x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Çocukluk Çaðýnda Sýk Görülen Aðrý Sendromlarý
1) Fibromiyalji sendromu
Fibromiyalji, “yaygýn, nedeni bilinmeyen (idiopatik) kas-iskelet aðrý sendromu” grubuna dahildir.
Nedir?
Fibromiyalji, uzun süreli yaygýn kas-iskelet aðrýlarý, yumuþak dokularda (kas ve tendon) hassas noktalar ve þiddetli yorgunlukla karakterize bir hastalýktýr.
Ne kadar sýktýr?
Fibromiyalji, özellikle yetiþkinlerde ortaya çýkar. Hastalýk daha çok ergenlik çaðýnda olmak üzere çocuklarda seyrek olarak bildirilir. Kýzlar erkeklerden daha sýk etkilenir. Bu hastalýðý olan çocuklar idiopatik kas ve iskelet aðrý sendromu olan çocuklarla birçok özelliði paylaþýrlar.
Tipik klinik özellikleri nelerdir?
Hastalar dokularýn derinlerinde yaygýn aðrýdan þikayetçidirler. Aðrýnýn þiddeti deðiþkendir. Aðrý vücudun her iki kýsmýnda, üst ve alt ekstremitede olabilir. Uyku yetersizdir ve hasta sabahlarý doyurucu olmayan, kalitesiz bir uykudan kalktýðýný ifade eder ve kendini yeterli süre uyusa bile yorgun hisseder. Baþka bir önemli þikayet fiziksel kapasiteyi sýnýrlandýran þiddetli yorgunluktur. Hastalar sýklýkla baþ aðrýsý, kollar ve bacaklarda þiþkinlik hissi (olmadýðý halde) ve uyuþukluk gibi þikayetler bildirirler. Bu belirtiler tedirginlik, depresyon ve çok fazla okul devamsýzlýðýna neden olur.
Nasýl taný konur?
Taný, 3 aydan fazla süren dört vücut alanýnda yaygýn aðrý ve fizik muayenede 18 hassas noktadan 11’inde aðrý bulunmasý ile konur. Aðrýlý noktalar, klinik olarak aðrý ölçmeye yarayan hassas bir alet olan dolorimetre kadar güvenilir olabilen baþ parmak basýsý ile deðerlendirilir.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Öncelikle hastaya ve aileye, her ne kadar aðrý þiddetli ve gerçek olsa da bu aðrýlarýn hastaya fiziksel bir zarar vermeyeceði, ileride bir sakatlýða yol açmayacaðý anlatýlmalý ve aðrýlarýn yarattýðý tedirginlik azaltýlmalýdýr. Tedavi deðiþik uzmanlýk dallarýndan hekimlerin takým yaklaþýmý ile yapýlýr ve üç temel ayaðý vardýr. En önemlisi yoðun ve sürekli bir egzersiz programýnýn baþlatýlmasýdýr. Bu anlamda en iyisi yüzme egzersizleridir. Ýkinci önemli yaklaþým psikolojik tedavidir. Bireysel ya da grup olarak düþünsel, davranýþçý psikoterapi yöntemlerini kapsar. Üçüncü yaklaþým ise ilaç tedavisidir. Özellikle hastanýn uykusunu düzenlemek ve aðrýsýný azaltmak amacýyla bazý hastalara ilaç tedavisi baþlatýlabilir. Uyku sýrasýnda boyun desteði saðlayan özel yastýk kullanýmý yardýmcý olabilir.
Sonuç
Hastanýn kendi çabasý ve ailesinin desteði olmaksýzýn hastalýðýn düzelmesi kolay deðildir. Genellikle çocuklarda sonuç eriþkinlerden çok daha iyidir ve çoðunda tam iyileþme görülür. Düzenli fiziksel egzersiz programýna uymak iyileþmede en önemli rolü oynar.
2) Bölgesel idiopatik kas-iskelet aðrý sendromu: Eþ anlamlýlarý:
Refleks sempatetik distrofi, kompleks bölgesel aðrý sendromu tipi
Nedir?
Sýklýkla deri deðiþiklikleriyle giden, nedeni bilinmeyen aþýrý derecede þiddetli kol, bacak aðrýsý.
Ne kadar sýktýr?
Sýklýðý üzerine güvenilir bir veri yoktur. Ne var ki, ergenlerde (ortalama baþlangýç yaþý 12 civarýnda) ve kýzlarda daha sýk olduðu bilinmektedir.
Esas belirtiler nelerdir?
Genellikle, tedavilere cevap vermeyen ve zaman içinde artan, uzun süreli ve çok þiddetli kol, bacak aðrýsý hikayesi vardýr. Sýklýkla etkilenen kol ve bacaðýn kullanýlamamasý ile sonuçlanýr. Allodinia denen çoðu insanda aðrýsýz olan duyularýn (hafif dokunma) bu hastalarda þiddetli aðrýyla sonuçlanmasý durumu söz konusudur. Bu yakýnmalarýn birlikteliði hasta çocuklarda günlük aktivitelerde problem yaratýr ve genellikle çok fazla okul devamsýzlýðýna neden olur. Çocuklarýn bazýlarýnda zamanla deri rengi (soluk ve mor alaca görünüm), ýsýsý(genellikle düþük) ve terlemesinde deðiþiklikler oluþur. Bazen çocuk kol ya da bacaðýný uygunsuz bir postürde tutarak hareket ettirmeyi ret eder ve zamanla o bölgede kullanmamaya baðlý hareket kýsýtlýlýklarý ortaya çýkabilir.
Taný nasýl konur?
Birkaç yýl öncesine kadar bu sendromlar deðiþik isimlerle adlandýrýlýyorsa da, günümüzde çoðunun kaynaðýnýn bilinmediði ve tedavilerinin ayný olduðu göz önünde bulundurularak ayný þemsiye altýna konmuþ ve bölgesel kas-iskelet aðrý sendromlarý adýný almýþlardýr. Hastalýðýn tanýsý için bir dizi kriter kullanýlmaktadýr. Taný kliniktir ve aðrýnýn özelliklerine (þiddetli, uzun süreli, aktivite kýsýtlayan, tedaviye cevapsýz; allodinia varlýðý) ve fizik muayeneye dayalýdýr. Þikayetlerin ve klinik bulgularýn ortak sonuçlarý oldukça karakteristiktir. Taný, genelde diðer hastalýklarýn dýþlanmasý ile konur ve zaten çoðu zaman hasta, çocuk romatoloðuna gelene kadar ayýrýcý taný yapýlmýþ olur. Laboratuar bulgularý normaldir.
Tedavisi nasýl yapýlýr?
En çok iþe yarayan yaklaþým, bir fizyoterapist gözetiminde, kademeli fiziksel egzersiz tedavi programýnýn baþlatýlmasýdýr; psikoterapi de yararlý olabilir. Tedavi hem çocuk hem aile, hem de tedavi eden ekip açýsýndan sabýr gerektirir. Hastalýðýn neden olduðu stres yüzünden genellikle psikolojik müdahale gereklidir. Kesin sonuçlarý olmaksýzýn pek çok deðiþik tedavi seçeneði (anti-depresanlar, biyolojik geri besleme yöntemleri,TENS, davranýþçý tedaviler) tek baþýna ya da birlikte, önerilmiþtir.
