x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Rotator Manþon Yýrtýklarý
Omuz anatomik olarak çok geniþ hareket açýklýðý, zayýf eklem temasý, bu zayýf temasý desteklemek ve hareket açýklýðýný saðlamak için yer alan kýkýrdak ve tendon destekleriyle vucudun en karmaþýk eklemidir. Bu eklem ileri yüklenmelere maruz kalýr.
40 yaþ üzerinde omuz aðrýsý sebeplerinin en önemli sebeplerinden biri rotator cuff yýrtýklarýdýr. Rotator cuff, humerus (üst kol kemiði) kemiðinin üst ucundaki omuz eklemini yapan baþ kýsmýný çepeçevre saran adale-tendon bir yapýdýr. Omuz eklemini yerinde tutar ve omuzun içe-dýþa dönüþ hareketlerini yaptýrýr. Omuzda 4 adet rotator kas vardýr, supraspinatus, infraspinatur, teres minor, subskapularis.
rotatormansontendiniti.jpg
Rotator manþon yýrtýðý gençlerde ve sporcularda ani bir harekette oluþan yaralanma ile oluþabileceði gibi, zaman içinde tekrarlayýcý, kolun baþ seviyesinin üzerindeki hareketlerde geliþebilir.
Belirti ve bulgular
+ Baþ üstü hareketlerde daha fazla olmak üzere tekrarlayýcý, devamlý omuz aðrýsý.
+ Gece aðrýsý. Bu aðrý aðrýyan taraf üzerine yatmayý engeller.
+ Kas güçsüzlüðü. Özellikle kolu kaldýrmaya çalýþýrken hissedilir.
+ Omuz hareketleri sýrasýnda týkýrtýlar, klik sesleri gelmesi.
+ Omuz hareketlerinde kýsýtlýlýk. Genellikle hastanýn sað kolunda olur.
+ Hastalar rahatsýzlýðýn baþlamasýna sebep olduðunu düþündükleri bir olay tarif ederler.
- Risk faktörleri Tekrarlayýcý baþ üzeri hareketler. Fýrlatma sporlarý, tavan boyama, kartonpiyer iþçileri
- Aþýrý güç kullanma, düþme gibi
- Yaþlanmaya baðlý dejenerasyon.
- Rotator manþonun bulunduðu aralýkta daralma
- Rotator manþonun akromion denilen çýkýntýnýn altýndaki yüzey tarafýndan zedelenmesi
Yýrtýðýn tesbiti
Röntgen incelemesi kemik kaynaklý bulgularýn tespitinde yararlýdýr. Ancak rotator manþonun direkt izlenebildiði MR ve ultrasonografi gibi tetkikler genellikle kesin taný ve tedavinin planlanmasý için gereklidir.
Rotator manþon yýrtýklarý parsiyel (tam olmayan) veya tam yýrtýk biçiminde olabilir. Tendonun bütün kalýnlýðýnca olmayan kýsmi yýrtýklar týbbi tedaviye iyi cevap verirler. Cerrahi olamayan tedaviye cevap vermeyen kýsmi yýrtýklar ve tam yýrtýklarda cerrahi tedavi gerekir.
Tedavi seçenekleri
Doktorunuz yýrtýk tam deðilse (parsiyel yýrtýk) aþaðýdaki cerrahi olmayan tedavi seçeneklerini önerebilir;
o Dinlenme; yýrtýk tam deðil ve aþýrý kullanma sebebiyle geliþmiþse yardýmcý olabilir.
o Ýlaç; (aðrý ve ödem giderici ilaçlar) aðrýnýn kontrolünde yardýmcýdýr.
o Kuvvetlendirme ve germe egzersizleri; fizyoterapinin ana unsurlarýndan biridir ve yapýlmasý önerilir.
o Kortikosteroid enjeksiyonu; aðrýnýn giderilmesinde yardýmcýdýr. Fakat çok sýk tekrarlanmasý tendonu zayýflatýp tam yýrtýða sebep olabilir.
o Ultrason ; lokal ilaç uygulamasý ve derin ýsý verme özellikleri sebebiyle iyileþme sürecine yararlýdýr.
