x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Geliþimsel Kalça Çýkýðý veya Yetersizliði (DDH)
Doðuþtan kalça çýkýðý (DKÇ) terimi son yýllarda yerini Geliþimsel kalça yetersizliði (DDH) terimine býrakmýþtýr. Bu hastalýk esas olarak kalça eklemindeki top (femur baþý) ile yuva (asetabulum) iliþkisinin deðiþik derecelerde bozulmasýdýr. Burada deðiþik derecelerde olmak üzere, top ya yuva dýþýndadýr ya da yuva içinden belli pozisyonlarda çýkmaktadýr. Bebeklerde hastalýðýn derecesine göre belirti ve muayene bulgularý belirgin olabildiði gibi farkedilemeye de bilinir. Eskiden bütün kalça çýkýklarýnýn doðuþtan itibaren var olduðu ve zaman içinde hastalýðýn ilerlediði düþünülürdü. Son çalýþmalar ileri yaþlarda kalça çýkýðý tanýsý konan çocuklarýn bir kýsmýnýn, doðum sonrasý yapýlan muayene ve standart ultrasonografik tetkik ile normal bulunduðunu ortaya çýkarmýþtýr. Günümüzde kabul edilen görüþ; sonuçta kalça yetersizliði ile tedavi edilen bebeklerin kalçalarýnda direkt çýkýk ile doðmamýþ olabildikleri, sadece top-yuva ekleminin sabitliðini saðlayan eklem kapsülünün gevþek olabildiði ve zamanla top yuvanýn birbirinden deðiþik derecelerde uzaklaþtýðý þeklindedir. Bu nedenlerle DKÇ den DDH terimine geçiþ yapýlmýþtýr.
DDH’ ta belirtiler
Özellikle yeni doðanda ve çýkýk derecesi aðýr olmayan çocuklarda yürüyene kadar hiç bir belirti olmayabilir. Böyle bebeklerde genellikle çocuk doktorlarýnýn normal muayeneleri sýrasýnda farkedilebilir. Genellikle;
Bacaklarda uzunluk farký
Kalça ve üst bacak kývrýmlarýnda her iki taraf arasýnda fark olmasý (cilt kývrýmý farklý bebeklerin yaklaþýk % 20 sinde DDH bulunur)
Bir bacakta daha az hareket veya esneklik
Yürüme çaðýnda “ördek yürüyüþü” denilen yanlara sendeleyerek yürüme ana belirtilerdir. Bu belirtileri olan çocuklar zaman geçirilmeden bu konuda deneyimli bir ortopediste götürülmelidir.
Taný
Taný için öncelikle iyi bir muayene gerekir. Muayenesi normal olan bebeklerden risk grubu içinde olmayanlar klinik olarak ilk 3 ay her ay takip edilirler. Sonrasýnda doktor takibe devam edebilir veya sonlandýrabilir.
Ailede kalça çýkýðý olan, bacaklarýn düz ve birbirine yapýþýk olarak gövdeye bitiþik olduðu (breech) pozisyonunda anne karnýnda duran veya doðan(özellikle de ayaklarýn omuz seviyesi üzerinde olduðu), kýz bebekler, ikizler, ilk bebekler, doðuþtan boyun eðriliði(torticolis)olan bebeklerde RÝSK FAZLADIR. Bu nedenlerle risk grubundaki bebeklerin tamamýna muayeneleri normal olsa dahi Amerikan Pediatri Akademisi ultrasonografik tarama önermektedir. Yalnýz yapýlacak ultrasonografinin saðlýklý olmasý için özel bir yöntemle ve bu konuda deneyimli kiþiler tarafýndan yapýlmasý çok önemlidir.
6 –8 aylarda (kalça topunda kemikleþme baþlamasý bebekten bebeðe deðiþen zamanlamalarla oluþur) direkt röntgen incelemesi yeterli bilgiyi vermektedir.
Tedavisi
Tedavi þeklini yaþ belirler.