Sonuç
Bu hastalýk, çocuklarda yetiþkinlere göre daha iyi zonuçlanýr. Hemen hemen tüm çocuklar sonunda iyileþir.
Günlük yaþam
Çocuk, düzenli olarak okula giderek ve yaþýtlarýyla iliþki kurarak normal aktivite düzeyine eriþmek için cesaretlendirilmelidir
3) Eritromelalji
Eritromalji olarak da bilinir. Hastalýðýn adý, ayrý anlamlarý olan eski yunanca 3 sözcükten gelmektedir: Eritros(kýrmýzý), melos(uzuv),algos (aðrý). Çok nadirdir fakat bazý ailelerde yaygýn olabilir. Çoðu çocuk hastalýk bulgularýný gösterdiðinde 10 yaþýndadýr. Kýzlarda daha sýktýr. Hastalýk, sýcak, kýrmýzý, þiþkin ayaklarda ya da nadiren ellerde yanma hissi ile karakterizedir. Belirtiler ýsýya maruz kalýnmasýyla kötüleþir ve uzuvlarýn soðutulmasýyla rahatlar. Bu yüzden bazý çocuklar ayaklarýný buzlu sudan çekmeyi reddederler. Hastalýðýn seyri deðiþkendir. Isýdan ve aðýr egzersizden kaçýnmak en yararlý tedavi yaklaþýmý gibi görünmektedir.Eriþkinlerde iþe yaradýðý kanýtlanmýþ olan nonsteroidal anti inflamatuar ilaçlara cevap çocuklarda genellikle kötüdür. Damar geniþleticiler iþe yarayabilir.
4) Büyüme aðrýlarý
Nedir?
Büyüme aðrýlarý, genellikle 10 yaþýndan daha küçük çocuklarda ortaya çýkan kol ve bacaklarda karakteristik aðrý biçimini ifade eden iyi huylu bir sendromdur.
Ne kadar sýktýr?
Kol ve bacaklarda aðrý olmasý pediatride uzman bakýmýný gerektiren en önemli nedenlerdendir. Bunlarýn arasýnda büyüme aðrýlarý en sýk olanýdýr. Dünya yüzeyinde çocuklarýn %10-20’si büyüme aðrýsý çekmektedir ve daha çok 3-12 yaþlarý arasýnda görülür. Kýz ve erkek çocuklarda etkilenme benzerdir.
Esas belirtiler nelerdir?
Aðrý çoðunlukla bacaklardadýr (deri, baldýr, diz arkasý veya uyluk ) ve genellikle iki taraflýdýr. Aðrý genellikle akþam ya da gece ortaya çýkar ve sýklýkla çocuðu uyandýrýr. Ebeveynler, yaygýn olarak çocuklarýnýn artmýþ fizik aktiviteden sonra aðrý geliþtirdiðini bildirmiþtir. Aðrýnýn süresi genelde 10-30 dakika sürer fakat, dakikalarla saatler arasýnda deðiþir. Aðrýnýn þiddeti hafif ya da aðýr olabilir. Büyüme aðrýlarý günler ve aylarca süren aðrýsýz dönemlerle giden, aralýklý bir aðrýdýr. Bazý olgularda aðrý her gün ortaya çýkabilir.
Taný nasýl konur?
Normal fizik muayene ile birlikte karakteristik aðrý bulgularýnýn olmasý bizi tanýya götürür. Laboratuar testleri ya da röntgen filmlerine gerek yoktur; hepsi normaldir.
Tedavi seçenekleri nelerdir?
Olayýn iyi huylu olduðunun açýklanmasý çocukta ve ailedeki tedirginliði azaltabilir. Aðrý ataklarý sýrasýnda bölgeye masaj yapýlmasý ve hafif aðrý kesiciler yardýmcý olabilir. Sýk ataklarý olan çocuklarda akþamlarý bir doz ibuprofen aðrýyý azaltabilir hatta önleyebilir.
Sonuç
Büyüme aðrýlarý herhangi bir organik hastalýk ile iliþkili deðildir ve genellikle geç çocukluk döneminde düzelir. Çocuklarýn %100’ünde aðrý büyüdüklerinde kaybolur.
5) Ýyi huylu hipermobilite sendromu
Nedir?
Ýyi huylu hipermobilite sendromu (BHS), konjenital ya da bað dokusu hastalýðý olmaksýzýn eklemlerin artmýþ elastikliði nedeniyle (eklem hareket açýklýðý) aðrýmasýdýr. Bu yüzden, BHS hastalýktan çok normal bir bulgudur.
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Hipermobilite sýklýkla dizler, ayak ve ayak bileklerinde, günün sonu veya gece, aralýklý, derin ve tekrarlayan aðrýya sebep olur. Piyano, viyolonsel vb . çalan çocuklarýn daha çok parmaklarý etkilenir. Fiziksel aktivite ve egzersiz aðrýyý tetikler veya þiddetlenir. Nadiren hafif eklem þiþliði olabilir.
Taný nasýl konur?
Eklem hipermobilitesini tanýmlamak için hazýrlanmýþ kriterlere göre konur.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Tedavi nadiren gereklidir. Eðer çocuk futbol veya jimnastik gibi bazý zorlayýcý sporlar yapýyor ve sürekli eklem incinmesi/ yýrtýlmasý geliþiyorsa kas güçlendirme ve eklem koruma (dizlik vb.) gereklidir.
Günlük yaþam
Hipermobilite yaþ ile birlikte azalan iyi huylu bir durumdur. Aileler baþlýca riskin, çocuklarýn normal hayatlarýný sürdürmelerini engellemek olduðunun bilincine varmalýdýr. Çocuklarýn, ilgilendikleri sporu yapmak da dahil, normal bir aktivite düzeyini korumalarý desteklenmelidir.
6) Geçici sinovit
Toksik sinovit, iritabl kalça
Nedir?
Kalça ekleminde bilinmeyen nedenle sývý birikimi ve hiçbir hasar býrakmadan kendiliðinden iyileþmesidir.
Ne kadar sýktýr?
Çocukluk çaðýnda en sýk rastlanan kalça aðrýsý nedenidir. 3-10 yaþ arasý çocuklarýn %2- 3’ünü etkiler. Erkeklerde daha sýk görülür (1 kýza 3-4 erkek).<
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Kalça aðrýsý ve topallamadýr. Kalça aðrýsý, genelde ani baþlayan, kasýkta, uyluk üst bölgesinde ya da dize yansýyan aðrý þeklinde ortaya çýkabilir. En sýk rastlanan tablo çocuðun uyandýðýnda topallamasý ya da yürümeyi reddetmesidir.
Nasýl taný konur?
