olabilir. Mide barsak sisteminde normal olarak bulunan bakteriler kadar Klamidia ve Gonore gibi cinsel yolla bulaþan bakteriler de buna neden olabilir. Bazen Bartholin apsesinde birden fazla bakteri bir arada izlenebilir.

Bartholin Kist Semptomlarý

Bartolin kistinin lokalize olduðu labia minora ve vajen giriþinde þiþlik olur, apse olursa aðrý çok þiddetli bir hal alýr, kist durumunda aðrý daha hafif seyreder.

Bartolin apsesinde, lokalize olduðu kýsýmda þiþlik, ödem, aðrý ve deride kýzarýklýk izlenir. Bartolin apsesinde vücutta ateþ olmaz. Yürürken ve otururken çok aðrý hissedilir. Bazen cinsel yolla bulaþan bakteriler gibi çeþitli organizmalara baðlý vajinal akýntýlar da izlenebilir.

Bartholin Kisti Tanýsý

Bartolin kist ve apsesinin tanýsý fizik muayene ile konulur, baþka herhangi bir teste ihtiyaç yoktur. Bartolin apsesine neden olan etkeni bulmak için pü kültürü yapýlabilir. Bu kültür apse drene olurken steril bir swab yardýmýyla alýnabilir. Test sonucu 48 saatten önce alýnmaz, fakat bu sýrada önceden baþlanan antibiyotik tedavisi de deðiþtirilmemelidir. Buna raðmen ilk tedaviye direnç geliþirse o zaman kültür sonucuna göre ilave tedavi verilmelidir.

Bartholin Kist ve Apselerine Evde Bakým

Günde 4-5 defa deriyi yakmayacak kadar sýcak su içine 10-15 dakika oturma banyolarý bu kist ya da apselerin drene olmasýný saðlayabilir. Bu tedavi genellikle Bartholin kistleri için geçerli olduðu halde, apse durumunda doktorlar tarafýndan drenaj yapýlmasý uygundur.

Bartholin Kist ve Apselerinde Cerrahi Tedavi

Bartholin kist ve apsesi aðrýlý hale gelirse tedavisi drenajdýr. Apse kapalý bir alanda oluþan enfeksiyon olduðundan antibiyotikler bu alana uygun bir þekilde giremez. Bu nedenle apseler daima drene edilmelidir.

Apse Drenajý: Apse drenajý için önce apse yüzeyine lokal anestezik madde enjekte edilmelidir. Sonra vagina giriþi iç yüzüne küçük bir insizyon (kesi) yapýlmalýdýr. Apse içindeki enfekte materyal tam olarak akýtýldýktan sonra, boþ kalan apse kavitesine steril bir gaz ya da küçük bir kateter (Word kateteri) yerleþtirilerek kavitenin açýk kalmasý saðlanmalýdýr. Böylece drenajý daha iyi olur. Apse boþluðuna gaz konmuþsa bu gaz 24-48 saat sonra çýkartýlmalýdýr. Kateter varsa bu kateter birkaç hafta býrakýlýrsa apsenin tekrarlama olasýlýðý azalýr.

Lokal anestezi apse yüzeyinde inflamasyonlu dokuda çok iyi sonuç vermez ve apse boþaltmak çok aðrýlý olabilir. Bu durumda sedoanaljezi ile hastayý uyutmak daha konforlu olur.

Apse drenajýndan sonra antibiyotik tedavisi gereksizdir. Buna raðmen kültür sonucuna göre cinsel yolla bulaþan bakteriler ya da vaginal ve üriner bir enfeksiyon tespit edilirse antibiyogram sonucuna göre uygun antibiyotik kullanýlmalýdýr.

Marsupialization: Bartholin apse ya da kisti açýldýktan sonra tekrar kapanmamasý ve drenajin devamlý olmasý için kist duvarý cilt ile aðýzlaþtýrýlarak dikilir. Böylece hem bezin drenaji devam eder hem de yeniden kist formasyonu zorlaþýr.

Karbondioksit Laser Tedavisi: Laser etkisi ile kist açýlýr, kist duvarý sýcak etkisi ile tahrip edilir, böylece tekrar bir kese oluþamaz.

Gümüþ Nitrat Tedavisi: Kist ya da apse drene edilir, boþaltýlýr, kist boþluðuna 0,5 cm eninde, 0,5 cm boyunda gümüþ nitrat çubuðu yerleþtirilir. Bu tedavide gümüþ nitrat ile kese toparlanýr, büzülür ve 24-48 saat içinde dýþarý çýkar ya da doktor tarafýndan alýnýr.

Bartolin Bezi Kistinin Tam Olarak Çýkartýlmasý: Çeþitli tedavi metotlarýndan sonra kist hala tekrarlýyorsa, Bartholin bezinin tamamý cerrahi tedavi ile ameliyathane þartlarýnda çýkartýlmalýdýr. Bartholin bezinin tamamý çýkartýldý ise daha sonra iliþki sýrasýnda bitkisel menþeli vajinal lubrikanlar önerilmektedir.

Önleme

Bartholin kisti oluþmasýnda etken olan vajinal akýntýlar, enfeksiyonlar erken dönemde tedavi edilmelidir. Buna raðmen Bartholin kisti oluþursa, sýcak suya oturma banyolarý, aðrý kesiciler, gerekirse antibiyotikler ile tedavi edilmeli, genital organlarýn hijyenine büyük özen gösterilmelidir.