logo

SaglikDanis.com

Ve
Veya
Aynen
 Prof.Dr. Turan USLU            

Güncelleme: 22.10.2011

x

Genel Bilgiler

x

x

x

x

x

Zihinsel Engelli – Zeka Özürlü Çocuklarýn Eðitimi ve Rehabilitasyonu

Zihinsel engelli çocuklarýn eðitim ve rehabilitasyonu 4 aþamada deðerlendirilir.

Ailenin bilgilendirilmesi
Ýletiþim becerileri
Konuþma ve dil geliþimi
Dil öðrenme

1- Ailenin bilgilendirilmesi
Zihinsel yönden oldukça yetersizlik gösteren çocuklar, zihinsel geliþimleri herhangi bir sebeple engellenmiþ olan çocuklardýr. Bu çocuklar kendi hizmetlerini görme, kendilerini tehlikelerden koruma, sosyal uyum saðlama, ekonomik baðýmsýzlýðýný alma, temel alýþkanlýklarý doðal olarak öðrenme gibi yönlerden geliþmeleri yaþýtlarýndan geri olan çocuklardýr. Bu çocuklarýn özel eðitime gereksinimleri vardýr, bedensel geliþimleri de zihinsel geliþimleri yaþýtlarýna oranla daha geç geliþir, geç yürür, geç konuþur, tuvalet kontrolünü daha geç kazanabilirler. Bu tür çocuklar için ülkemizde eðitim kurumlarý çalýþmalarýna baþlamýþtýr.

Amaç : Çocuðunuza eðitim verirken amacýnýz ona baðýmsýzlýðýný kazandýrmak , kendi kendisine yeterli olmasýný, temel gereksinimlerini (yemek yeme, giyinme, tuvalet, temizlik gibi) karþýlamasýný ve sosyal yönden uyumlu olmasýný öðretmek olacaktýr.

Çocuðunuza eðitim verirken amacýnýz ona baðýmsýzlýðýný kazandýrmak , kendi kendisine yeterli olmasýný, temel gereksinimlerini (yemek yeme, giyinme, tuvalet, temizlik gibi) karþýlamasýný ve sosyal yönden uyumlu olmasýný öðretmek olacaktýr. Aile bireyleri için bilgiler:
Aile bireyleri olarak zihinsel yetersizliði olan çocuklarýn eðitiminde dikkat etmeniz gereken noktalar þunlardýr:

