Genel Bilgiler
Giriş
TÜPLERÝN BAÐLANMASI
(TÜP LÝGASYONU)
Tüp ligasyonu, yeterince çocuk sahibi olan ve bundan sonra gebe kalmak istemeyen kadýnlarýn tercih ettiði tüp kanallarýnýn baðlanmasý anlamýna gelen ve sýk yapýlan cerrahi sterilizasyon iþlemidir. Tüp ligasyonu iþlemi çok kýsa süren bir operasyondur ve hasta ayný gün taburcu olabilir, genellikle iþ ve güç kaybýna neden olmaz.
Bir kadýnýn tüpleri, ayda bir kez olgunlaþan yumurta hücresini yumurtalýktan rahim içine transport eder. Sperm, uterus içinden ve fallop tüplerinden geçerek yumurtaya doðru ulaþmaya çalýþýr. Bu yolculukta sperm, matür (olgun) yumurta ile karþýlaþýrsa gebelik ortaya çýkabilir. Tüp ligasyonu yumurta ve spermin geçiþine genellikle daimi olarak engel olur ve steriliteden söz edilir, tüpler baðlandýktan sonra gebe kalýnamaz.
Bazý kadýnlar kendi arzularý ile tüplerini baðlatsalar bile bir süre sonra çeþitli nedenlerle tüplerini tekrar açtýrmak isteyebilirler. Tüplerini baðlatmak isteyen kadýnýn yaþý genç ise bu konuda uyarýlmasý gerekir. Kadýnlarýn tüplerini baðlatma konusunda kararlarý olgunlaþmamýþsa tüp ligasyonu ertelenmelidir. Bazý durumlarda geri dönüþü olmasýna raðmen, tüp ligasyonu iþlemi geri dönüþsüz ve kalýcý olarak düþünülmelidir. Genellikle yeterince çocuðu olan 30 yaþýný geçmiþ kadýnlara uygulanýr.
Cerrahi sterilizasyon en etkili doðum kontrol yöntemlerinden biridir. Tüp baðlama cerrahisinden sonra çok nadir gebelik vakalarý da gözlenebilir. Bazý vakalarda gebelik normalken, bazý vakalarda tüplerde geliþen ve acil tedavi gerektiren bir dýþ gebelik de görülebilir. Buna raðmen tüp ligasyonu gebeliði önlemede hemen hemen %100’e yakýn etkilidir.
Tüplerin baðlatýlmasýndan sonra doðum kontrol ilaçlarý gibi hormonal preparatlarý kullanmaya gereksinim olmaz.
Operasyona Hazýrlýk
Her operasyonda olduðu gibi tüp ligasyonunda da her þeyden önce yöntem hakkýnda bilgi verilmeli, gerekli fizik muayene ve laboratuvar testleri yapýlmalý, ameliyat ve anestezi riskleri anlatýlmalýdýr. Tüpler, anestezi altýnda, en sýk tercih edilen yol olan laparoskopi iþlemi ile baðlanabileceði gibi, ayrýca sezaryen operasyonu ile eþ zamanlý olarak ya da mini - laparotomi yoluyla da baðlanabilir. Bazý doktorlar tüp ligasyonunu vajinal yolla yapmayý tercih ederler. Tüp baðlamak için en uygun dönem adetten hemen sonraki dönemdir. Hangi yolla tüpler baðlanýrsa baðlansýn mutlaka hasta ve eþi bu konuda bilgilendirilmeli ve imzalý onay belgesi alýndýktan sonra iþlem gerçekleþtirilmelidir.
Laparoskopi ile Tüp Ligasyonu
Laparoskopi ile tüp ligasyonu ameliyathanede, steril þartlarda, genel anestezi altýnda yapýlýr. Göbek den küçük bir kesi ile uygulanan ve laparoskop adý verilen mini bir teleskop yardýmýyla uterus tübalar ve overler incelenir. Tüp ligasyonu için gerekli diðer aletlerin kullanýlabilmesi için batýn duvarýna bir iki küçük delik daha açýlmalýdýr. Bu deliklerden geçirilen aletler yardýmýyla ve laparoskopik gözlem altýnda tüpler, iki taraflý olarak koterize edilerek, küçük bir klip (Hulka clip) ya da silikon kauçuk ringler (Yoon Ring) yerleþtirilerek baðlanýr. Slikon bantlar kullanýldýðýnda; her iki tuba özellikle istmik bölgeden tutulduktan sonra buralara halka þeklinde bant geçirilerek iþlem gerçekleþtirilir. Tübanýn silikon ring uygulanan kýsmýnda kan akýmý bloke olur, zamanla skar dokusu oluþur, buradan sperm ve yumurta pasajý saðlanamaz. Tüpler baðlandýktan sonra aletler çýkartýlýr, genellikle göbek içine ve göbek yakýnýndaki birer cm’lik kesi yerlerine sütür atýlýr, bantlanýr. Hastalar iþlemden birkaç saat sonra evine dönebilir.
