Genel Bilgiler

Dýþ gebelik yani ektopik gebelik döllenmiþ yumurtanýn tüplerden rahim içine doðru olan yolculuðu esnasýnda seyahatini tamamlayamayýp rahim içi yerine rahim dýþýnda herhangi bir dokuya tutunup yerleþmesidir ve tüm gebeliklerin %1’inde görülür. %90-95 fallop tüplerinde yerleþmektedir, diðer tutunduðu yerler ise (over, servikal kanal, batýn içi..) çok nadir görülür 

Dýþ gebelik erken dönemde normal gebelik bulgularýný taklit eder, yani adet gecikmesi, memelerde hassasiyet, bulantý, kusma, idrar ve kanda gebelik testlerin pozitifliði… vs normal gebelik gibidir ve belirti vermez. Ancak embrionun tüpün içinde büyümeye devam etmesi ile tüpün gerilmesine baðlý olarak bir süre sonra karýn ve kasýklarda þiddetli aðrý hissedilir. Bu dönemde henüz embrionun yerleþtiði tüp yýrtýlmadan doktora baþvuran hastalarda gereken tetkik ve ultrasonografik inceleme ile taný konulursa tüpe hasar vermeden tedavi edebilmek mümkündür. Ancak fark edilmeyen olgularda tüplerde yerleþen gebelik giderek büyür, tüpler iyice gerilir, yýrtýlýr ve sonunda patlayýp iç kanama meydana gelir, acil müdehale edilmediði taktirde anne ölümü ile sonlanabilir.

Bu nedenle adet gecikmesi olduðunda en kýsa zamanda bir kadýn doðum uzmanýna baþvurup gebeliðin rahim içi yerleþimli veya ektopik gebelik olup olmadýðýnýn tespit edilmesi erken aþamada tedavi açýsýndan çok önemlidir.

Dýþ gebelik genellikle fallopian tüplerdeki daralma ve hasardan dolayý döllenmiþ yumurtanýn tüpler içinde ilerleyip rahime ulaþamamasýndan kaynaklanýr. Bu daralma veya hasar pek çok sebepten meydana gelebilir. Klamidia , gonore gibi cinsel yolla bulaþan enfeksiyonlar nedeniyle geçirilmiþ  PID, pelvik cerrahi operasyonlar ve endometriosis  nedeniyle tüplerin etrafýnda oluþan yapýþýklýklar, daha önce dýþ gebelik geçirilmiþ olmasý, tüpleri baðlama veya açma ameliyatlarý, tüp bebek uygulamasý ve infertilite tedavileri, uygunsuz yapýlan ve yasal haftayý aþmýþ kürtaj operasyonlarý, sigara içme, progesteron aðýrlýklý doðum kontrol haplarý ve rahim içi araç (spiral), tüplerde doðumsal kusurlar..vs dýþ gebelik ihtimalini arttýrýr.

Erken gebelik döneminde adet gecikmesi ve tüm gebelik belirtilerine raðmen rahim içinde gebelik kesesinin görülmemesi halinde ektopik gebelik þüphesi uyanmalýdýr. Seri B-HCG ölçümleri ile normal gebelikte beklenen 48 saatte içinde 2 kat yükselme artýþý dýþ gebelikte olmaz. Rahim içinde gebelik kesesinin vajinal ultrasonla B-HCG seviyesi 1500 civarýnda iken, abdominal ultrasonla ise 6000 ve üzeri olduðunda mutlaka görülmesi gerekir. Görülemediði taktirde yapýlacak komple fizik muayene, laboratuar tetkikleri, ultrasonografik inceleme, gerekirse küretaj ve laparaskopi  taný koymamýzda yardýmcý olmaktadýr.

Ancak gebeliðin ilerleyen aþamalarýnda hasta þiddetli kasýk aðrýsý, vajinal kanama, baygýnlýk ve diðer iç kanama bulgularýyla karþýmýza gelebilir. Gebelik testinin pozitif olmasý ve ultrasonda karýn içinde serbest kan saptanmasý taný koydurucudur.

Dýþ gebelik tanýsýný erken koyarak henüz tüp hasar görmeden laparaskopi operasyonu veya metotrexate adlý ilaç ile tedaviye gitme þansýmýz vardýr. Ancak yine de tüp hasar görebilir ve yeni bir gebelikte bu durum %10-15 tekrarlayabilir. Bu sebeple geçirilmiþ dýþ gebelik hikayesi olan hanýmlarýn yeniden gebe kaldýklarýnda zaman geçirmeden jinekologlarý tarafýndan deðerlendirilmeleri gerekir.

Eðer tüp yýrtýldýysa ve iç kanama baþladýysa durum acildir, hastaya damar yolu takýlýp gerekirse kan transfüzyonu hazýrlanýp hasta acil olarak ameliyata alýnýr. Laparaskopi (kapalý cerrahi) veya laparatomi (açýk cerrahi) ile gebelik materyali tüpten temizlenir ve kanama durdurulur. Uygun durumlarda tüp korunmaya çalýþýlýr, ancak genellikle hasar gören tüp daha sonra oluþabilecek dýþ gebeliði önlemek için tümden alýnýr.

Dýþ gebeliðin en talihsiz þekli heterotopik gebelik yani hem bir dýþ gebelik hem de normal rahim içi gebeliðin ayný anda bulunmasýdýr. Bu durumda ultrasonografide rahim içinde normal geliþmekte olan bir gebelik görüldüðü için tanýsý çok kolay atlanabilir. Oldukça nadir olmakla beraber çoðul gebelik olasýlýðýnýn yüksek olduðu infertilite (kýsýrlýk) tedavileri riski arttýrmaktadýr.