Herþeyden önce çocuðunuzu kabul edin, onu olduðu gibi kabul etmeniz yapacaðýnýz çalýþmalarda size en büyük yardýmcýdýr.
Anne-baba olarak birbirinizi suçlamayýn, suçlu da aramayýn.
Çocuðun her türlü geliþimi için gereken ilgi ve þevkati ona sürekli gösterin.
Onu aileye verilmiþ bir ceza olarak görmeyin, çocuðunuzu suçlamayýn.
Çocuðunuzdan utanmayýn, onun sokaða çýkmasýna, oyun oynamasýna, arkadaþlýklar kurmasýna yardýmcý olun (pek çok aile çocuklarýnýn sevilmeyeceðini, hor görülüp alay edileceðini düþünerek onun sokaða çýkmasýný engellerler. Sabýrla yardým etmeniz çocuðunuzun kendisini diðer çocuklarla ayný hissetmesini saðlayacaðý gibi, çevresinde aranýr bir kiþi bile yapabilecektir).
Çocuðunuzun toplum tarafýndan kabul edilmesi bir yönüyle dýþ görünüþüyle de ilgilidir. Özellikle el, saç, yüz, beden giysi temizliðine dikkat edin. Unutmayýn ki eli yüzü pis , kötü giyimli bir çocuk normal de olsa toplum tarafýndan kolay kolay kabul edilmez.
Çocuðunuzu aþýrý derecede korumayýn. Onun bütün hizmet ve isteklerini hemen yapmayýn ve baþkasýnýn yapmasýna da izin vermeyin. Yapabileceði etkinlikleri yapmasýný sabýrla bekleyin, yapmasýný saðlayýn. Basit iþleri öðrenmesi için imkanlardan yararlanýn.
Çocuðunuza acýyarak yaklaþmayýn. Acýmadan doðan sevgi ve yardým, onun öðrenmesine engel olacaktýr.
Çocuðunuzu beceriksiz bulmayýn,”sen yapamazsýn beceremezsin” gibi sözlerle atýlýmýný engellemeyin. Sabýrla yapmasýný bekleyin. Onu beceriksiz bulmanýz ve engellemeniz kendine güvenini kaybetmesine neden olur.
Çocuða bakmak sadece yeme, içme, giyme, barýnma gibi temel ihtiyaçlarý karþýlamak deðildir. Sosyal, duygusal, kültürel gereksinimlerinin de karþýlanmasý gerektiðini unutmayýn.
Çocuðunuzdan varolandan daha fazlasýný beklemeyin. Zihinsel engeli (yetersizliði) nedeni ile yeteneklerinin sýnýrlý, yaþýtlarýndan geri olduðunu unutmayýn. Yapamayacaðý þeyleri ondan istemeyin.
Çocuðunuzu baþkalarý ile kýyaslamayýn. Baþkalarý ile karþýlaþtýrmak, çocuðun geliþiminde oldukça olumsuz etkisi olan bir davranýþtýr. Çocuðunuzu kardeþlerinde veya diðer yaþýtlarýndan farklý görmeyin. Ancak unutmayýn ki diðer çocuklarýnýzý yetiþtirirken yaptýðýnýz davranýþlarý bu çocuðunuzda daha uzun süreli ve daha yoðun sabýrla uygulamak zorundasýnýz. Eðitimde en önemli nokta, acelesiz,sabýrlý, tekrardan býkmaz, güler yüzlü, sevecen olmaktýr.
Çocuðunuzu eðitirken övme, beðenme, sevme gibi ihtiyaçlarý olduðunu da unutmayýn
Öðrenilecek herþeyin tekrarlar ile alýþkanlýk haline getirilmesini, açýk, kolay ve anlaþýlacak þekilde verilmesine dikkat edin. Basit komutlar verin.

Tüm bunlarýn yanýnda þunlara da dikkat ediniz :

Eðitim ve öðretime erken baþlamak çok önemlidir.
Öðreteceðiniz þeyin veya iþin tamamýný birden öðretmeyin, parça parça tekrarlar ile öðretmeye çalýþýn. Örneðin : Sabah temizliði için önce el yýkamayý, sonra diþ fýrçalamayý, sonrada saç taramayý öðretin.
Çocuðunuza öðrettiklerinizi sýk sýk tekrarlayýn. Öðrenmediðini görünce ýsrar etmeyin, ancak vazgeçmeyin. Aradan zaman geçtikten sonra sabýrla ayný iþlemleri yapmaya ve yaptýrmaya çalýþýn.

Ailenin dikkat etmesi gereken þeyler
A. Konuþma durumu ile ilgili çalýþmalar:

Konuþmalarda iþarete yer vermeyiniz.
Çocuðunuzun uydurduðu kelimeleri kullanmayýn. Doðrusunu öðretmeye çalýþýn.
Çocuðunuzun yakýnýndaki ve en çok kullanýlan eþyalarýn adýný doðru söylemesini öðretin.
Kelimelerin söyleniþindeki hatalarý, çocuðu telaþa düþürmeden ve tedirgin etmeden düzeltmeye çalýþýn. Kelimeleri düzgün söylemeye baþlayýnca onu sözle ödüllendirin “aferin” gibi.
Tren, otomobil, hayvan vs. sesleri tanýtýn.
Sevdiði veya sevebileceði hikaye ve masallarý onun anlayacaðý dille anlatýp, onun dil geliþimine yardýmcý olun.
Konuþmalarý anladýðý zamanlar ona cesaret verip, onu sözle ödüllendirin.
Konuþma taklit yoluyla öðrenildiði için onunla düzgün konuþun.
Konuþmanýn kazandýrýlmasýnda en çok gereken ve kullanýlan kelime ve konuþma kalýplarýnýn kullanýlmasýna dikkat edin, ve bunlarý kullanmasý için ortam hazýrlayýn.