Mini Laparotomi ile Tüp Ligasyonu
Mini laparotomide alt abdominal bölgeden göbek altýndan ve pelvik kemiðin hemen üstünden 3-4 cm’lik bir insizyon yapýlarak tüp ligasyonu gerçekleþtirilir.
Bu iþlem normal doðumdan kýsa süre sonra da gerçekleþtirilebilir.
Laparotomi Ýle Tüp Ligasyonu
Sezaryen, kist, myom operasyonlarý gibi önceden batýn ile ilgili operasyon geçirenlerde (özellikle laparotomi adý verilen klasik kesi ile yapýlan operasyonlar) batýn içinde tüpler, karýn zarý, barsaklar arasýnda yapýþýklýklar (adezyon) olasýlýðý yüksek olduðundan, laparoskopik yolla tüp ligasyonu sakýncalýdýr; barsaklarla ilgili komplikasyonlar ortaya çýkabilir. Bu nedenle, önceden batýn duvarýndan operasyon geçiren ve bu nedenle batýnda insizyon skarlarý tespit edilen hastalar için tüp ligasyonu klasik yöntem olan laparotomi ile yapýlmasý komplikasyon çýkmasýný önlemek açýsýndan önemlidir.
Laparotomi Ýle Tüp Ligasyonu Teknikleri
1. Pomeroy usulü tüp ligasyonu: Tüba orta kýsmýndan yakalanýp kaldýrýlýr, böylece oluþturulan lup, katgüt ile baðlanýr, sonra tubanýn bu kýsmý kesilir. Zamanla katgüt erir ve tubanýn bu kesik uçlarý birbirinden ayrýlýr, böylece tübanýn devamlýlýðý bozulmuþ olur. Günümüzde laparotomi ile tüp ligasyonu yapýlan haslarda en çok tercih edilen yöntem budur.
2. Madlener usulü tüp ligasyonu: Tübanýn merkezinde çift sahanýn ezilmesi ve baðlanmasýndan ibarettir. Çok basit olmasýna raðmen baþarýsýzlýk oraný, yapýþýklýk yapma riski yüksektir.
3. Labhardt ameliyatý: Tüba üstündeki periton ayrýlýr, tüba 1-1.5 cm kadar kesilir. Önce tübanýn kesilmiþ olan uçlarý dikilir, sonra periton defekti tamir edilir.
4. Ýrving yöntemi: Tüba lateral kýsmýndan tutulup, kesildikten sonra uçlarý mezosalpinks içine gömülür.
Tüp Ligasyonunda Yanlýþ Bilinen Noktalar:
-Tüplerin baðlanmasý ile adet düzeninin bozulmasý,
-Tüplerin baðlanmasý ile daha erken menopoza girilmesi,
-Tüplerin baðlanmasý ile karýnda þiþlik olmasý,
-Tüplerin baðlanmasý ile cinsel isteðin azalmasý.
Tüplerin baðlanmasýndan sonra yukarýda anlatýlan durumlarýn hiçbir baðlantýsý yoktur. Steril þartlarda ve titiz bir yaklaþýmla yapýlan laparoskopik tüp ligasyonunun komplikasyonlarý nadirdir. Tüp ligasyonunda baþarýsýzlýk oraný tecrübeli ellerde yapýldýðý taktirde son derece düþüktür.
Tüp ligasyonu yapýldýktan sonra bir þekilde yeniden gebe kalmak isteyenler için mikrocerrahi yöntemlerle tüplerin açýlmasý operasyonu yapýlabilir; fakat bu operasyonda tüplerin açýlma þansý ortalama %80’dýr. Günümüzde tüp ligasyonu yaptýranlar tekrar gebe kalmak istedikleri zaman mikrocerrahi operasyonu yerine tüp bebek yöntemini kullanmayý tercih etmektedirler.