Fizik muayene kýsýtlý ve aðrýlý kalça hareketi ile birlikte topallama vardýr. Olgularýn %5’inde her iki kalça da tutulur. Röntgen filmleri normaldir.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Tedavinin temeli aðrýnýn derecesi ile orantýlý istirahattýr. Non steroid anti inflamatuar ilaçlar aðrýyý azaltmada yararlýdýr. Çok aðýr ataklarda bacaða traksiyon uygulanýr. Hastalýk genellikle tedavisiz 6-8 günde iyileþir.
Sonuç
Çocuklarýn %99’undan fazlasýnda tam iyileþme ile sonuçlanýr. Yeni geçici sinovit ataklarýn geliþmesi nadir deðildir fakat, genelde daha hafiftir ve daha kýsa sürer.
7) Patellofemoral aðrý- diz aðrýsý
Giriþ
Patellofemoral aðrý en sýk görülen çocukluk çaðý Aþýrý Kullaným Sendromudur. Bu grup hastalýklar, tekrarlanan hareketlerden ya da vücudun belli bir bölgesinin devamlý egzersize baðlý hasarýndan kaynaklanýr. Bu hastalýklar çocuklara oranla yetiþkinlerde çok daha yaygýndýr (tenisçi ya da golfçu dirseði, karpal tünel sendromu vb.).
Eþ anlamlýlar
Patellofemoral sendrom, patellanýn kondromalazisi, kondromalazi, ön diz aðrýsý.
Nedir?
Patellofemoral aðrý, patellofemoral ekleme (diz kapaðý ile uyluk kemiðinin alt ucu arasýnda oluþan eklem) ek yük bindiren aktivitelerden kaynaklanan ön diz aðrýsýný ifade eder. Eðer aðrý, patellanýn içe bakan yüzey dokusundaki deðiþikliklerle birlikte ise patellanýn kondromalazisi ya da kondromalazi patella terimi kullanýlýr.
Ne kadar sýktýr?
Sekiz yaþýn altýndaki çocuklarda çok nadirdir; ergenlikte giderek daha sýklaþýr. Patellofemoral aðrý kýzlarda daha sýktýr. Dizlerinde X- bacak (genu valgum) ya da Obacak (genu varum) gibi belirgin açýlanmasý olan çocuklarda ve patella hastalýðý (tekrarlayan gevþeklik ve çarpýklýk) olanlarda daha yaygýndýr.
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Koþma, merdiven inip çýkma, zýplama ve çömelme gibi aktivitelerle kötüleþen ön diz aðrýsý vardýr. Aðrý ayrýca, dizin bükülü kaldýðý uzun süreli oturmadan sonra da kötüleþebilir.
Taný nasýl konur?
Saðlýklý bir çocukta patellofemoral aðrý klinik bir tanýdýr (laboratuar tetkikleri ya da görüntülme teknikleri gereksizdir). Aðrý, diz kapaðýnýn üstüne bastýrarak ya da uyluk kasý (kuadriseps) kasýldýðý zaman patellanýn yukarý çýkmasýný engelleyerek oluþturulabilir.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Allta yatan hastalýðý (dizin açýlanma bozukluklarý ya da patellar gevþekliði) olmayan çocuklarda genellikle gereksizdir. Kendiliðinden iyileþen iyi huylu bir durumdur. Aðrý, spora ya da günlük aktivitelere engel oluyorsa kuadriseps güçlendirme programý baþlatmak yararlý olabilir. Egzersiz sonrasý buz aðrýyý hafifletir.
Günlük yaþam
Çocuklar normal bir yaþam sürmelidir. Fiziksel aktivite miktarý aðrýya neden olmayacak gibi ayarlanmalýdýr. Sporda çok aktif olan çocuklar bir dizlik ya da bant kullanabilir.
8) Kaymýþ femur baþý epifizi nedir?
Bilinmeyen bir nedenle femur baþýnýn büyüme plaðýndan ayrýlmasýdýr. Büyüme plaðý, kemik dokusu arasýna sýkýþmýþ bir kýkýrdak dilimidir. Kemiðin en zayýf parçasýdýr ve mineralize olup tamamýyla kemiðe dönüþtüðünde kemik büyümesi durur.
Ne kadar sýktýr?
Yüzbin çocukta 3-10 çocuðu etkileyen nadir bir hastalýktýr. Ergenlerde ve erkek çocuklarda daha sýktýr. Obezite, yatkýnlaþtýrýcý bir faktör olarak bilinmektedir.
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Fiziksel aktivite ile kötüleþen topallama ve bacak aðrýsý ve kalça hareketliliðinde azalmadýr. Aðrý, uyluðun üst 2/3 ya da alt 1/3’ünde hissedilir ve hareketle artar. Çocuklarýn %15’inde hastalýk iki kalçayý da tutar.
Nasýl taný konur?
Fizik muayenede azalmýþ eklem hareketliliði karakteristiktir. Taný, aksiyel plan ya da kurbaða pozisyonunda çekilen röntgen filmleriyle doðrulanýr.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Cerrahi çivileme: femur baþýnýn çiviler yerleþtirilerek yerinde tutulmasýna çalýþýlýr.
Sonuç
Tanýdan ne kadar önce femur baþýnýn yerinden kaydýðý ve kayma derecesine baðlý olarak deðiþir.
9) Osteokondrozlar (eþ anlamlýsý osteonekrozlar, avasküler nekrozlar)
Giriþ
“Osteokondroz ” sözcüðü “kemik ölümü ” demektir. Etkilenen kemiklerin birincil yada ikincil kemikleþme merkezlerine kan akýmýnýn kesilmesiyle karakterize, nedeni bilinmeyen bir grup hastalýktýr. Doðumda kemik, daha çok kýkýrdaktan yapýlan, ve zamanla mineralize olup daha dayanýklý olan kemiðe dönüþen yumuþak bir dokudur. Bu dönüþüm, her kemikte kemikleþme merkezi olarak adlandýrýlan belirli bölgelerde baþlar ve zamanla kemiðin diðer yerlerine yayýlýr.
Nedir?
Osteokondroz, kemiklerin kemikleþme merkezini besleyen kanýn kaybý ve bu merkezin onarýcý kemik dokusu tarafýndan geriye itilmesi ile iliþkili bir süreci ifade eder. Bu rahatsýzlýklarýn baþlýca yakýnmasý aðrýdýr. Taný görüntüleme yöntemleri ile doðrulanýr. Röntgende, sýralý parçalanma (kemikte “adacýklar”), kollaps (kýrýlma), skleroz (yoðunluk artýþý, kemik filmlerde “daha beyaz” görünüm) ve sýklýkla kemik kontürlerinin yeniden yapýlanmasýyla birlikte reossifikasyon (yeni kemik oluþumu) görülebilir. Ciddi bir hastalýk izlenimi uyandýrsa da çocuklarda çok sýk görülür ve kalça ekleminin yaygýn tutulumu olmadýðý durumlarda hastalýk çok iyi sonuçlanýr. Osteokondrozun bazý tipleri o kadar sýktýr ki, kemik geliþiminin normal varyasyonlarý olarak kabul edilir (Severhastalýðý). Diðerleri aþýrý kullaným sendromlarý adý altýnda toplanýr (Osgood-Schlatter, Sinding-Larsen- Johanson hastalýðý ).