B. Sayý kavramýný geliþtirme çalýþmalarý :

Öncelikle söylenileni anlama ve yapma gibi alýþkanlýklar kazandýrýlmalýdýr. Örneðin: Kalemi bana ver, paltomu al gibi
Daha sonraki çalýþmalarý da “Bu kadar ver” emri ile ileri bir aþamaya geçin. Çocuðunuz gösterilen miktarda eþyayý örneðin (kalemi) seçebilir ve isteneni yapabilme durumuna gelebilmelidir.
Bu çalýþmalar 1 (bir) sayý kavramýnýn kazandýrýlmasý ile baþlamalý, bu kazandýrýldýktan sonra 2(iki)’ye geçilmelidir.
Sayý ile birlikte renk kavramýnýn verilmesi, çocuðun ayný zamanda renkleri de ayýrt edebilmesine yardýmcý olur “iki tane kýrmýzý düðme ver” diyerek sayý kavramý çalýþmalarýnda da renklerden yararlanabilirsiniz.
Ara sýra rakamla 1 (bir) üzerinde çalýþmanýn arkasýndan, 2 (iki) tane isteyerek dikkatinin geliþmesini saðlayýn.
2 (iki) ‘yi kavradýktan sonra bir yere bir veya iki tane nesne koyarak “bu kadar ver” sözü ile hareket ve sayý kavramlarýný geliþtirme çalýþmalarýný sürdürün.

C. Renk kavramýný geliþtirme çalýþmalarý

Ýlk olarak doðrudan doðruya kýrmýzý renk kavramýný verin.
Çeþitli kýrmýzý renkteki eþyalarý göstererek kýrmýzý kavramýný tekrar edin.
“Kýrmýzý kalemi ver”, “kýrmýzý düðmeyi al” gibi emirlerle karýþýk renklerin arasýndan kýrmýzý olaný seçmesini öðretin.
Doðrudan doðruya mavi renk kavramýný verin. Kýrmýzý renkte izlenen yolu takip edin.
Her iki rengi de öðrendiðinde, “mavi kalemi masaya koy”, “kýrmýzý düðmeyi bana ver” gibi emirlerle mavi ve kýrmýzýyý beraber çalýþtýrmaya baþlayýn.
Kýrmýzý ve mavi kaðýtlarla kesip yapýþtýrma ve el-iþi alýþtýrmalarý yaptýrýn; kýrmýzý ve mavi kalemlerle boyatýn, çeþitli yaþantýlarla kýrmýzý ve mavi renklere dikkatini yöneltin.
Çeþitli nesnelerden (kalem,düðme,iplik gibi) ayný renk olanlarýný eþlemesini isteyin.

D. Resimler üzerinde konuþma çalýþmalarý

Renkli resimler üzerinde “bu resimde neler var?” diyerek çocuðu gördüklerini söylemeye teþvik edin.
Resim üzerindeki eþya, hayvan vs göstererek adlandýrmasýný isteyin.
Zamanla eþya, hayvan vs’nin ayrýntýlarýna girin.
Resimler üzerinde ne var ? sorusu ile serbest konuþmasýna izin ve fýrsat verin.
Resimlerde sýk sýk rastlanan nesneleri çeþitli kartonlara yapýþtýrarak bir çalýþma defteri oluþturun.
Bu defter üzerinde konuþmalarý sürdürün.