Yukarýdaki yöntemlere cevap alýnamayan parsiyel yýrtýklar veya tam yýrtýklar için çeþitli cerrahi tedavi seçenekleri vardýr. Aþaðýda tanýmlanan yöntemler modern omuz cerrahisi teknikleridir. Burada hangi tekniðin seçileceðine rotator manþondaki yaralanmanýn büyüklüðü, yeri, sebebine baðlý olarak karar verilir. Artroskopik müdahale sýrasýnda omuzdaki tesbit edilen diðer patolojilerinde düzeltilmesi þansý vardýr.
o Artroskopi; yaklaþýk 1 cm lik kesilerden omuz eklemi ve çevre dokulara ait görüntülerin bir kamera aracýlýðýyla monitöre aktarýlmasý ve yine mini aletlerle görüntü kullanýlarak hastalýðýn ameliyatýnýn yapýlmasý prensibine dayanýr. Omuzda kemik çýkýntýlarýnýn kaldýrýlmasý adale ve tendondaki küçük yýrtýklarýn tedavisinde tek baþýna yeterli olabilir.
o Mini-açýk tamir; artroskopi ile birlikte kullanýlarak bir kaç santimetrelik küçük kesilerden tam yýrtýklarýn tedavisine imkan verir.
o Açýk tamir; yaralanmanýn çok ciddi olduðu vakalarda uygulanýr. Burada doku transferi, tendon grefti uygulamalarý yapýlabilir.
Cerrahi sonrasý rehabilitasyon (fizyoterapi)
Tüm omuz hastalýklarýnda olduðu gibi rotator manþon yaralanmalarý ardýndan normal fonksiyonlara dönüþ zaman alýr. Cerrahi tedaviler sonrasý bu zaman 6 ay veya daha uzun olabilir. Temel prensip eklem hareketlerini arttýrýcý ve adale gücünü geliþtirici hareketlerin yapýlmasýdýr. Doktorunuzun vereceði programý uygulamak nihai sonuçta operasyon kalitesi kadar belirleyicidir. Ýyi ellerde yapýlan cerrahi ve iyi bir fizyoterapi programý sonrasý % 90 civarýnda tatmin edici sonuçlar alýnabilmektedir.
Egzersiz 1:
Bir masadan tutularak öne doðru eðilinir. Hasta omuz-kol düz bir þekilde sallandýrýlýr. Hasta kolla havada serbest bir þekilde küçükten büyüðe doðru daireler çizilir. Günde 10 defa tekrarlanýr.
Egzersiz 2:
Bu egzersiz için lastik bir bant kullanýlýr. Kapalý bir kapýnýn koluna lastik bant baðlanýr. Dirsek vücuda yapýþýk tutulur. Lastik bant 90 derece bir açýklýkta þekildeki gibi hareket ettirilir.
Egzersiz 3:
Saðlam taraf üzerine yan yatýlýr. Dirsek vücuda bitiþik tutulur. Ele aðýrlýk alýnarak aþaðý indirilip kaldýrýlýr.
Egzersiz 4:
Bir masa yada yatakta yüzüstü yatýlýr. Ele bir aðýrlýk alýnarak sallandýrýlýr ve omuz hizasýna kadar kaldýrýlýr. 10 defa tekrar edilir.
Egzersiz 5:
Egzersiz yapýlacak yan tarafa yatýlýr. Kol masa yada yataða istirahat pozisyonunda yatýrýlýr. Dirsek 90 derece bükülür eldeki aðýrlýk göðüse kadar kaldýrýlýr. 10 kez tekrarlanýr.
Egzersiz 6 :
Ayakta heriki ele aðýrlýk alýnýr. Dirsekler bükülmeden 45 derece kadar kollar kaldýrýlýr.
Bütün bu egzersizler yapýlýrken, küçük aðýrlýklar alýnmalý ve aðrý oluþturmayacak þekilde tedricen arttýrýlmalýdýr.