9.1. Legg-Calvé- Perthes hastalýðý
Nedir?
Femur baþýnýn (uyluk kemiðinin kalçaya en yakýn kýsmýdýr ) avasküler nekrozudur.
Ne kadar sýktýr?
10000 çocuktan 1’inde görülen nadir bir hastalýktýr. 3-12 yaþlarý arasýnda, erkeklerde daha sýktýr (her kýza 4-5 erkek). Özellikle 4-9 yaþ arasý çocuklarda sýk görülür.
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Çoðu çocukta topallama ve deðiþen derecelerde kalça aðrýsý görülür; bazen de hiç aðrý olmaz. Genelde tek kalça tutulur fakat yaklaþýk olgularýn %10’unda her ikisi de etkilenir.
Nasýl taný konur?
Kalça ekleminin hareketliliði bozulmuþtur ve aðrýlý olabilir. Röntgenler baþlangýçta normal olabilir fakat daha sonra, giriþ kýsmýnda belirtilmiþ olan ilerlemeyi gösterebilir. Kemik taramalarý ve manyetik rezonans (MR) incelemeleri, hastalýðý düz grafilerden daha önce saptanmasýný saðlayabilir.
Tedavi nasýl yapýlýr?:
Legg-calve pertes’li çocuklar her zaman bir pediatrik ortopedi bölümüne gönderilmelidir. Tedavi hastalýðýn þiddetine baðlýdýr. Çok hafif olgularda gözlem yeterli olabilir. Daha aðýr olgularda ise, tedavi etkilenen femur baþýnýn kalça eklemi içinde tutulmasýný amaçlar, böylece yeni kemik oluþumu baþladýðýnda femur baþý normal küresel þeklini alabilir. Bu amaca bir ölçüye kadar, abdüksiyon alçýsý (küçük çocuklarda) giydirilerek ya da femuru cerrahi olarak yeniden þekillendirilerek (osteotomi, baþý daha iyi tutmak için kemikten kama kesilerek, büyük çocuklarda ) ulaþýlabilir.
Sonuç
Hastalýðýn düzelmesi femur baþýnýn ne kadar yaygýn tutulduðuna ve ayrýca çocuðun yaþýna baðlýdýr. Tutulum az ve çocuk 6 yaþýndan küçükse düzelme o kadar fazla olacaktýr. Bütün bu sürecin (parçalanmadan yeniden oluþuma dek) tamamlanmasý 12 –18 ay alýr. Tutulan kalça eklemlerinin yaklaþýk üçte ikisinin uzun dönem radyografik sonuçlarý iyidir.
Günlük yaþam
Uygulanan tedaviye baðlýdýr. Gözlem altýndaki çocuklarýn kalça eklemine aðýr yük binmesinden kaçýnýlmalýdýr (zýplama ve koþma). Ancak, normal okul hayatlarýný sürdürmeli ve aðýr yük taþýtmayacak bütün aktivitelere katýlmalýdýrlar.
9.2 Osgood-Schlatter hastalýðý
Tibial tüberositenin (dizin aþaðýsýndaki küçük kemik çýkýntýsý) kemikleþme merkezine patellar tendon tarafýndan uygulanan tekrarlayýcý travmalar sonucu oluþur. Spor yapanlarda daha sýk olmak üzere ergenlerin yaklaþýk yüzde 1’inde görülür. Aðrý, koþma, zýplama, merdiven inip çýkma ve diz üstü çökme gibi hareketlerle artar. Taný fizik muayene ile konur; patellar tendonun tibiaya tutunduðu yerde bazen þiþliðin de eþlik ettiði çok karakteristik hassasiyet ya da aðrý görülür. Röntgen normal olabilir ya da tibial tüberosite bölgesinde küçük kemik kýrýklarý görülebilir. Tedavi, hastayý aðrýsýz durumda tutmak için aktivitenin kýsýtlanmasý, spordan sonra buz uygulanmasý ve istirahata dayalýdýr. Zaman içinde düzelir.
9.3 Sever hastalýðý
“Kalkaneal epifizit” olarak da bilinir. Muhtemelen aþil tendonunun çekmesine baðlý kalkaneal apofizin (topuk kemiði) osteokondrozudur. Çocukluk çaðýnda topuk aðrýsýnýn en sýk nedenlerinden birisidir. Sever hastalýðý aktiviteye baðlýdýr ve erkeklerde daha yaygýndýr. Topuk aðrýsý ve egzersiz sonrasý topallama görülebilir ve baþlangýç yaþý genelde 6-10 yaþ arasýdýr. Taný klinik muayene ile konur. Tedaviye gerek yoktur yalnýz çocuklarý aðrýdan uzak tutmak için aktivite düzeyi ayarlanmalýdýr ve eðer iþe yaramazsa topuk yastýðý kullanýlmalýdýr. Zaman içinde düzelir.
9.4 Freiberg hastalýðý
Ayaktaki ikinci metatarsal kemiðin baþýnýn osteonekrozudur. Nedeni muhtemelen travmatiktir. Sýk deðildir ve olgularýn çoðu ergenlik çaðýndaki kýzlardýr. Aðrý aktiviteyle artar. Fizik muayenede, ikinci metatarsal kemiðin altýnda hassasiyet ve nadir olarak þiþkinlik görülür. Belirtilerin baþlangýcýndan deðiþiklerin görülmesine kadar iki hafta geçebilse de taný röntgenlerle doðrulanabilir. Tedavi, istirahat ve metatarsal yastýkçýk ile yapýlýr.
9.5 Scheuermann hastalýðý
Scheuermann hastalýðý ya da “juvenil kifoz (kambur)”, omur cisminin yüzük þeklindeki apofizinin osteonekrozudur. Ergen erkeklerde daha sýktýr. Çoðu çocukta postür bozukluðu vardýr; sýrt aðrýsý olabilir ya da olmayabilir. Aðrý aktiviteye baðlýdýr ve istirahatla azalýr. Muayene ile tanýdan þüphelenilir (sýrtta keskin açýlanma, kamburlaþma) ve röntgen ile doðrulanýr. Scheuermann hastalýðý denebilmesi için, çocukta omur plaklarýnda düzensizlikler ve en az arka arkaya 3 omurda öne doðru 5 derece kamalaþma olmalýdýr. Scheuermann hastalýðý, genellikle, çocuðun aktivite düzeyinin ayarlanmasý, gözlem ve aðýr vakalarda alçý yapýlmasý dýþýnda bir tedavi gerektirmez.
1) Fibromiyalji sendromu
Fibromiyalji, “yaygýn, nedeni bilinmeyen (idiopatik) kas-iskelet aðrý sendromu” grubuna dahildir.
Nedir?
Fibromiyalji, uzun süreli yaygýn kas-iskelet aðrýlarý, yumuþak dokularda (kas ve tendon) hassas noktalar ve þiddetli yorgunlukla karakterize bir hastalýktýr.
