Genel Bilgiler

Hiç ayaðýnýzýn tepesinin üzerine aðýr bir kutu düþürdünüz mü? Veya, kazara küçük bir deliðe basýp, ayaðýnýz bükülerek basýp düþtünüz mü; Bu iki sýk rastlanan kaza, orta ayaðýn, kýrýk ve çýkýðýyla sonuçlanýr ve bu durum Lisfranc kýrýklarý olarak tanýmlanýr. Bu kýrýk, ismini, bu incinmeyi ilk kez tanýmlayan, Fransýz bir doktor olan Jacques Lisranc’ dan almýþtýr.

Lisfranc yaralanmalarý, orta ayakta, ayak bileði ve ayak parmaklarý arasýnda yer alan bir grup küçük kemiðin þekillendirdiði, ayaðýn tepesinde bir kavsin üzerinde meydana gelir. Bu küçük kemik grubundan, beþ uzun kemik (metatarslar) ayak parmaklarýna uzanýr. Ýkinci metatars da sabitleþtiren bir kuvvet gibi etki ederek küçük kemik sýrasýnýn altýna uzanýr.Kemikler, bað dokularý (ligamentler) tarafýndan ayaðýn çaprazýna ve altýna doðru her iki yönde de yerlerinde tutulurlar. Her nasýlsa birinci metatarsý ikinci metatarsa baðlayan bað dokusu yoktur. Düþme sýrasýnda ayaðý kývrýlmasý, kemiði kýrabilir veya kemik yerinden çýkar (dislokasyon).

Belirtiler ve Semptomlar:

Lisfranc kýrýk- çýkýklarý sýklýkla burkulmalarla karýþtýrýlýr. Ayaðýn üstü þiþebilir ve aðrý olabilir. Eðer incinme þiddetli ise, ayaðýnýzýn üzerine basamayabilirsiniz. Lisfranc incinmelerini röntgende görmek sýklýkla zordur. Tanýmlanmayan Lisfranc incinmelerinde, eklem dejenerasyonu ve kaslarýn içindeki sinirlerin ve kan damarlarýnýn tahribatýyla geliþen basýncýn, neden olduðu kompartýman sendromu gibi komplikasyonlar olabilir. Ayak burkulmasý için standart bir tedavi (istirahat, buz uygulamasý ve ayaðý kaldýrma) bir veya iki gün içersinde aðrý ve þiþliði azaltmýyorsa doktorunuza ortopedi uzmanýna danýþmasýný söyleyin.

Teþhis:

Ortopedist, incinmenin belirtileri için ayaðýnýzý muayene edecektir. Topuðunuzu sabit tutabilir ve ayaðýnýzý bir daire etrafýnda hareket ettirebilir. Bu hareket esnasýnda, burkulmada minimal aðrý olurken, Lisfranc kýrýklarýnda þiddetli bir aðrý olur. Ýlk rontgen filmleriniz bir incinmeyi göstermiyorsa, ortopedist, incinen ayaðýnýza baský veya aðýrlýk vererek (ayaðý yere bastýrarak) çekilen filmleri saðlam ayaðýnýzýn filmleriyle karþýlaþtýrmak için ayaðýn diðer baþka yönlerdeki filmlerini isteyebilir.

Tedavi:

Lisfranc kýrýklarýnýn tedavisi, yaralanmanýn þiddetine baðlýdýr. Eðer kemikler yerlerinden dýþarý doðru çýkmaya zorlanmamýþsa, muhtemelen ayaðýnýzýn üzerine altý hafta basmaktan kaçýnmak kaydýyla, ayaðýnýz alçýya alýnacaktýr. Alçý çýkartýldýðýnda, sert bir kavis desteði giyebilirsiniz. Ortopedistiniz, dayanýklýlýk oluþmasý ve tam hareket silsilesini yeniden eski haline döndürmek için gereken ayak egzersizlerini tavsiye edecektir.

Sýklýkla, tam bir iyileþme saðlanýncaya kadar, kemikleri stabilize etmek ve onlarý yerinde tutmak için cerrahi tedaviye ihtiyaç vardýr. Ýðneler, teller veya vidalar kullanýlabilir. Ameliyat sonrasýnda ayaðýnýz alçýya alýnacak ve altý ile sekiz hafta ayaðýnýzýn üzerine yük bindirmeniz kýsýtlanacaktýr. Kemiklerdeki sabitleyiciler çýkartýldýktan sonra, bir yürüme desteði tavsiye edilebilir. Bütün semptomlar kayboluncaya kadar, kavis destekli ve sert tabanlý ayakkabýlar da giyebilirsiniz. Bazý vakalarda, bu eklemlerde artrit geliþirse, kemiklerin hepsi beraber birleþtirilebilir. Size izin verilinceye kadar, doktorunuzun emirlerini takip etmek ve aktivitelerden kaçýnmanýz önemlidir.