x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
SAMAN NEZLESÝ NEDÝR?
Saman
nezlesi tanýmý yanlýþ isimlendirilmektedir. Çünkü saman bu olaya neden
olmaz. Hastalýk; akan / kaþýnan burun ve göz, hapþýrma, boðaz kaþýntýsý
ve burun, boðazda çok miktarda akýntýdan oluþmaktadýr. Havayla solunan
parçaçýklara karþý geliþen allerji buna neden olmaktadýr.
Yaz
gribi ise bilinen grip (Virüs enfeksiyonlarý) den farklýdýr, gribin
aksine saman nezlesi gibi havadaki parçaçýklara karþý geliþen bir
alerjidir. Saman nezlesi ve yaz gribi týp dilinde allerjik rinit olarak
bilinen durum için kullanýlan yaygýn isimlerdir. (Rinit, burun
iltihabýdýr.)
Her
yýl çok sayýda insan allerjik rinite yakalanmaktadýr. Bazýlarý çok
hafif atlatýrken bazýlarý için çok aðýr geçmekte, iþlerini engellemekte
ve yaþam kalitesini bozmaktadýr.
ALLERJÝNÝN NEDENÝ NEDÝR?
Bir
bitki veya hayvana ait bir parçaçýk vücüda girerse (gözü kaplayan
zardan, burun veya boðazdan) bu istilayý önlemek amacýyla baðýþýklýk
sistemine ait bir yanýt geliþir. Normal þartlar altýnda bu yararlý,
doðal bir korunmadýr. Bununla birlikte bazý kiþiler bir takým maddelere
karþý aþýrý reaksiyon göstermektedir. Bu maddelere allerjen, kiþilere
ise allerjik denilmektedir. Bu olay ailevi olarak görülme eðilimi
göstermektedir.
Allerjenler
vücudu antikor yapmak üzere uyarýrlar. Bunlar daha sonra allerjenlerle
birleþerek, vücudda bu þekilde istenmeyen etkilere yol açan bazý
kimyasal maddelerin salgýlamasýna neden olurlar. Histamin bunlar içinde
en iyi bilinen kimyasal maddedir. Bu madde burun zarlarýnýn þiþmesine,
kaþýntýya, tahriþe ve aþýrý miktarda sümük oluþmasýna neden olur.
HANGÝ ALLERJENLER RÝNÝT YAPAR?
Havada
taþýnabilecek kadar küçük ve hafif olan hayvan ve bitki proteinleri
gözümüz burnumuz ve boðazýmýzdaki zarlar üzerinde birikirler. Polenler,
mantar sporlarý, hayvan tüyleri ve ev tozu bu parçaçýklarýn en sýk
rastlananlarýndandýr.
HANGÝ POLENLER SORUN OLUR?
Ýlkbaharýn
erken dönemlerinde saman nezlesine polenler yada çevrede sýklýkla
rastlanan aðaçlar neden olmaktadýr. Ýlkbaharýn geç dönemlerinde ise
polenler çayýrlardan kaynaklanmaktadýr. Renkli süs bitkileri nadir
olarak allerjiye neden olmaktadýr. Çünkü onlarýn polenleri havayla
taþýnamayacak kadar aðýrdýr. Bu bitkilerin polenleri bir yerden bir yere
böcekler tarafýndan taþýnmaktadýr. (arýlar, kelebekler)
Bazý
bitkiler ise Aðustosun sonunda polen vermeye baþlarlar. Bu eylül ayý
boyunca devam eder. Kimi zaman ekim ayýna kadar veya ilk soðuklara kadar
polen verdiði olur.
MANTAR NEDÝR?
Mantarlar
ekmeði küflendiren, meyvalarýn bozulmasýna neden olan küflerdir. Ayný
zamanda kuru yapraklarda, çayýrlarda, samanda, tohumlarda diðer bitki ve
toprakta da bulunurlar. Soðuða dirençli olduklarý için allerji sorunu
uzundur ve karýn topraðý kapattýðý dönemler dýþýnda tüm bir yýl sporlarý
havada bulunur.
Ev
içinde mantarlar ev bitkilerinde ve onlarýn saksý topraðýnda yaþar.
Bodrum katlarý ve çamaþýr odalarý gibi nemli yerlerin yaný sýra peynirde
ve mayalanmýþ içkilerde de bulunurlar.
TÜM YIL BOYUNCA SAMAN NEZLESÝ NASIL DEÐÝÞÝR?
Allerjenler
hayvan artýklarý (kediler, köpekler, atlar, yün) kozmetik malzemeler,
mantarlar, yiyecekler ve ev tozlarýda dahil olmak üzere bütün yýl
boyunca bulunurlar. Ev tozu, mobilyalardan dökülen selülozdan,
mantardan, ev hayvanlarýnda dökülen artýklardan ve böcek parçalarýndan
oluþan karmaþýk bir yapýdýr. Allerji kýþýn sýcak hava sistemlerinin
açýlmasýyla ev tozunun etkisi altýnda artmaktadýr.