Omuz anatomik olarak çok geniþ hareket açýklýðý, zayýf eklem temasý, bu zayýf temasý desteklemek ve hareket açýklýðýný saðlamak için yer alan kýkýrdak ve tendon destekleriyle vucudun en karmaþýk eklemidir. Bu eklem ileri yüklenmelere maruz kalýr.
40 yaþ üzerinde omuz aðrýsý sebeplerinin en önemli sebeplerinden biri rotator cuff yýrtýklarýdýr. Rotator cuff, humerus (üst kol kemiði) kemiðinin üst ucundaki omuz eklemini yapan baþ kýsmýný çepeçevre saran adale-tendon bir yapýdýr. Omuz eklemini yerinde tutar ve omuzun içe-dýþa dönüþ hareketlerini yaptýrýr. Omuzda 4 adet rotator kas vardýr, supraspinatus, infraspinatur, teres minor, subskapularis.
rotatormansontendiniti.jpg
Rotator manþon yýrtýðý gençlerde ve sporcularda ani bir harekette oluþan yaralanma ile oluþabileceði gibi, zaman içinde tekrarlayýcý, kolun baþ seviyesinin üzerindeki hareketlerde geliþebilir.
Belirti ve bulgular
+ Baþ üstü hareketlerde daha fazla olmak üzere tekrarlayýcý, devamlý omuz aðrýsý.
+ Gece aðrýsý. Bu aðrý aðrýyan taraf üzerine yatmayý engeller.
+ Kas güçsüzlüðü. Özellikle kolu kaldýrmaya çalýþýrken hissedilir.
+ Omuz hareketleri sýrasýnda týkýrtýlar, klik sesleri gelmesi.
+ Omuz hareketlerinde kýsýtlýlýk. Genellikle hastanýn sað kolunda olur.
+ Hastalar rahatsýzlýðýn baþlamasýna sebep olduðunu düþündükleri bir olay tarif ederler.
- Risk faktörleri Tekrarlayýcý baþ üzeri hareketler. Fýrlatma sporlarý, tavan boyama, kartonpiyer iþçileri
- Aþýrý güç kullanma, düþme gibi
- Yaþlanmaya baðlý dejenerasyon.
- Rotator manþonun bulunduðu aralýkta daralma
- Rotator manþonun akromion denilen çýkýntýnýn altýndaki yüzey tarafýndan zedelenmesi
Yýrtýðýn tesbiti
Röntgen incelemesi kemik kaynaklý bulgularýn tespitinde yararlýdýr. Ancak rotator manþonun direkt izlenebildiði MR ve ultrasonografi gibi tetkikler genellikle kesin taný ve tedavinin planlanmasý için gereklidir.
Rotator manþon yýrtýklarý parsiyel (tam olmayan) veya tam yýrtýk biçiminde olabilir. Tendonun bütün kalýnlýðýnca olmayan kýsmi yýrtýklar týbbi tedaviye iyi cevap verirler. Cerrahi olamayan tedaviye cevap vermeyen kýsmi yýrtýklar ve tam yýrtýklarda cerrahi tedavi gerekir.
Tedavi seçenekleri
Doktorunuz yýrtýk tam deðilse (parsiyel yýrtýk) aþaðýdaki cerrahi olmayan tedavi seçeneklerini önerebilir;
o Dinlenme; yýrtýk tam deðil ve aþýrý kullanma sebebiyle geliþmiþse yardýmcý olabilir.
o Ýlaç; (aðrý ve ödem giderici ilaçlar) aðrýnýn kontrolünde yardýmcýdýr.
o Kuvvetlendirme ve germe egzersizleri; fizyoterapinin ana unsurlarýndan biridir ve yapýlmasý önerilir.
o Kortikosteroid enjeksiyonu; aðrýnýn giderilmesinde yardýmcýdýr. Fakat çok sýk tekrarlanmasý tendonu zayýflatýp tam yýrtýða sebep olabilir.
o Ultrason ; lokal ilaç uygulamasý ve derin ýsý verme özellikleri sebebiyle iyileþme sürecine yararlýdýr.