Yenidoðanlar; taný koyulur koyulmaz DDH tedavisi için geliþtirilmiþ özel bandajlar (pavlik bandajý gibi) kullanýlýr. Çift ara bezi gibi açýsal kotrolü olmayan yöntemler tedaviyi geciktirme, yeterli sonuç alamama gibi riskler taþýr.
1-6 aylýk bebekler; Çýkýðýn müdahale ile veya bandaj kullanýmý ile yerine yerleþtirilmesi ardýndan bandaj uygulamasý ile devam edilir. Yerine yerleþmeyen veya bandaj içinde yerinde durmayan çýkýklarda genel anestezi altýnda yerine yerleþtime ardýndan alçý uygulamasý yapýlabilir.
6 – 12 ay; Genel anestezi ile kalça yerine konulduktan sonra kalçanýn yerinde kaldýðý açýlara baðlý olaak bandaj veya alçý uygulanabilir. Anesteziye raðmen kalçanýn yerine girmediði vakalarda operasyon gerekliliði olabilir. Operasyon sonrasý alçý uygulanýr.
1 yaþ sonrasý; Operasyon hemen tüm vakalarda (nadiren birbuçuk yaþýna kadar kapalý yöntem baþarýlý olabilir ) operasyon gereklidir. Yaþ büyüdükçe çýkýk aðýrlaþacaðý için operasyonlarýn büyüklüðü artmaktadýr. Operasyonlardan sonrasý alçý uygulamasý sona erdikten sora deðiþik cihazlar kullanýlmasý gerekebilir. DDH tedavisi çocuk büyümesi bitene kadar davam eder. Kalçanýn geliþiminin yetersiz olmasý durumunda operasyon gerekebilir.
Uygun þekil ve yaþta uygulanan bandaj ve alçýlar genellikle yürümenin biraz gecikmesi dýþýnda komplikasyona neden olmaz. Herþeye raðmen nadiren bacakta büyüme hýzýnda farklýlýk, cilt problemleri olabilir. Bu problemler tedavi bittikten sonra ortadan kalkar.
Uygun tedavi edilmiþ DDH’li çocuklar ileri yaþamlarýnda herhangi bir kýsýtlama olmaksýzýn aktif yaþam sürebilirler.
Doðuþtan kalça çýkýðý (DKÇ) terimi son yýllarda yerini Geliþimsel kalça yetersizliði (DDH) terimine býrakmýþtýr. Bu hastalýk esas olarak kalça eklemindeki top (femur baþý) ile yuva (asetabulum) iliþkisinin deðiþik derecelerde bozulmasýdýr. Burada deðiþik derecelerde olmak üzere, top ya yuva dýþýndadýr ya da yuva içinden belli pozisyonlarda çýkmaktadýr. Bebeklerde hastalýðýn derecesine göre belirti ve muayene bulgularý belirgin olabildiði gibi farkedilemeye de bilinir. Eskiden bütün kalça çýkýklarýnýn doðuþtan itibaren var olduðu ve zaman içinde hastalýðýn ilerlediði düþünülürdü. Son çalýþmalar ileri yaþlarda kalça çýkýðý tanýsý konan çocuklarýn bir kýsmýnýn, doðum sonrasý yapýlan muayene ve standart ultrasonografik tetkik ile normal bulunduðunu ortaya çýkarmýþtýr. Günümüzde kabul edilen görüþ; sonuçta kalça yetersizliði ile tedavi edilen bebeklerin kalçalarýnda direkt çýkýk ile doðmamýþ olabildikleri, sadece top-yuva ekleminin sabitliðini saðlayan eklem kapsülünün gevþek olabildiði ve zamanla top yuvanýn birbirinden deðiþik derecelerde uzaklaþtýðý þeklindedir. Bu nedenlerle DKÇ den DDH terimine geçiþ yapýlmýþtýr.