Ne kadar sýktýr?
Fibromiyalji, özellikle yetiþkinlerde ortaya çýkar. Hastalýk daha çok ergenlik çaðýnda olmak üzere çocuklarda seyrek olarak bildirilir. Kýzlar erkeklerden daha sýk etkilenir. Bu hastalýðý olan çocuklar idiopatik kas ve iskelet aðrý sendromu olan çocuklarla birçok özelliði paylaþýrlar.
Tipik klinik özellikleri nelerdir?
Hastalar dokularýn derinlerinde yaygýn aðrýdan þikayetçidirler. Aðrýnýn þiddeti deðiþkendir. Aðrý vücudun her iki kýsmýnda, üst ve alt ekstremitede olabilir. Uyku yetersizdir ve hasta sabahlarý doyurucu olmayan, kalitesiz bir uykudan kalktýðýný ifade eder ve kendini yeterli süre uyusa bile yorgun hisseder. Baþka bir önemli þikayet fiziksel kapasiteyi sýnýrlandýran þiddetli yorgunluktur. Hastalar sýklýkla baþ aðrýsý, kollar ve bacaklarda þiþkinlik hissi (olmadýðý halde) ve uyuþukluk gibi þikayetler bildirirler. Bu belirtiler tedirginlik, depresyon ve çok fazla okul devamsýzlýðýna neden olur.
Nasýl taný konur?
Taný, 3 aydan fazla süren dört vücut alanýnda yaygýn aðrý ve fizik muayenede 18 hassas noktadan 11’inde aðrý bulunmasý ile konur. Aðrýlý noktalar, klinik olarak aðrý ölçmeye yarayan hassas bir alet olan dolorimetre kadar güvenilir olabilen baþ parmak basýsý ile deðerlendirilir.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Öncelikle hastaya ve aileye, her ne kadar aðrý þiddetli ve gerçek olsa da bu aðrýlarýn hastaya fiziksel bir zarar vermeyeceði, ileride bir sakatlýða yol açmayacaðý anlatýlmalý ve aðrýlarýn yarattýðý tedirginlik azaltýlmalýdýr. Tedavi deðiþik uzmanlýk dallarýndan hekimlerin takým yaklaþýmý ile yapýlýr ve üç temel ayaðý vardýr. En önemlisi yoðun ve sürekli bir egzersiz programýnýn baþlatýlmasýdýr. Bu anlamda en iyisi yüzme egzersizleridir. Ýkinci önemli yaklaþým psikolojik tedavidir. Bireysel ya da grup olarak düþünsel, davranýþçý psikoterapi yöntemlerini kapsar. Üçüncü yaklaþým ise ilaç tedavisidir. Özellikle hastanýn uykusunu düzenlemek ve aðrýsýný azaltmak amacýyla bazý hastalara ilaç tedavisi baþlatýlabilir. Uyku sýrasýnda boyun desteði saðlayan özel yastýk kullanýmý yardýmcý olabilir.
Sonuç
Hastanýn kendi çabasý ve ailesinin desteði olmaksýzýn hastalýðýn düzelmesi kolay deðildir. Genellikle çocuklarda sonuç eriþkinlerden çok daha iyidir ve çoðunda tam iyileþme görülür. Düzenli fiziksel egzersiz programýna uymak iyileþmede en önemli rolü oynar.
2) Bölgesel idiopatik kas-iskelet aðrý sendromu: Eþ anlamlýlarý:
Refleks sempatetik distrofi, kompleks bölgesel aðrý sendromu tipi
Nedir?
Sýklýkla deri deðiþiklikleriyle giden, nedeni bilinmeyen aþýrý derecede þiddetli kol, bacak aðrýsý.
Ne kadar sýktýr?
Sýklýðý üzerine güvenilir bir veri yoktur. Ne var ki, ergenlerde (ortalama baþlangýç yaþý 12 civarýnda) ve kýzlarda daha sýk olduðu bilinmektedir.
Esas belirtiler nelerdir?
Genellikle, tedavilere cevap vermeyen ve zaman içinde artan, uzun süreli ve çok þiddetli kol, bacak aðrýsý hikayesi vardýr. Sýklýkla etkilenen kol ve bacaðýn kullanýlamamasý ile sonuçlanýr. Allodinia denen çoðu insanda aðrýsýz olan duyularýn (hafif dokunma) bu hastalarda þiddetli aðrýyla sonuçlanmasý durumu söz konusudur. Bu yakýnmalarýn birlikteliði hasta çocuklarda günlük aktivitelerde problem yaratýr ve genellikle çok fazla okul devamsýzlýðýna neden olur. Çocuklarýn bazýlarýnda zamanla deri rengi (soluk ve mor alaca görünüm), ýsýsý(genellikle düþük) ve terlemesinde deðiþiklikler oluþur. Bazen çocuk kol ya da bacaðýný uygunsuz bir postürde tutarak hareket ettirmeyi ret eder ve zamanla o bölgede kullanmamaya baðlý hareket kýsýtlýlýklarý ortaya çýkabilir.
Taný nasýl konur?
Birkaç yýl öncesine kadar bu sendromlar deðiþik isimlerle adlandýrýlýyorsa da, günümüzde çoðunun kaynaðýnýn bilinmediði ve tedavilerinin ayný olduðu göz önünde bulundurularak ayný þemsiye altýna konmuþ ve bölgesel kas-iskelet aðrý sendromlarý adýný almýþlardýr. Hastalýðýn tanýsý için bir dizi kriter kullanýlmaktadýr. Taný kliniktir ve aðrýnýn özelliklerine (þiddetli, uzun süreli, aktivite kýsýtlayan, tedaviye cevapsýz; allodinia varlýðý) ve fizik muayeneye dayalýdýr. Þikayetlerin ve klinik bulgularýn ortak sonuçlarý oldukça karakteristiktir. Taný, genelde diðer hastalýklarýn dýþlanmasý ile konur ve zaten çoðu zaman hasta, çocuk romatoloðuna gelene kadar ayýrýcý taný yapýlmýþ olur. Laboratuar bulgularý normaldir.
Tedavisi nasýl yapýlýr?
En çok iþe yarayan yaklaþým, bir fizyoterapist gözetiminde, kademeli fiziksel egzersiz tedavi programýnýn baþlatýlmasýdýr; psikoterapi de yararlý olabilir. Tedavi hem çocuk hem aile, hem de tedavi eden ekip açýsýndan sabýr gerektirir. Hastalýðýn neden olduðu stres yüzünden genellikle psikolojik müdahale gereklidir. Kesin sonuçlarý olmaksýzýn pek çok deðiþik tedavi seçeneði (anti-depresanlar, biyolojik geri besleme yöntemleri,TENS, davranýþçý tedaviler) tek baþýna ya da birlikte, önerilmiþtir.
Sonuç
Bu hastalýk, çocuklarda yetiþkinlere göre daha iyi zonuçlanýr. Hemen hemen tüm çocuklar sonunda iyileþir.
