x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Bel Fýtýðý
Beþ omur ve omurlar arasý diskler ile birlikte sakrum (saðrý kemiði) üzerinde yerleþen bel bölgesi, omurganýn boyundan sonraki en hareketli bölgesidir. Beldeki hareketin büyük çoðunluðunu 4. ve 5. bel omurlarý ile 5. bel omuru ile sakrum kemiði arasýndaki eklemler oluþturur. Omurlar arasýndaki diskler içi jelatinimsi kývamlý bir sývý dýþ kýsmý ise fibrotik bantlardan oluþan liflerden oluþur. Tekrarlayan hareketler, aþýrý zorlanmalar, duruþ bozukluklarý, ve uygun olmayan pozisyonlarda yapýlan fiziksel aktiviteler dýþ kýsýmdaki anulus fibrozis adý verilen kuþakta yýrtýlmalara yol açar, yýrtýlma anulusun iç liflerinden baþlayarak dýþarýya doðru uzanýr. Bunun sonucunda jelatinöz sývý madde dýþarýya doðru fýtýklaþýr ve o bölgedeki baðlarý zorlar etraftaki dokulara baský yapar. Hastalýk daha da ilerleyince bacaða giden siyatik sinirini sýkýþtýrýr, daha çok genç ve orta yaþlarda görülür. Ýleri yaþlarda ise bel kireçlenmesi ile birlikte görülür.
belfitigi1.jpg
Belirtileri nelerdir?
Bel fýtýðýnýn en önemli belirtisi bel ve bacak aðrýsýdýr. Baþlangýçta belde yerleþik olan aðrý daha sonra bacaða yayýlýr. Genellikle tek taraflýdýr. Taraf deðiþtirebilir veya iki taraflý olabilir. Bazen hastalar yalnýzca bacak aðrýsý ile gelir. Ani bir zorlanma yada ters hareket yoksa aðrý daha önce birkaç defa tekrarlamýþtýr, tedaviyle yada tedavisiz düzelmiþtir. Hastada ayrýca bacakta uyuþma, bel hareketlerinde kýsýtlanma görülür. Öksürme, hapþýrma, uzun süreli oturma, otomobil kullanma, öne doðru eðilme, aðrýyý arttýrýr. Skolyoz adý verilen belin bir tarafa doðru eðilmesi sýk rastlanan bir bulgudur.
belfitigi2.jpg
belfitigi3.jpg
Aðrý hafif, orta veya þiddetli olabilir. Ýleri vakalarda bacak kaslarýnda erime, incelme, bacakta üþüme olabilir. Çok nadiren bacaklarda özellikle iç taraflarda (iki taraf) his kusuru ve idrar yapamama veya idrar kaçýrma görülür. Bu durumda hasta acilen ameliyata sevk edilmelidir.
Teþhis nasýl konur?
Çoðu vakada hastanýn görünümü, hastanýn ifadesi, basit bir muayene kesin teþhis koydurur. Ancak hastalýðýn þeklini belirlemek ve diðer hastalýklardan ayýrt etmek için laboratuvar tetkikleri, düz röntgen, tomografi, MR gerekebilir.
belfitigi4.jpgbel-fitigi.jpg
Bel fýtýðýndan korunmak mümkün müdür ?
Ýyi bir kas yapýsý, kaslar arasýnda denge duruþ eðitimi ve riskli hareketlerden kaçýnma bel fýtýðýndan korunmada kýsmen yardýmcýdýr. Esas önemli olan bir kez bel aðrýsý olan kiþide bunun tekrarlarýnýn önlenmesidir.
Bel fýtýðýnýn tedavisi nasýldýr ?
Kýsa süreli yatak istirahati, hastanýn en rahat ettiði pozisyonda ve iyi bir yatakta olmalýdýr. Yatak sert ve düzgün olmalý vücut aðýrlýðý ile çökmemelidir. Sýrtüstü uzanýp bacaklarýn altýna yastýk koymak en iyi dinlenme þeklidir. Ayrýca baldýr bir koltuk üzerine konur ve sýrt üstü yatarak dinlenmek mümkündür.
Aðrý kesici, kas gevþetici, ilaçlar faydalýdýr. Kronikleþmiþ hastalarda antidepresan ilaç kullanýlmalýdýr. Ani baþlayan bel ve bacak aðrýsýnda en iyi tedavi epidural yoldan yapýlacak lokal anestezik ve steroid karýþýmý ilaçlarýn verilmesidir. Bu tedavi ilk iki hafta içindeki hastalarda çok etkilidir. Fonksiyonel skolyoz (omurganýn yana eðriliði) varsa korseleme gerekebilir. Korse kullanýmý uzun süreli olmamalýdýr.
Yüzeysel ve derin ýsýtýcýlar, düþük frekanslý akýmlar ve traksiyonla uygulanan fizik tedavi ve rehabilitasyon hastalarýn büyük çoðunluðunda þikayetlerin geçmesine yardýmcý olur.
Bütün hastalara bel koruma prensipleri ve hastalýðýn aþamasýna göre egzersizler gösterilmelidir. Birkaç kür yapýlan týbbi ve fizik tedaviye raðmen geçmeyen aðrýlar, kuvvet kaybý ilerleyici olanlar, görüntüleme yöntemleri ile çok büyük fýtýðý olanlar cerrahi olarak tedavi edilmelidir. Hastalarýn büyük çoðunluðunda 4-6 hafta içinde iyileþme saðlanýr. Yapýlan bütün tedavilere raðmen kronik aðrýlý hasta oraný oldukça yüksektir.