E. Evdeki eþyalarýn tanýtýlmasý çalýþmalarý

Eþyanýn adý üzerinde durarak bilmediði veya öðrenmediði eþyalarý aralýklý olarak sorun.
Birden fazla eþyanýn adýný ayný anda öðretmekten kaçýnýn.
Öðrendiði eþya adlarý ile basit emirleri yerine getirmesini saðlayýn. Örneðin “sandalyenin üzerine otur” gibi.

F -El ve beden hareketleri çalýþmalarý.

Ucu sivri olmayan küçük kaðýt makasý ile kesme iþlemini çalýþtýrýn, alýþtýrmalar yaptýrýn.
Hamur veya çamur ile çalýþýn. Bir süre sonra hamur veya çamurun bir parçasý ile iki eli (avuç içi) arasýnda yuvarlak yapmasýný öðretin. Yapabileceði baþka þekillerle çalýþmasýný saðlayýn, kendi dilediði gibi þekiller yapmasýna izin verin.
Gazete kaðýt parçalarýndan avuç içinde top yapmasýný ve oynamasýný saðlayýn. 4- Kaðýt mendil vs þeyleri katlamasýný öðretin.
Delikli boncuklarý kullanarak onlarý ipe (ayakkabý baðý kullanýlabilir) dizmesini isteyin. Zamanla sizin belli bir sýrayla dizdiðiniz boncuklarý ayný sýrayla onun da dizmesini isteyin.
Kalemle önceleri geliþigüzel karalama, sonrada belirli þekilleri çizebilmesi için alýþtýrmalar yaptýrýn. Bu þekillerin þu sýrayý izlemesine dikkat edin; daire, kare, üçgen. 7- Çocuk kaðýt kesmeyi öðrendikten sonra belirli þekilleri, resimleri kaðýttan kesip çýkarmasýný isteyin.
Kesilen resimlerin veya þekillerin yapýþtýrýlmasý çalýþtýrmalarý yaptýrýn.

G. Sosyal geliþim çalýþmalarý

Çocuðu arkadaþ edinebileceði yerlere götürün ve arkadaþlýk kurup oynamasýna yardýmcý olun.
Onu çarþý, pazar gibi toplu yerlere götürerek dýþ çevre ile iliþki kurmasýný saðlayýn.
Çalýþmalarýnýzda sabýrlý, acelesiz, tekrardan býkmadan, güler yüzlü, sevecen bir davranýþý benimseyin. Ona güven verin, bazý etkinlikleri baþaracaðýna inanýn ve bunu ona da belli edin.
Yapýlacak çalýþmalarýn günlük programlar düzenlenerek yapýlmasý, çocuk yönünden oldukça yararlýdýr. Günün her saatinde günlük yaþantýlardan da yararlanýn. Örneðin her sabah uyandýktan sonra çocuða temizlik, yemek yeme vs. alýþkanlýklarý kazandýrmada örneklerle çalýþma imkaný verin.
Evinizdeki düzeninize uygun olarak çocuðunuza ayýracaðýnýz zamanlar onun, hemen olmasa da zamanla göstereceði geliþmeleri gördükçe boþa gitmediðini anlayacaðýnýz zamanlardýr. Sonuca ulaþmakta acele etmeyiniz, sabýrlý olmak zorunda olduðunuzu düþünerek, çocuðu özellikle döverek cezalandýrmak yoluna gitmeyiniz. Yukarýda birçok kez denildiði gibi güler yüz, sabýr, sevecenlik, hoþgörü çocuðun olumlu yönde geliþmesini saðlayacak, zamanla bu geliþmeleri gördükçe sizde mutlu olacaksýnýz.


Bu Soru 8126 kere okunmuştur.


x

Bu sayfanın linki başarıyla arkadaşınıza gönderilmiştir.

x

Yorum Katkı ve Ek sorular Editör onayladıktan sonra yayınlanır.

x

Editor onayı gerektirir..

SİTE İÇİ ARAMA YAP

BU KONUDA ANA MAKALELER