Genel Bilgiler

Genelde obsesyon ve kompulsiyonlarla karakterizedir, ancak sadece obsesyon veya kompulsiyon yakýnmalarý olan hastalar da olabilir. Obsesyonlarda kompulsiyonlarda düþünce þeklinde olabilir. Ancak genelde obsesyonlar düþünce kompulsiyonlarda davranýþ þeklindedir.

Obsesyon (takýntý): kiþinin kontrolü dýþýnda tekrarlayan düþünce ve uyaranlardýr. Hastalar bunun çok anlamsýz olduðunu, kendilerini çok rahatsýz ettiðini ancak bu düþüncelerden kurtulamadýklarýný belirtirler. Bu takýntýlar hastada iðrenme, korkma, þüphelenme veya anksiyete gibi duygularý da beraberinde getirir. Hastalar bu düþüncelerin kendi beyinlerinin ürünü olduðunun farkýndadýr. Sýk görülen obsesyonlar þunlardýr:
• Kirlilik : çevreden kan, tükrük, mikrop veya semen gibi kir bulaþmasý veya kiþinin çevreye kir bulaþtýrmasý
• Kendi baþýna veya yakýnlarýnýn baþýna bir kötülük geleceði düþüncesi
• Kontrolünü kaybetme ve saldýrgan davranýþta bulunma korkusu
• Tekrarlayan ve kontrol edilemeyen cinsel düþünceler
• Dinle ve ahlaki deðerlerla aþýrý uðraþma v.b.

Kompulsiyon (tekrarlayan davranýþlar): hastalar takýntýlý düþüncelerden kurtulmak için akýllarýna baþka düþünceleri getirirler veya bazý davranýþlarda bulunurlar bu tür düþünce ve davranýþlara kompulsiyon denir. Takýntýlý düþünceler anksiyete artýþýna neden olurken kompulsiyonlar anksiyeteyi azaltýr. Aðýr OKB hastalarýnda bazen bu kompulsiyonlar tüm günü alabilir. Sýk görülen kompulsiyonlar þunlardýr:
• Temizlik: saatlerce el yýkama, banyo yapma veya tekrar tekrar ev temizleme gibi. Bu þekilde el yýkayarak günde bir kalýp sabun bitiren veya çamaþýr suyu ile elini yýkayan hastalar sýktýr.
• Tekrarlama: takýntýlý düþünce ile oluþan sýkýntýyý gidermek için tekrarlayan davranýþta bulunma veya akýldan baþka düþünceleri geçirme gibi. Yakýnlarýnýn baþýna kotü bir þey geleceðini düþünen bir hasta bunun olmamasý için halen yapmakta olduðu davranýþý ikinci kez yaparak bu düþünceden kurtulabilir (yolda yürürken ayný yolu geri dönüp tekrar yürümek gibi)
• Kontrol etme: evine bir þey olacak veya yangýn çýkacak korkusu ile tekrar tekrar kapýyý veya tüpün kapalý olup olmadýðýný kontrol etmek gibi.
• Biriktirme: iþe yaramayan bir çok eþyayý biriktirmek gibi. Örneðin bazý kiþilerde yeterli yerleri olmadýðý halde gazeteler, boþ kavanozlar veya konserve kutularý gibi iþe yaramayan þeyleri atamama davranýþý görülebilir. Son birkaç yýldýr yurdumuzda gazetelere yansýyan çöplük evler buna en güzel örnektir.
• Sayma: yolda yürürken kaldýrým taþlarýný sayma veya araba plakalarýný okuma, günlük iþleri yaparken belli sayýlarda tekrar etme v.b.(örneðin kazaðýný beþ kere giyip çýkarma veya ayný yere üç kere gitmeme gibi)
• Tamamlama: bu kompulsiyonu olan hastalar bir dizi davranýþý mükemmel olana kadar tekrar tekrar yaparlar. Örneðin kirlilik takýntýsý olan bazý hastalar el yýkamadan önce lavaboyu, musluðu ve sabunu yýkar (genelde belli sayýda) daha sonra belli sayýda elini yýkar ve elini yýkadýktan sonra tekrar ayný iþlemi tekrarlar.
• Aþýrý tertipli ve düzenli olma: örneðin çalýþma odasýnda herþeyin simetrik durmasý veya masanýn üstündeki herþeyin belirli bir sýra ile dizilmesi gibi.

Yukarýda sayýlanlar dýþýnda sayý sayma, aþýrý liste yapma veya aþýrý dua etme gibi baþka kompulsiyonlarda olabilir.