Yukarýdaki yöntemlere cevap alýnamayan parsiyel yýrtýklar veya tam yýrtýklar için çeþitli cerrahi tedavi seçenekleri vardýr. Aþaðýda tanýmlanan yöntemler modern omuz cerrahisi teknikleridir. Burada hangi tekniðin seçileceðine rotator manþondaki yaralanmanýn büyüklüðü, yeri, sebebine baðlý olarak karar verilir. Artroskopik müdahale sýrasýnda omuzdaki tesbit edilen diðer patolojilerinde düzeltilmesi þansý vardýr.
o Artroskopi; yaklaþýk 1 cm lik kesilerden omuz eklemi ve çevre dokulara ait görüntülerin bir kamera aracýlýðýyla monitöre aktarýlmasý ve yine mini aletlerle görüntü kullanýlarak hastalýðýn ameliyatýnýn yapýlmasý prensibine dayanýr. Omuzda kemik çýkýntýlarýnýn kaldýrýlmasý adale ve tendondaki küçük yýrtýklarýn tedavisinde tek baþýna yeterli olabilir.
o Mini-açýk tamir; artroskopi ile birlikte kullanýlarak bir kaç santimetrelik küçük kesilerden tam yýrtýklarýn tedavisine imkan verir.
o Açýk tamir; yaralanmanýn çok ciddi olduðu vakalarda uygulanýr. Burada doku transferi, tendon grefti uygulamalarý yapýlabilir.
Cerrahi sonrasý rehabilitasyon (fizyoterapi)
Tüm omuz hastalýklarýnda olduðu gibi rotator manþon yaralanmalarý ardýndan normal fonksiyonlara dönüþ zaman alýr. Cerrahi tedaviler sonrasý bu zaman 6 ay veya daha uzun olabilir. Temel prensip eklem hareketlerini arttýrýcý ve adale gücünü geliþtirici hareketlerin yapýlmasýdýr. Doktorunuzun vereceði programý uygulamak nihai sonuçta operasyon kalitesi kadar belirleyicidir. Ýyi ellerde yapýlan cerrahi ve iyi bir fizyoterapi programý sonrasý % 90 civarýnda tatmin edici sonuçlar alýnabilmektedir.
Egzersiz 1:
Bir masadan tutularak öne doðru eðilinir. Hasta omuz-kol düz bir þekilde sallandýrýlýr. Hasta kolla havada serbest bir þekilde küçükten büyüðe doðru daireler çizilir. Günde 10 defa tekrarlanýr.
Egzersiz 2:
Bu egzersiz için lastik bir bant kullanýlýr. Kapalý bir kapýnýn koluna lastik bant baðlanýr. Dirsek vücuda yapýþýk tutulur. Lastik bant 90 derece bir açýklýkta þekildeki gibi hareket ettirilir.
Egzersiz 3:
Saðlam taraf üzerine yan yatýlýr. Dirsek vücuda bitiþik tutulur. Ele aðýrlýk alýnarak aþaðý indirilip kaldýrýlýr.
Egzersiz 4:
Bir masa yada yatakta yüzüstü yatýlýr. Ele bir aðýrlýk alýnarak sallandýrýlýr ve omuz hizasýna kadar kaldýrýlýr. 10 defa tekrar edilir.
Egzersiz 5:
Egzersiz yapýlacak yan tarafa yatýlýr. Kol masa yada yataða istirahat pozisyonunda yatýrýlýr. Dirsek 90 derece bükülür eldeki aðýrlýk göðüse kadar kaldýrýlýr. 10 kez tekrarlanýr.
Egzersiz 6 :
Ayakta heriki ele aðýrlýk alýnýr. Dirsekler bükülmeden 45 derece kadar kollar kaldýrýlýr.
Bütün bu egzersizler yapýlýrken, küçük aðýrlýklar alýnmalý ve aðrý oluþturmayacak þekilde tedricen arttýrýlmalýdýr.