DDH’ ta belirtiler
Özellikle yeni doðanda ve çýkýk derecesi aðýr olmayan çocuklarda yürüyene kadar hiç bir belirti olmayabilir. Böyle bebeklerde genellikle çocuk doktorlarýnýn normal muayeneleri sýrasýnda farkedilebilir. Genellikle;
Bacaklarda uzunluk farký
Kalça ve üst bacak kývrýmlarýnda her iki taraf arasýnda fark olmasý (cilt kývrýmý farklý bebeklerin yaklaþýk % 20 sinde DDH bulunur)
Bir bacakta daha az hareket veya esneklik
Yürüme çaðýnda “ördek yürüyüþü” denilen yanlara sendeleyerek yürüme ana belirtilerdir. Bu belirtileri olan çocuklar zaman geçirilmeden bu konuda deneyimli bir ortopediste götürülmelidir.
Taný
Taný için öncelikle iyi bir muayene gerekir. Muayenesi normal olan bebeklerden risk grubu içinde olmayanlar klinik olarak ilk 3 ay her ay takip edilirler. Sonrasýnda doktor takibe devam edebilir veya sonlandýrabilir.
Ailede kalça çýkýðý olan, bacaklarýn düz ve birbirine yapýþýk olarak gövdeye bitiþik olduðu (breech) pozisyonunda anne karnýnda duran veya doðan(özellikle de ayaklarýn omuz seviyesi üzerinde olduðu), kýz bebekler, ikizler, ilk bebekler, doðuþtan boyun eðriliði(torticolis)olan bebeklerde RÝSK FAZLADIR. Bu nedenlerle risk grubundaki bebeklerin tamamýna muayeneleri normal olsa dahi Amerikan Pediatri Akademisi ultrasonografik tarama önermektedir. Yalnýz yapýlacak ultrasonografinin saðlýklý olmasý için özel bir yöntemle ve bu konuda deneyimli kiþiler tarafýndan yapýlmasý çok önemlidir.
6 –8 aylarda (kalça topunda kemikleþme baþlamasý bebekten bebeðe deðiþen zamanlamalarla oluþur) direkt röntgen incelemesi yeterli bilgiyi vermektedir.
Tedavisi
Tedavi þeklini yaþ belirler.
Yenidoðanlar; taný koyulur koyulmaz DDH tedavisi için geliþtirilmiþ özel bandajlar (pavlik bandajý gibi) kullanýlýr. Çift ara bezi gibi açýsal kotrolü olmayan yöntemler tedaviyi geciktirme, yeterli sonuç alamama gibi riskler taþýr.
1-6 aylýk bebekler; Çýkýðýn müdahale ile veya bandaj kullanýmý ile yerine yerleþtirilmesi ardýndan bandaj uygulamasý ile devam edilir. Yerine yerleþmeyen veya bandaj içinde yerinde durmayan çýkýklarda genel anestezi altýnda yerine yerleþtime ardýndan alçý uygulamasý yapýlabilir.
6 – 12 ay; Genel anestezi ile kalça yerine konulduktan sonra kalçanýn yerinde kaldýðý açýlara baðlý olaak bandaj veya alçý uygulanabilir. Anesteziye raðmen kalçanýn yerine girmediði vakalarda operasyon gerekliliði olabilir. Operasyon sonrasý alçý uygulanýr.
1 yaþ sonrasý; Operasyon hemen tüm vakalarda (nadiren birbuçuk yaþýna kadar kapalý yöntem baþarýlý olabilir ) operasyon gereklidir. Yaþ büyüdükçe çýkýk aðýrlaþacaðý için operasyonlarýn büyüklüðü artmaktadýr. Operasyonlardan sonrasý alçý uygulamasý sona erdikten sora deðiþik cihazlar kullanýlmasý gerekebilir. DDH tedavisi çocuk büyümesi bitene kadar davam eder. Kalçanýn geliþiminin yetersiz olmasý durumunda operasyon gerekebilir.
Uygun þekil ve yaþta uygulanan bandaj ve alçýlar genellikle yürümenin biraz gecikmesi dýþýnda komplikasyona neden olmaz. Herþeye raðmen nadiren bacakta büyüme hýzýnda farklýlýk, cilt problemleri olabilir. Bu problemler tedavi bittikten sonra ortadan kalkar.
Uygun tedavi edilmiþ DDH’li çocuklar ileri yaþamlarýnda herhangi bir kýsýtlama olmaksýzýn aktif yaþam sürebilirler.