Giriþ
TÜPLERÝN BAÐLANMASI
(TÜP LÝGASYONU)
Tüp ligasyonu, yeterince çocuk sahibi olan ve bundan sonra gebe kalmak istemeyen kadýnlarýn tercih ettiði tüp kanallarýnýn baðlanmasý anlamýna gelen ve sýk yapýlan cerrahi sterilizasyon iþlemidir. Tüp ligasyonu iþlemi çok kýsa süren bir operasyondur ve hasta ayný gün taburcu olabilir, genellikle iþ ve güç kaybýna neden olmaz.
Bir kadýnýn tüpleri, ayda bir kez olgunlaþan yumurta hücresini yumurtalýktan rahim içine transport eder. Sperm, uterus içinden ve fallop tüplerinden geçerek yumurtaya doðru ulaþmaya çalýþýr. Bu yolculukta sperm, matür (olgun) yumurta ile karþýlaþýrsa gebelik ortaya çýkabilir. Tüp ligasyonu yumurta ve spermin geçiþine genellikle daimi olarak engel olur ve steriliteden söz edilir, tüpler baðlandýktan sonra gebe kalýnamaz.
Bazý kadýnlar kendi arzularý ile tüplerini baðlatsalar bile bir süre sonra çeþitli nedenlerle tüplerini tekrar açtýrmak isteyebilirler. Tüplerini baðlatmak isteyen kadýnýn yaþý genç ise bu konuda uyarýlmasý gerekir. Kadýnlarýn tüplerini baðlatma konusunda kararlarý olgunlaþmamýþsa tüp ligasyonu ertelenmelidir. Bazý durumlarda geri dönüþü olmasýna raðmen, tüp ligasyonu iþlemi geri dönüþsüz ve kalýcý olarak düþünülmelidir. Genellikle yeterince çocuðu olan 30 yaþýný geçmiþ kadýnlara uygulanýr.
Cerrahi sterilizasyon en etkili doðum kontrol yöntemlerinden biridir. Tüp baðlama cerrahisinden sonra çok nadir gebelik vakalarý da gözlenebilir. Bazý vakalarda gebelik normalken, bazý vakalarda tüplerde geliþen ve acil tedavi gerektiren bir dýþ gebelik de görülebilir. Buna raðmen tüp ligasyonu gebeliði önlemede hemen hemen %100’e yakýn etkilidir.
Tüplerin baðlatýlmasýndan sonra doðum kontrol ilaçlarý gibi hormonal preparatlarý kullanmaya gereksinim olmaz.
Operasyona Hazýrlýk
Her operasyonda olduðu gibi tüp ligasyonunda da her þeyden önce yöntem hakkýnda bilgi verilmeli, gerekli fizik muayene ve laboratuvar testleri yapýlmalý, ameliyat ve anestezi riskleri anlatýlmalýdýr. Tüpler, anestezi altýnda, en sýk tercih edilen yol olan laparoskopi iþlemi ile baðlanabileceði gibi, ayrýca sezaryen operasyonu ile eþ zamanlý olarak ya da mini - laparotomi yoluyla da baðlanabilir. Bazý doktorlar tüp ligasyonunu vajinal yolla yapmayý tercih ederler. Tüp baðlamak için en uygun dönem adetten hemen sonraki dönemdir. Hangi yolla tüpler baðlanýrsa baðlansýn mutlaka hasta ve eþi bu konuda bilgilendirilmeli ve imzalý onay belgesi alýndýktan sonra iþlem gerçekleþtirilmelidir.
Laparoskopi ile Tüp Ligasyonu
Laparoskopi ile tüp ligasyonu ameliyathanede, steril þartlarda, genel anestezi altýnda yapýlýr. Göbek den küçük bir kesi ile uygulanan ve laparoskop adý verilen mini bir teleskop yardýmýyla uterus tübalar ve overler incelenir. Tüp ligasyonu için gerekli diðer aletlerin kullanýlabilmesi için batýn duvarýna bir iki küçük delik daha açýlmalýdýr. Bu deliklerden geçirilen aletler yardýmýyla ve laparoskopik gözlem altýnda tüpler, iki taraflý olarak koterize edilerek, küçük bir klip (Hulka clip) ya da silikon kauçuk ringler (Yoon Ring) yerleþtirilerek baðlanýr. Slikon bantlar kullanýldýðýnda; her iki tuba özellikle istmik bölgeden tutulduktan sonra buralara halka þeklinde bant geçirilerek iþlem gerçekleþtirilir. Tübanýn silikon ring uygulanan kýsmýnda kan akýmý bloke olur, zamanla skar dokusu oluþur, buradan sperm ve yumurta pasajý saðlanamaz. Tüpler baðlandýktan sonra aletler çýkartýlýr, genellikle göbek içine ve göbek yakýnýndaki birer cm’lik kesi yerlerine sütür atýlýr, bantlanýr. Hastalar iþlemden birkaç saat sonra evine dönebilir.