Günlük yaþam
Çocuk, düzenli olarak okula giderek ve yaþýtlarýyla iliþki kurarak normal aktivite düzeyine eriþmek için cesaretlendirilmelidir
3) Eritromelalji
Eritromalji olarak da bilinir. Hastalýðýn adý, ayrý anlamlarý olan eski yunanca 3 sözcükten gelmektedir: Eritros(kýrmýzý), melos(uzuv),algos (aðrý). Çok nadirdir fakat bazý ailelerde yaygýn olabilir. Çoðu çocuk hastalýk bulgularýný gösterdiðinde 10 yaþýndadýr. Kýzlarda daha sýktýr. Hastalýk, sýcak, kýrmýzý, þiþkin ayaklarda ya da nadiren ellerde yanma hissi ile karakterizedir. Belirtiler ýsýya maruz kalýnmasýyla kötüleþir ve uzuvlarýn soðutulmasýyla rahatlar. Bu yüzden bazý çocuklar ayaklarýný buzlu sudan çekmeyi reddederler. Hastalýðýn seyri deðiþkendir. Isýdan ve aðýr egzersizden kaçýnmak en yararlý tedavi yaklaþýmý gibi görünmektedir.Eriþkinlerde iþe yaradýðý kanýtlanmýþ olan nonsteroidal anti inflamatuar ilaçlara cevap çocuklarda genellikle kötüdür. Damar geniþleticiler iþe yarayabilir.
4) Büyüme aðrýlarý
Nedir?
Büyüme aðrýlarý, genellikle 10 yaþýndan daha küçük çocuklarda ortaya çýkan kol ve bacaklarda karakteristik aðrý biçimini ifade eden iyi huylu bir sendromdur.
Ne kadar sýktýr?
Kol ve bacaklarda aðrý olmasý pediatride uzman bakýmýný gerektiren en önemli nedenlerdendir. Bunlarýn arasýnda büyüme aðrýlarý en sýk olanýdýr. Dünya yüzeyinde çocuklarýn %10-20’si büyüme aðrýsý çekmektedir ve daha çok 3-12 yaþlarý arasýnda görülür. Kýz ve erkek çocuklarda etkilenme benzerdir.
Esas belirtiler nelerdir?
Aðrý çoðunlukla bacaklardadýr (deri, baldýr, diz arkasý veya uyluk ) ve genellikle iki taraflýdýr. Aðrý genellikle akþam ya da gece ortaya çýkar ve sýklýkla çocuðu uyandýrýr. Ebeveynler, yaygýn olarak çocuklarýnýn artmýþ fizik aktiviteden sonra aðrý geliþtirdiðini bildirmiþtir. Aðrýnýn süresi genelde 10-30 dakika sürer fakat, dakikalarla saatler arasýnda deðiþir. Aðrýnýn þiddeti hafif ya da aðýr olabilir. Büyüme aðrýlarý günler ve aylarca süren aðrýsýz dönemlerle giden, aralýklý bir aðrýdýr. Bazý olgularda aðrý her gün ortaya çýkabilir.
Taný nasýl konur?
Normal fizik muayene ile birlikte karakteristik aðrý bulgularýnýn olmasý bizi tanýya götürür. Laboratuar testleri ya da röntgen filmlerine gerek yoktur; hepsi normaldir.
Tedavi seçenekleri nelerdir?
Olayýn iyi huylu olduðunun açýklanmasý çocukta ve ailedeki tedirginliði azaltabilir. Aðrý ataklarý sýrasýnda bölgeye masaj yapýlmasý ve hafif aðrý kesiciler yardýmcý olabilir. Sýk ataklarý olan çocuklarda akþamlarý bir doz ibuprofen aðrýyý azaltabilir hatta önleyebilir.
Sonuç
Büyüme aðrýlarý herhangi bir organik hastalýk ile iliþkili deðildir ve genellikle geç çocukluk döneminde düzelir. Çocuklarýn %100’ünde aðrý büyüdüklerinde kaybolur.
5) Ýyi huylu hipermobilite sendromu
Nedir?
Ýyi huylu hipermobilite sendromu (BHS), konjenital ya da bað dokusu hastalýðý olmaksýzýn eklemlerin artmýþ elastikliði nedeniyle (eklem hareket açýklýðý) aðrýmasýdýr. Bu yüzden, BHS hastalýktan çok normal bir bulgudur.
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Hipermobilite sýklýkla dizler, ayak ve ayak bileklerinde, günün sonu veya gece, aralýklý, derin ve tekrarlayan aðrýya sebep olur. Piyano, viyolonsel vb . çalan çocuklarýn daha çok parmaklarý etkilenir. Fiziksel aktivite ve egzersiz aðrýyý tetikler veya þiddetlenir. Nadiren hafif eklem þiþliði olabilir.
Taný nasýl konur?
Eklem hipermobilitesini tanýmlamak için hazýrlanmýþ kriterlere göre konur.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Tedavi nadiren gereklidir. Eðer çocuk futbol veya jimnastik gibi bazý zorlayýcý sporlar yapýyor ve sürekli eklem incinmesi/ yýrtýlmasý geliþiyorsa kas güçlendirme ve eklem koruma (dizlik vb.) gereklidir.
Günlük yaþam
Hipermobilite yaþ ile birlikte azalan iyi huylu bir durumdur. Aileler baþlýca riskin, çocuklarýn normal hayatlarýný sürdürmelerini engellemek olduðunun bilincine varmalýdýr. Çocuklarýn, ilgilendikleri sporu yapmak da dahil, normal bir aktivite düzeyini korumalarý desteklenmelidir.
6) Geçici sinovit
Toksik sinovit, iritabl kalça
Nedir?
Kalça ekleminde bilinmeyen nedenle sývý birikimi ve hiçbir hasar býrakmadan kendiliðinden iyileþmesidir.
Ne kadar sýktýr?
Çocukluk çaðýnda en sýk rastlanan kalça aðrýsý nedenidir. 3-10 yaþ arasý çocuklarýn %2- 3’ünü etkiler. Erkeklerde daha sýk görülür (1 kýza 3-4 erkek).<
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Kalça aðrýsý ve topallamadýr. Kalça aðrýsý, genelde ani baþlayan, kasýkta, uyluk üst bölgesinde ya da dize yansýyan aðrý þeklinde ortaya çýkabilir. En sýk rastlanan tablo çocuðun uyandýðýnda topallamasý ya da yürümeyi reddetmesidir.
Nasýl taný konur?
Fizik muayene kýsýtlý ve aðrýlý kalça hareketi ile birlikte topallama vardýr. Olgularýn %5’inde her iki kalça da tutulur. Röntgen filmleri normaldir.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Tedavinin temeli aðrýnýn derecesi ile orantýlý istirahattýr. Non steroid anti inflamatuar ilaçlar aðrýyý azaltmada yararlýdýr. Çok aðýr ataklarda bacaða traksiyon uygulanýr. Hastalýk genellikle tedavisiz 6-8 günde iyileþir.
