Genel Bilgiler

Uyku apnesi uykuda hava akýmýnýn 10 saniyeden daha fazla süreyle kesilmesi ile karakterize bir hastalýktýr. Merkezi sinir sistemindeki bir problem nedeniyle (santral uyku apnesi) veya solunum yollarýndaki bir týkanýklýk nedeniyle (obstrüktif uyku apnesi-OSA-) oluþabilir. Bazen de her iki durum birlikte olmaktadýr. Bu hastalýðýn deðerlendirilmesinde sadece solunumun durmasý (apne) deðil ayný zamanda solunumun azalmasý (hipopne) da hesaba katýlmalýdýr.

Uyku apnesi uykuda hava akýmýnýn 10 saniyeden daha fazla süreyle kesilmesi ile karakterize bir hastalýktýr. Merkezi sinir sistemindeki bir problem nedeniyle (santral uyku apnesi) veya solunum yollarýndaki bir týkanýklýk nedeniyle (obstrüktif uyku apnesi-OSA-) oluþabilir. Bazen de her iki durum birlikte olmaktadýr. Bu hastalýðýn deðerlendirilmesinde sadece solunumun durmasý (apne) deðil ayný zamanda solunumun azalmasý (hipopne) da hesaba katýlmalýdýr.

Bulgular: Tipik olarak horlama, huzursuz uyuma, sabah dinlenemeden kalkma ve sabah baþ aðrýlarýdýr. Bunun dýþýnda hastalar gece rahat uyuyamadýklarý için gündüz uyuklama hali ve uyuma isteði, çarpýntý ve hipertansiyon gibi dolaþým sistemi  þikayetleri, sinirlilik, cinsel yetersizlik ve isteksizlik gibi yakýnmalar da sýklýkla görülmektedir. Özellikle gündüz uyuma isteði hastanýn sosyal yaþantýsýný etkilemekte ve otomobil kullanýrken uykuya dalma tehlikeli sonuçlara neden olabilmektedir. Uyku bozukluðu sadece hastayý deðil ayný zamanda yataðýný paylaþtýðý eþini de rahatsýz etmekte ve boþanma gibi sosyal sonuçlar doðurabilmektedir.

Muayene: Hastalar genellikle aþýrý kilolu, kýsa boyunlu ve altçenesi biraz geride kiþilerdir.  Baþta burun olmak üzere solunum yollarýndaki týkanýklar çok iyi deðerlendirilmelidir.

Testler: Polisomnografi (uyku testi) tanýda kullanýlan önemli bir testtir. Bu testte hasta uykudayken beyin elektrografileri, EKG, göz hareketleri, kandaki oksijen düzeyleri ve hava giriþleri devamlý kaydedilir. 5-8 saat süresince kaydedilen bu bulgular deðerlendirmeye alýnýr. Eðer solunum durmasý ve hava akýmý azalmalarý (apne ve hipopneler) belli bir sayýnýn üzerindeyse Uyku Apnesi tanýsý konulur.

Tedavi :Öncelikle kilolu hastalarda kilo verme teþvik edilmelidir. Alkol ve kullanýlan bazý sakinleþtirici ilaçlar mutlaka kesilmelidir. Basit bu yöntemlerle tedavi saðlanamýyorsa ileri tedavilere geçilir.

CPAP: Bir maskeyle hastaya devamlý olarak basýnçlý hava veren bir cihazýn kullanýlmasýdýr. Bu tedaviyle hastalarýn büyük bir kýsmý tedavi edilebilmektedir. Ancak kullaným zorluðu nedeniyle hastalarýn yarýya yakýný cihaz kullanmayý býrakmaktadýr.

CERRAHÝ TEDAVÝLER

Cerrahideki ilk adým solunum yollarý týkanýklýðýna neden olan burun problemlerinin (septum deviasyonu, konka hipertrofisi) düzeltilmesidir. Hastalarýn 1/3 ine yakýný bu tedavilerden fayda görebilmektedir. Ancak þiddetli apne vakalarýnda farklý cerrahi teknikler uygulanmaktadýr.

● Uvulupalatofaringoplasti: Damaðýn bir kýsmýnýn, bademciklerin ve küçük dilin çýkartýldýðý tekniklere UPPP adý verilmektedir. Bu teknikle aþýrý derecede yer kaplayan bölgeler küçültülür ve damaða bir gerginlik kazandýrýlýr. Böylece bu bölgede havayolu geniþliði arttýrýlýr ve damaðýn aþýrý hareketleri engellenir. Bu cerrahi laser veya radyofrekans yöntemiyle de yapýlabilmektedir.

● Özellikle dilin aþýrý büyük olduðu durumlarda dil köküne ve alt çene kemiðine yönelik cerrahi iþlemler de gerektiðinde yapýlabilmektedir.  Bu cerrahi giriþimlerde dilin arkaya doðru giderek havayolunu kapamasýnýn engellenmesi amaçlanmaktadýr. Bu cerrahi giriþimler diðer tekniklerle birleþtirildiðinde iyi sonuçlar alýnmasýna karþýn yapýlan ameliyatýn diðerlerine göre daha büyük ve risklerinin fazla olmasý nedeniyle ancak seçilmiþ vakalarda uygulanmasý düþünülebilir.

● Radyofrekans yöntemi ile damak gerilmesi ameliyatýnda damak dokusu içine girilerek özel bir aletle radyofrekans dalgalarý damak içerisine verilir. Bu iþlem sonucunda doku reaksiyonu olarak birkaç hafta içerisinde damakta bað dokusu geliþerek damaðýn hacminde azalma ve gerilme ile horlamaya neden olan hareketlerinde bir azalma oluþur. Uygulanmasý basit olan bu yöntemde bazen 2-3 seans gerekmektedir. Baþarý oraný %50 nin üzerinde olan bu yöntemde hasta uyumu oldukça iyidir. Ancak birkaç seans gerektirebilmesi, uzun dönemde etkisinin azalmasý ve uyku apnesi tedavisinde baþarý olasýlýðýnýn düþük olmasý dezavantajlarýdýr.

● Ýlaç injeksiyonuyla damak gerilmesi (injection snoreplasty) giriþiminde damak dokusu içine dokularý sertleþtiren bir ilaç verilir. Radyofrekans yöntemiyle hemen hemen ayný sonuçlarý veren bu yöntemin avantajý daha kolay ve ucuz olmasýdýr.

● Pillar damak implantý: En son olarak geliþtirilen yöntemlerden  biri olup kullanýmý giderek yaygýnlaþmakta ve büyük kabul görmektedir. Bu teknikle damak içerisine týpta uzun süredir kullanýlan ve doku ile uyumlu bir maddeden yapýlan 3 adet çubuk yerleþtirilerek damaðýn geriye düþmesi engellenir ve ve aþýrý hareketleri azaltýlýr. Damaða konulan bu implantlar 6-8 hafta içerisinde doku ile bütünleþerek etkisini göstermeye baþlar. Hekim için uygulamasý çok kolay hasta için de oldukça basit bir giriþimdir. Bu giriþimden sonra hasta rahatsýzlýðý en alt düzeydedir. Sadece 1 kez uygulanmasýnýn yeterli olmasý da büyük avantajdýr. Uygulanmasý basit, hasta için zahmetsiz ve sonuçlarýnýn hem basit horlama hem de uyku apnesi hastalarýnda iyi olmasý ve etkinin uzun dönemde de davam etmesi  yanýnda diðer tekniklere göre gerektiðinde çýkartýlarak eski haline dönüþtürülebilme olanaðýnýn olmasý avantajlarýdýr