Mini Laparotomi ile Tüp Ligasyonu
Mini laparotomide alt abdominal bölgeden göbek altýndan ve pelvik kemiðin hemen üstünden 3-4 cm’lik bir insizyon yapýlarak tüp ligasyonu gerçekleþtirilir.
Bu iþlem normal doðumdan kýsa süre sonra da gerçekleþtirilebilir.
Laparotomi Ýle Tüp Ligasyonu
Sezaryen, kist, myom operasyonlarý gibi önceden batýn ile ilgili operasyon geçirenlerde (özellikle laparotomi adý verilen klasik kesi ile yapýlan operasyonlar) batýn içinde tüpler, karýn zarý, barsaklar arasýnda yapýþýklýklar (adezyon) olasýlýðý yüksek olduðundan, laparoskopik yolla tüp ligasyonu sakýncalýdýr; barsaklarla ilgili komplikasyonlar ortaya çýkabilir. Bu nedenle, önceden batýn duvarýndan operasyon geçiren ve bu nedenle batýnda insizyon skarlarý tespit edilen hastalar için tüp ligasyonu klasik yöntem olan laparotomi ile yapýlmasý komplikasyon çýkmasýný önlemek açýsýndan önemlidir.
Laparotomi Ýle Tüp Ligasyonu Teknikleri
1. Pomeroy usulü tüp ligasyonu: Tüba orta kýsmýndan yakalanýp kaldýrýlýr, böylece oluþturulan lup, katgüt ile baðlanýr, sonra tubanýn bu kýsmý kesilir. Zamanla katgüt erir ve tubanýn bu kesik uçlarý birbirinden ayrýlýr, böylece tübanýn devamlýlýðý bozulmuþ olur. Günümüzde laparotomi ile tüp ligasyonu yapýlan haslarda en çok tercih edilen yöntem budur.
2. Madlener usulü tüp ligasyonu: Tübanýn merkezinde çift sahanýn ezilmesi ve baðlanmasýndan ibarettir. Çok basit olmasýna raðmen baþarýsýzlýk oraný, yapýþýklýk yapma riski yüksektir.
3. Labhardt ameliyatý: Tüba üstündeki periton ayrýlýr, tüba 1-1.5 cm kadar kesilir. Önce tübanýn kesilmiþ olan uçlarý dikilir, sonra periton defekti tamir edilir.
4. Ýrving yöntemi: Tüba lateral kýsmýndan tutulup, kesildikten sonra uçlarý mezosalpinks içine gömülür.
Tüp Ligasyonunda Yanlýþ Bilinen Noktalar:
-Tüplerin baðlanmasý ile adet düzeninin bozulmasý,
-Tüplerin baðlanmasý ile daha erken menopoza girilmesi,
-Tüplerin baðlanmasý ile karýnda þiþlik olmasý,
-Tüplerin baðlanmasý ile cinsel isteðin azalmasý.
Tüplerin baðlanmasýndan sonra yukarýda anlatýlan durumlarýn hiçbir baðlantýsý yoktur. Steril þartlarda ve titiz bir yaklaþýmla yapýlan laparoskopik tüp ligasyonunun komplikasyonlarý nadirdir. Tüp ligasyonunda baþarýsýzlýk oraný tecrübeli ellerde yapýldýðý taktirde son derece düþüktür.
Tüp ligasyonu yapýldýktan sonra bir þekilde yeniden gebe kalmak isteyenler için mikrocerrahi yöntemlerle tüplerin açýlmasý operasyonu yapýlabilir; fakat bu operasyonda tüplerin açýlma þansý ortalama %80’dýr. Günümüzde tüp ligasyonu yaptýranlar tekrar gebe kalmak istedikleri zaman mikrocerrahi operasyonu yerine tüp bebek yöntemini kullanmayý tercih etmektedirler.