Sonuç
Çocuklarýn %99’undan fazlasýnda tam iyileþme ile sonuçlanýr. Yeni geçici sinovit ataklarýn geliþmesi nadir deðildir fakat, genelde daha hafiftir ve daha kýsa sürer.
7) Patellofemoral aðrý- diz aðrýsý
Giriþ
Patellofemoral aðrý en sýk görülen çocukluk çaðý Aþýrý Kullaným Sendromudur. Bu grup hastalýklar, tekrarlanan hareketlerden ya da vücudun belli bir bölgesinin devamlý egzersize baðlý hasarýndan kaynaklanýr. Bu hastalýklar çocuklara oranla yetiþkinlerde çok daha yaygýndýr (tenisçi ya da golfçu dirseði, karpal tünel sendromu vb.).
Eþ anlamlýlar
Patellofemoral sendrom, patellanýn kondromalazisi, kondromalazi, ön diz aðrýsý.
Nedir?
Patellofemoral aðrý, patellofemoral ekleme (diz kapaðý ile uyluk kemiðinin alt ucu arasýnda oluþan eklem) ek yük bindiren aktivitelerden kaynaklanan ön diz aðrýsýný ifade eder. Eðer aðrý, patellanýn içe bakan yüzey dokusundaki deðiþikliklerle birlikte ise patellanýn kondromalazisi ya da kondromalazi patella terimi kullanýlýr.
Ne kadar sýktýr?
Sekiz yaþýn altýndaki çocuklarda çok nadirdir; ergenlikte giderek daha sýklaþýr. Patellofemoral aðrý kýzlarda daha sýktýr. Dizlerinde X- bacak (genu valgum) ya da Obacak (genu varum) gibi belirgin açýlanmasý olan çocuklarda ve patella hastalýðý (tekrarlayan gevþeklik ve çarpýklýk) olanlarda daha yaygýndýr.
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Koþma, merdiven inip çýkma, zýplama ve çömelme gibi aktivitelerle kötüleþen ön diz aðrýsý vardýr. Aðrý ayrýca, dizin bükülü kaldýðý uzun süreli oturmadan sonra da kötüleþebilir.
Taný nasýl konur?
Saðlýklý bir çocukta patellofemoral aðrý klinik bir tanýdýr (laboratuar tetkikleri ya da görüntülme teknikleri gereksizdir). Aðrý, diz kapaðýnýn üstüne bastýrarak ya da uyluk kasý (kuadriseps) kasýldýðý zaman patellanýn yukarý çýkmasýný engelleyerek oluþturulabilir.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Allta yatan hastalýðý (dizin açýlanma bozukluklarý ya da patellar gevþekliði) olmayan çocuklarda genellikle gereksizdir. Kendiliðinden iyileþen iyi huylu bir durumdur. Aðrý, spora ya da günlük aktivitelere engel oluyorsa kuadriseps güçlendirme programý baþlatmak yararlý olabilir. Egzersiz sonrasý buz aðrýyý hafifletir.
Günlük yaþam
Çocuklar normal bir yaþam sürmelidir. Fiziksel aktivite miktarý aðrýya neden olmayacak gibi ayarlanmalýdýr. Sporda çok aktif olan çocuklar bir dizlik ya da bant kullanabilir.
8) Kaymýþ femur baþý epifizi nedir?
Bilinmeyen bir nedenle femur baþýnýn büyüme plaðýndan ayrýlmasýdýr. Büyüme plaðý, kemik dokusu arasýna sýkýþmýþ bir kýkýrdak dilimidir. Kemiðin en zayýf parçasýdýr ve mineralize olup tamamýyla kemiðe dönüþtüðünde kemik büyümesi durur.
Ne kadar sýktýr?
Yüzbin çocukta 3-10 çocuðu etkileyen nadir bir hastalýktýr. Ergenlerde ve erkek çocuklarda daha sýktýr. Obezite, yatkýnlaþtýrýcý bir faktör olarak bilinmektedir.
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Fiziksel aktivite ile kötüleþen topallama ve bacak aðrýsý ve kalça hareketliliðinde azalmadýr. Aðrý, uyluðun üst 2/3 ya da alt 1/3’ünde hissedilir ve hareketle artar. Çocuklarýn %15’inde hastalýk iki kalçayý da tutar.
Nasýl taný konur?
Fizik muayenede azalmýþ eklem hareketliliði karakteristiktir. Taný, aksiyel plan ya da kurbaða pozisyonunda çekilen röntgen filmleriyle doðrulanýr.
Tedavi nasýl yapýlýr?
Cerrahi çivileme: femur baþýnýn çiviler yerleþtirilerek yerinde tutulmasýna çalýþýlýr.
Sonuç
Tanýdan ne kadar önce femur baþýnýn yerinden kaydýðý ve kayma derecesine baðlý olarak deðiþir.
9) Osteokondrozlar (eþ anlamlýsý osteonekrozlar, avasküler nekrozlar)
Giriþ
“Osteokondroz ” sözcüðü “kemik ölümü ” demektir. Etkilenen kemiklerin birincil yada ikincil kemikleþme merkezlerine kan akýmýnýn kesilmesiyle karakterize, nedeni bilinmeyen bir grup hastalýktýr. Doðumda kemik, daha çok kýkýrdaktan yapýlan, ve zamanla mineralize olup daha dayanýklý olan kemiðe dönüþen yumuþak bir dokudur. Bu dönüþüm, her kemikte kemikleþme merkezi olarak adlandýrýlan belirli bölgelerde baþlar ve zamanla kemiðin diðer yerlerine yayýlýr.
Nedir?
Osteokondroz, kemiklerin kemikleþme merkezini besleyen kanýn kaybý ve bu merkezin onarýcý kemik dokusu tarafýndan geriye itilmesi ile iliþkili bir süreci ifade eder. Bu rahatsýzlýklarýn baþlýca yakýnmasý aðrýdýr. Taný görüntüleme yöntemleri ile doðrulanýr. Röntgende, sýralý parçalanma (kemikte “adacýklar”), kollaps (kýrýlma), skleroz (yoðunluk artýþý, kemik filmlerde “daha beyaz” görünüm) ve sýklýkla kemik kontürlerinin yeniden yapýlanmasýyla birlikte reossifikasyon (yeni kemik oluþumu) görülebilir. Ciddi bir hastalýk izlenimi uyandýrsa da çocuklarda çok sýk görülür ve kalça ekleminin yaygýn tutulumu olmadýðý durumlarda hastalýk çok iyi sonuçlanýr. Osteokondrozun bazý tipleri o kadar sýktýr ki, kemik geliþiminin normal varyasyonlarý olarak kabul edilir (Severhastalýðý). Diðerleri aþýrý kullaným sendromlarý adý altýnda toplanýr (Osgood-Schlatter, Sinding-Larsen- Johanson hastalýðý ).
9.1. Legg-Calvé- Perthes hastalýðý
Nedir?
Femur baþýnýn (uyluk kemiðinin kalçaya en yakýn kýsmýdýr ) avasküler nekrozudur.
