Genel Bilgiler

VULVAR KAÞINTI

Vulvar kaþýntý (Pruritus vulvae) vajina çevresi ve vulvar bölgede görülen, farklý sebeplere baðlý olabilen, akut ya da kronik seyredebilen cilt hastalýðýdýr. Lezyonda altta yatan sebebe baðlý olarak farklý görünümler olabilir ama genellikle kaþýntý harici belirli bir semptom izlenmez. Vulvar kaþýntý toplumda sýk tespit edilen bir durumdur ve tedavi gerektirir.

Vular kaþýntý nedenleri:

- kontakt dermatit, psöriazis, liken skleroz, liken planus gibi cilt hastalýklarý

- vaginal mantar enfeksiyonu, HPV enfeksiyonu, herpes simpleks enfeksiyonu gibi enfeksiyöz hastalýklar

- kýl kurdu, bit, uyuz gibi parazitik enfeksiyonlar

- diabetes mellitus gibi sistemik hastalýklar

- allerji ve irritasyona neden olabilen durumlar (ilaç kullanýmý, iç çamaþýrý, temizlik malzemelerine karþý allerji durumlarý gibi)

- cilt kanseri, prekanseröz intraepitelial neoplazi, Paget hastalýðý gibi durumlar

- menopoz sonrasý cildin atrofiye uðramasý (incelmesi ve kurumasý)

gibi nedenlerden dolayý vulvar kaþýntý olabilir.

Vulvar kaþýntý ile beraber genital bölgede yanma ve aðrý, ciltte beyazlaþma, kabuklanma ve kuruluk, vaginal anormal akýntý tespit edilebilir.

Diabetes mellitus gibi sistemik hastalýklar, sýcak ve nemli hava, menopoz, irritan kimyasal ürünler kullanmak, idrar kaçýrma gibi durumlarda vulvar kaþýntý riski artar.

Altta yatan nedene baðlý olarak etkilenmiþ cilt bölgesinde bakteriyel enfeksiyon oluþmasý ve durumun kronikleþmesi gibi komplikasyonlar görülebilir.

Vulvar kaþýntýnýn tedavisi altta yatan sebebe yönelik planlanýr. Korunmak için sentetik ve naylon malzemeler yerine pamuklu iç çamaþýrý kullanmak, temizlik ve hijyene özen göstermek, genital bölgede kýzarýklýk ve yanmaya neden olabilen kimyasal temizlik ürünlerinden kaçýnmak gibi önlemler alýnabilir.

LÝKEN SKLEROZ

Liken skleroz (lichen sclerosus et atrophicus) bir cilt hastalýðýdýr. Kadýnlarda genelde genital bölge ve vajina çevresinde (vulvada) görülür fakat daha nadir olarak da olsa gövde, kol ve bacaklar gibi vücudun diðer kýsýmlarýnda da oluþabilir. Liken skleroz toplumda sýk görülen bir tablodur, 1000 kadýndan 1’inde tespit edilir. Taný almayan orta ve hafif þiddetteki vakalar da göz önüne alýnýrsa bu oran biraz daha yüksek tahmin edilebilir. Liken skleroz tüm yaþ gruplarýnda görülebilir fakat en sýk orta yaþ bayanlarda tespit edilir.

Belirtileri:

Tipik olarak vulvar bölgede küçük beyaz alanlar oluþur. Bu bölgelerde kaþýntý sýk görülür. Bazen kuruluk ve yanma eklenebilir. Kaþýntý en sýk þikayet nedenidir, geceleri þiddetinde artma olur ve uykudan uyandýracak þiddette olabilir. Vulva ile beraber anüs etrafýnda da görülebilir. Liken skleroz genital bölgede görülmesine raðmen vajina ve anüs içerisine ilerlemez.

Nedeni:

Liken sklerozun nedeni tam olarak bilinmemektedir. Etkilenmiþ cilt bölgesinde bir çeþit enflamasyon ( vücudun anormal durumlarda gösterdiði reaksiyon) geliþir, bu da ciltte yapýsal deðiþikliklere neden olur. Liken skleroz otoimmün bir hastalýk olarak bilinir. Bilinmeyen bir sebeple etkilenmiþ cilt bölgesine karþý immün yanýt geliþir ve enflamasyon oluþur. Kiþinin kendi kendisine oluþturduðu bir çeþit yanýt olduðundan liken skleroz bulaþýcý bir hastalýk deðildir.

Liken sklerozlu 4 hastadan 1’inde çeþitli tiroid hastalýklarý, pernisyöz anemi, vitiligo gibi baþka bir otoimmün hastalýk görülür.

Komplikasyonlarý:

Genital bölge cildindeki deðiþiklikler cinsel iliþki sýrasýnda aðrý ve idrar yaparken yanma gibi problemlere neden olabilir. Ayrýca liken sklerozlu vulvar bölgede deri kanseri geliþme riskinde artýþ belirlenmiþtir.

Tanýsý:

Lezyonun tipik bir sýnýrlý, beyaz görünümü vardýr. Tanýyý doðrulamak için etkilenmiþ cilt bölgesine biyopsi (mikroskopik ileri inceleme için lezyondan küçük bir parça örnek alýnmasý) yapýlabilir. Biyopsi ile dokunun yapýsý incelenerek taný doðrulanabilir ve liken skleroza yakýn benzerlik gösteren diðer patolojiler dýþlanabilir.

Tedavisi:

Liken sklerozun tedavisinde topikal steroidler (lezyona uygulanan krem ya da pomad) kullanýlýr. Steroidler bölgede oluþan enflamasyonun gerilemesini saðlar. Genellikle 3 aylýk bir tedavi uygulanýr. Ancak doktorunuzun uygun gördüðü süre boyunca kullaným uzatýlabilir. Ýrritasyon bulgularý genelde iki hafta içerisinde geriler, cildin normal görünümü kazanmasý ve kaþýntýnýn geçmesi 3 ay kadar sürebilir.

Liken skleroz erken safhadayken taný alýp tedavi edilirse cilt normale dönebilir. Ancak ciltte ciddi görünüm deðiþiklikleri oluþmuþsa ve uzun süre tedavi alýnmamýþsa lezyon görünüm olarak gerilemeyebilir. Buna karþýn tedavi ile kaþýntý ve aðrýda azalma saðlanabilir.

Liken skleroz için kalýcý bir tedavi yoktur. Topikal steroid kullanýmý kaþýntý ve aðrýda gerileme saðlayabilir ve lezyonun daha da ilerlemesini önleyebilir. Bazý durumlarda lezyon kendiliðinden tamamen kaybolabilir. Bu duruma daha sýk ergenlik dönemindeki genç kýzlarda rastlanýr.