ALLERJÝ ZARARLI OLABÝLÝR MÝ?
Allerjik
kiþilerin soðuk algýnlýðýna, sinüs enfeksiyonu ve kulak
enfeksiyonlarýna olan hassasiyetleri artmýþtýr. Bu hastalýk onlarý
allerjisi olmayan insanlardan daha fazla rahatsýz edebilir. Hatta bazen
daha aðýr olarak bu kiþilerde astým geliþebilir.
SÝZ NE YAPABÝLÝRSÝNÝZ?
Ýdeal
olarak allerjinizin oluþtuðu yerden uzakta yaþamayý seçebilirsiniz.
Örneðin sadece deniz havasý teneffüs edebileceðiniz bir yerde veya
hiçbir þeyin yaþamayacaðý kadar kuru bir iklimde yaþamanýza devam
edebilirsiniz. Ne yazýk ki bu ideal uygulama nadiren yapýlabilir. Ancak
aþaðýda sýralanan kendi kendinize yardým önerileri denemeye deðerdir.
1. Çimleri keserken veya ev temizliði yaparken polen maskesi takýn. (birçok eczaneden temin edilebilir)
2. Isýtma ve havalandýrma sistemlerindeki filtreleri aylýk olarak deðiþtirin yada bir hava temizleme aygýtý kullanmaya baþlayýn.
3. Polenlerin çok yoðun olduðu dönemlerde kapýlarý ve pencereleri kapalý tutun.
4. Evde bulunan bitki ve hayvanlardan uzak durun.
5. Kuþ tüyü yastýklarý, yün battaniye ve yün örtüleri pamuk veya sentetik maddeden yapýlmýþ olanlarla deðiþtirin.
6. Gerekli olduðunda yeterince antihistaminik ve dekonjestan kullanýn.
7. Yataðýnýzýn
baþ tarafý yukarý kaldýrýlmýþ bir þekilde uyuyun. Bunun için
yataðýnýzýn baþ tarafýndaki ayaklarýn altýna birer tuðla koyabilirsiniz.
8. Genel saðlýk kurallarýna uyun.
- Hergün egzerzis yapýn.
- Sigarayý býrakýn ve diðer hava kirliliðine neden olan þeylerden uzak durun.
- Dengeli beslenin karbonhitratlarý aza indirin.
- Dietinizi vitaminler ve özelliklede C vitaminiyle destekleyin.
10. Doktorunuzun tavsiyelerine uyun
Kýþ
aylarýnda iyi bir nemlendirici kullanýn. Çünkü kuru ev içi havasý
birçok allerjik kiþinin kötüleþmesine neden olmaktadýr. Ancak
nemlendiricide mantar üreme þansýna da dikkat edin.
DOKTORUNUZ SÝZÝN ÝÇÝN NE YAPABÝLÝR?
Kulak
Burun Boðaz uzmanýnýz tam bir kulak, burun, boðaz, baþ ve boyun
muayenesi yapacaktýr. Dikkatli bir deðerlendirme sonucunda doktorunuz
þikayetlerinize herhangi bir enfeksiyonun yada yapýsal bir bozukluðun
yol açýp açmadýðýna ve bunlara yönelik uygun tedaviye karar verecektir.
Allerji
tedavisinde bir çok ilaçtan yararlanýlmaktadýr ve dokturunuz bunlar
arasýndan size en uygun olanýný seçecektir. Bunlar arasýnda
antihistaminikler, dekonjestanlar, kromolin ve kortizonlu ilaçlar
vardýr. Þüphelenilen bir allerjinin medikal tedavisi ayný zamanda çevre
kontrolü danýþmalýðýnýda kapsamaktadýr. Sonuç olarak detaylý bir hikaye
ve iyi bir muayeneden sonra doktorunuz hangi maddeye karþý allerjiniz
olduðunu tespit etmek için testler önerebilir.
Solunum
havasýndaki allerjenlerin tek tedavisi spesifik olarak o allerjene
karþý antikor oluþturacak enjeksiyonlar yapmaktýr. Bundan önce
hassasiyetinizin gerçek nedeni bulunmalýdýr. Allerji araþtýrmalarý ya
kan tahlili yada deri testi þeklindedir. Modern testler sadece hangi
maddeye karþý allerjiniz olduðu deðil bu allerjinin düzeyi de ortaya
çýkmaktadýr. Bu, eðer enjeksiyon gerekiyorsa baþlanabilecek en yüksek
dozla baþlayarak tedaviye cevabý en kýsa zamanda almamýzý saðlar.