Ne kadar sýktýr?
10000 çocuktan 1’inde görülen nadir bir hastalýktýr. 3-12 yaþlarý arasýnda, erkeklerde daha sýktýr (her kýza 4-5 erkek). Özellikle 4-9 yaþ arasý çocuklarda sýk görülür.
Baþlýca belirtileri nelerdir?
Çoðu çocukta topallama ve deðiþen derecelerde kalça aðrýsý görülür; bazen de hiç aðrý olmaz. Genelde tek kalça tutulur fakat yaklaþýk olgularýn %10’unda her ikisi de etkilenir.
Nasýl taný konur?
Kalça ekleminin hareketliliði bozulmuþtur ve aðrýlý olabilir. Röntgenler baþlangýçta normal olabilir fakat daha sonra, giriþ kýsmýnda belirtilmiþ olan ilerlemeyi gösterebilir. Kemik taramalarý ve manyetik rezonans (MR) incelemeleri, hastalýðý düz grafilerden daha önce saptanmasýný saðlayabilir.
Tedavi nasýl yapýlýr?:
Legg-calve pertes’li çocuklar her zaman bir pediatrik ortopedi bölümüne gönderilmelidir. Tedavi hastalýðýn þiddetine baðlýdýr. Çok hafif olgularda gözlem yeterli olabilir. Daha aðýr olgularda ise, tedavi etkilenen femur baþýnýn kalça eklemi içinde tutulmasýný amaçlar, böylece yeni kemik oluþumu baþladýðýnda femur baþý normal küresel þeklini alabilir. Bu amaca bir ölçüye kadar, abdüksiyon alçýsý (küçük çocuklarda) giydirilerek ya da femuru cerrahi olarak yeniden þekillendirilerek (osteotomi, baþý daha iyi tutmak için kemikten kama kesilerek, büyük çocuklarda ) ulaþýlabilir.
Sonuç
Hastalýðýn düzelmesi femur baþýnýn ne kadar yaygýn tutulduðuna ve ayrýca çocuðun yaþýna baðlýdýr. Tutulum az ve çocuk 6 yaþýndan küçükse düzelme o kadar fazla olacaktýr. Bütün bu sürecin (parçalanmadan yeniden oluþuma dek) tamamlanmasý 12 –18 ay alýr. Tutulan kalça eklemlerinin yaklaþýk üçte ikisinin uzun dönem radyografik sonuçlarý iyidir.
Günlük yaþam
Uygulanan tedaviye baðlýdýr. Gözlem altýndaki çocuklarýn kalça eklemine aðýr yük binmesinden kaçýnýlmalýdýr (zýplama ve koþma). Ancak, normal okul hayatlarýný sürdürmeli ve aðýr yük taþýtmayacak bütün aktivitelere katýlmalýdýrlar.
9.2 Osgood-Schlatter hastalýðý
Tibial tüberositenin (dizin aþaðýsýndaki küçük kemik çýkýntýsý) kemikleþme merkezine patellar tendon tarafýndan uygulanan tekrarlayýcý travmalar sonucu oluþur. Spor yapanlarda daha sýk olmak üzere ergenlerin yaklaþýk yüzde 1’inde görülür. Aðrý, koþma, zýplama, merdiven inip çýkma ve diz üstü çökme gibi hareketlerle artar. Taný fizik muayene ile konur; patellar tendonun tibiaya tutunduðu yerde bazen þiþliðin de eþlik ettiði çok karakteristik hassasiyet ya da aðrý görülür. Röntgen normal olabilir ya da tibial tüberosite bölgesinde küçük kemik kýrýklarý görülebilir. Tedavi, hastayý aðrýsýz durumda tutmak için aktivitenin kýsýtlanmasý, spordan sonra buz uygulanmasý ve istirahata dayalýdýr. Zaman içinde düzelir.
9.3 Sever hastalýðý
“Kalkaneal epifizit” olarak da bilinir. Muhtemelen aþil tendonunun çekmesine baðlý kalkaneal apofizin (topuk kemiði) osteokondrozudur. Çocukluk çaðýnda topuk aðrýsýnýn en sýk nedenlerinden birisidir. Sever hastalýðý aktiviteye baðlýdýr ve erkeklerde daha yaygýndýr. Topuk aðrýsý ve egzersiz sonrasý topallama görülebilir ve baþlangýç yaþý genelde 6-10 yaþ arasýdýr. Taný klinik muayene ile konur. Tedaviye gerek yoktur yalnýz çocuklarý aðrýdan uzak tutmak için aktivite düzeyi ayarlanmalýdýr ve eðer iþe yaramazsa topuk yastýðý kullanýlmalýdýr. Zaman içinde düzelir.
9.4 Freiberg hastalýðý
Ayaktaki ikinci metatarsal kemiðin baþýnýn osteonekrozudur. Nedeni muhtemelen travmatiktir. Sýk deðildir ve olgularýn çoðu ergenlik çaðýndaki kýzlardýr. Aðrý aktiviteyle artar. Fizik muayenede, ikinci metatarsal kemiðin altýnda hassasiyet ve nadir olarak þiþkinlik görülür. Belirtilerin baþlangýcýndan deðiþiklerin görülmesine kadar iki hafta geçebilse de taný röntgenlerle doðrulanabilir. Tedavi, istirahat ve metatarsal yastýkçýk ile yapýlýr.
9.5 Scheuermann hastalýðý
Scheuermann hastalýðý ya da “juvenil kifoz (kambur)”, omur cisminin yüzük þeklindeki apofizinin osteonekrozudur. Ergen erkeklerde daha sýktýr. Çoðu çocukta postür bozukluðu vardýr; sýrt aðrýsý olabilir ya da olmayabilir. Aðrý aktiviteye baðlýdýr ve istirahatla azalýr. Muayene ile tanýdan þüphelenilir (sýrtta keskin açýlanma, kamburlaþma) ve röntgen ile doðrulanýr. Scheuermann hastalýðý denebilmesi için, çocukta omur plaklarýnda düzensizlikler ve en az arka arkaya 3 omurda öne doðru 5 derece kamalaþma olmalýdýr. Scheuermann hastalýðý, genellikle, çocuðun aktivite düzeyinin ayarlanmasý, gözlem ve aðýr vakalarda alçý yapýlmasý dýþýnda bir tedavi gerektirmez.
Bu Soru 2867 kere okunmuştur.
SİTE İÇİ ARAMA YAP
BU KONUDA ANA MAKALELER
Fibromyaljili hastaya nasýl yaklaþýlýr? Prof.Dr. Turan USLU
Fibromiyalji sendromu (FMS) nedir? Prof.Dr. Turan USLU
Fibromiyalji Sendromu, kas romatizmasý Uzm.Dr. Ahmet Tevfik Serdar SARAÇ
Fibromiyalji sendromu (FMS) nedir? Prof.Dr. Turan USLU
Fibromiyalji Sendromu, kas romatizmasý Uzm.Dr. Ahmet Tevfik Serdar SARAÇ