Beþ omur ve omurlar arasý diskler ile birlikte sakrum (saðrý kemiði) üzerinde yerleþen bel bölgesi, omurganýn boyundan sonraki en hareketli bölgesidir. Beldeki hareketin büyük çoðunluðunu 4. ve 5. bel omurlarý ile 5. bel omuru ile sakrum kemiði arasýndaki eklemler oluþturur. Omurlar arasýndaki diskler içi jelatinimsi kývamlý bir sývý dýþ kýsmý ise fibrotik bantlardan oluþan liflerden oluþur. Tekrarlayan hareketler, aþýrý zorlanmalar, duruþ bozukluklarý, ve uygun olmayan pozisyonlarda yapýlan fiziksel aktiviteler dýþ kýsýmdaki anulus fibrozis adý verilen kuþakta yýrtýlmalara yol açar, yýrtýlma anulusun iç liflerinden baþlayarak dýþarýya doðru uzanýr. Bunun sonucunda jelatinöz sývý madde dýþarýya doðru fýtýklaþýr ve o bölgedeki baðlarý zorlar etraftaki dokulara baský yapar. Hastalýk daha da ilerleyince bacaða giden siyatik sinirini sýkýþtýrýr, daha çok genç ve orta yaþlarda görülür. Ýleri yaþlarda ise bel kireçlenmesi ile birlikte görülür.
belfitigi1.jpg
Belirtileri nelerdir?
Bel fýtýðýnýn en önemli belirtisi bel ve bacak aðrýsýdýr. Baþlangýçta belde yerleþik olan aðrý daha sonra bacaða yayýlýr. Genellikle tek taraflýdýr. Taraf deðiþtirebilir veya iki taraflý olabilir. Bazen hastalar yalnýzca bacak aðrýsý ile gelir. Ani bir zorlanma yada ters hareket yoksa aðrý daha önce birkaç defa tekrarlamýþtýr, tedaviyle yada tedavisiz düzelmiþtir. Hastada ayrýca bacakta uyuþma, bel hareketlerinde kýsýtlanma görülür. Öksürme, hapþýrma, uzun süreli oturma, otomobil kullanma, öne doðru eðilme, aðrýyý arttýrýr. Skolyoz adý verilen belin bir tarafa doðru eðilmesi sýk rastlanan bir bulgudur.
belfitigi2.jpg
belfitigi3.jpg
Aðrý hafif, orta veya þiddetli olabilir. Ýleri vakalarda bacak kaslarýnda erime, incelme, bacakta üþüme olabilir. Çok nadiren bacaklarda özellikle iç taraflarda (iki taraf) his kusuru ve idrar yapamama veya idrar kaçýrma görülür. Bu durumda hasta acilen ameliyata sevk edilmelidir.
Teþhis nasýl konur?
Çoðu vakada hastanýn görünümü, hastanýn ifadesi, basit bir muayene kesin teþhis koydurur. Ancak hastalýðýn þeklini belirlemek ve diðer hastalýklardan ayýrt etmek için laboratuvar tetkikleri, düz röntgen, tomografi, MR gerekebilir.
belfitigi4.jpgbel-fitigi.jpg
Bel fýtýðýndan korunmak mümkün müdür ?
Ýyi bir kas yapýsý, kaslar arasýnda denge duruþ eðitimi ve riskli hareketlerden kaçýnma bel fýtýðýndan korunmada kýsmen yardýmcýdýr. Esas önemli olan bir kez bel aðrýsý olan kiþide bunun tekrarlarýnýn önlenmesidir.
Bel fýtýðýnýn tedavisi nasýldýr ?
Kýsa süreli yatak istirahati, hastanýn en rahat ettiði pozisyonda ve iyi bir yatakta olmalýdýr. Yatak sert ve düzgün olmalý vücut aðýrlýðý ile çökmemelidir. Sýrtüstü uzanýp bacaklarýn altýna yastýk koymak en iyi dinlenme þeklidir. Ayrýca baldýr bir koltuk üzerine konur ve sýrt üstü yatarak dinlenmek mümkündür.
Aðrý kesici, kas gevþetici, ilaçlar faydalýdýr. Kronikleþmiþ hastalarda antidepresan ilaç kullanýlmalýdýr. Ani baþlayan bel ve bacak aðrýsýnda en iyi tedavi epidural yoldan yapýlacak lokal anestezik ve steroid karýþýmý ilaçlarýn verilmesidir. Bu tedavi ilk iki hafta içindeki hastalarda çok etkilidir. Fonksiyonel skolyoz (omurganýn yana eðriliði) varsa korseleme gerekebilir. Korse kullanýmý uzun süreli olmamalýdýr.
Yüzeysel ve derin ýsýtýcýlar, düþük frekanslý akýmlar ve traksiyonla uygulanan fizik tedavi ve rehabilitasyon hastalarýn büyük çoðunluðunda þikayetlerin geçmesine yardýmcý olur.
Bütün hastalara bel koruma prensipleri ve hastalýðýn aþamasýna göre egzersizler gösterilmelidir. Birkaç kür yapýlan týbbi ve fizik tedaviye raðmen geçmeyen aðrýlar, kuvvet kaybý ilerleyici olanlar, görüntüleme yöntemleri ile çok büyük fýtýðý olanlar cerrahi olarak tedavi edilmelidir. Hastalarýn büyük çoðunluðunda 4-6 hafta içinde iyileþme saðlanýr. Yapýlan bütün tedavilere raðmen kronik aðrýlý hasta oraný oldukça yüksektir.