Genel Bilgiler
Ýntihar riski taþýyan bireyler:
·
Ýntihar etmekten bahsederler ve her intihar eden on kiþiden sekizi
intihardan birkaç ay önce belirgin uyarý ve ipuçlarý verirler.
· Kendilerini dayanýlmaz acýlar içinde hissederler.
·
Umutsuzluk ve çaresizlik içindedir ve herhangi bir intihar giriþiminde
bulunup bulunmama konusunda ikircikli duygular yaþarlar.
· Düþünce içerikleri daraldýðý için baþka hiçbir alternatifi farkedemeyecek kadar dar bir tünel algýsý içindedirler.
· Bir yandan hiçbir þeyi bilmek, görmek ve düþünmek istemez iken diðer yandan bir çözüm arayýþý içindedirler.
· Genellikle yüksek standartlarý olan, mükemmeliyetçi, yanlýþ yapmaktan korkan, kendini sýkça eleþtiren kiþilerdir.
Ýntihar Konusunda Doðrular ve Yanlýþlar:
· Ýntihardan söz eden kimseler kendilerini öldürmez. (y)
· Ýntihardan bahsetmek önlenmesinde etkili bir yöntemdir. (d)
· Ýntihar eden kiþiler kesinlikle ölmek istemektedirler. (y)
·
Ýntihar edenlerin çoðu yaþam ile ölüm arasýnda kesin bir seçim
yapamamýþlardýr. Bir bakýma ölümle kumar oynarlar ve kendilerini
kurtaracak birilerinin varolduðunu bilip, son ana kadar kurtarýlmayý
beklerler. (d)
· Bir kez intihar giriþiminde bulunan kiþinin bu eðilimi ömür boyu devam eder. (y)
·
Kendilerini öldürmek isteyen kiþilerin çoðu yalnýzca kýsýtlý bir zaman
için bu ruh halindedirler, eðer krizden kurtulabilirlerse iyi bir hayat
sürerler. (d)
· Kriz sonrasý iyileþme intihar riskinin sona erdiðini gösterir. (y)
· Ýntihar zenginliðe ya da fakirliðe bakmaz tüm sosyoekonomik seviyelerde görülebilir. (d)
· Ýntihar eðilimi kalýtýmsaldýr. (y)
·
Ýntihar etme niyeti taþýyan kimseler mutsuz kimselerdir. Mutsuzluklarý
bu kiþilerin mutlaka ruh hastasý veya psikotik olduklarý anlamýna
gelmez. (d)
· Ýntihar hakkýnda konuþmak kötüdür, insanlarý intihara yönlendirebilir.(y)
· Ölümle sonuçlanan intiharlar erkeklerde kadýnlara göre 3 kez daha fazladýr.(d)
·
Erkekler özellikle kendilerini vurarak öldürmeyi, kadýnlar ise bu
amaçla uyku haplarýný kullanmayý tercih ederler. Bununla birlikte
intihara baþvurma yöntemleri kültürden kültüre deðiþebilir. (d)
· Toplumlarda intihar oranlarý sosyal çöküntü yýllarýnda yükselir, refah yýllarýnda normal kalýr ve savaþ yýllarýnda düþer. (d)
ÝNTÝHARIN NEDENLERÝ:
·
Bireyin, anne baba yada kendisi için çok önemli bir kiþi tarafýndan
reddedilme yada terkedilme duygusunu yaþamasý ve bu duyguyla
baþedememesi,
· Çocuk ve gençte özbeðeni sorunlarý yaratan, ailevi problemlerle oluþan iletiþim eksikliði,
·
Kiþinin yaþam güçlükleri karþýsýnda yalnýz býrakýlmasý, hissettiði
kaygý ve güvensizlikleri bir baþýna yaþamak zorunda kalmasý,
· Ailede birlik ve bütünlüðün ya kýsmen bulunmasý, ya sýnýrlý olmasý yada hiç bulunmamasý,
· Anlayýþsýz ve düþmanca ana baba tutumlarýna maruz kalýnmasý,
· Ailede intihar edenlerin bulunmasý, · Depresyon,
· Alkol ya da diðer maddelerin aþýrý kullanýmý,
· Bir aile üyesinin yada çok yakýn birinin kaybý, sevilen ölmüþ bir kiþiyle tekrar birleþme arzusu,
· Yaþam yada saðlýkta ortaya çýkan yada çýkmasý beklenen olumsuz olarak algýlanan deðiþiklikler,
· Uzun süreli ölümcül hastalýk,
· Kiþinin cinsel kimlik sorunu yaþýyor olmasý,
· Yakýn zamanda bitmiþ çok yakýn bir iliþki,
· Gerçek yada hayali, fiziksel yada duygusal bir terkedilmenin öcünü almayý isteme,
· Kiþinin tamir edilemeyecek bir hatanýn kefaretini bu þekilde ödeyeceðini düþünmesi,
· Büyük zorlamalar getiren yaþantýlar,
·
Özellikle gençlik intiharlarýnda silahlarýn kolay ulaþýlabilir olmasý,
intiharý romantik, mistik bir eylem olarak yücelten film, kitap yada
müzikler,
· Bir intihara þahit olmak, kiþinin kendini ölen kiþiyle özdeþleþtirmesi yada medyanýn o kiþiye övgüler yaðdýrmasý,
· Çete ve þiddet olaylarýna karýþma,
· Bilinmeyen nedenler.
ÝNTÝHARIN YAKLAÞMASININ BELÝRTÝLERÝ:
· Belirtilerin belki de en önemlisi ümitsizliktir.
·
Ýntihar ipuçlarý, bazen intihar niyetini gösteren açýk ve sözel
ifadeler, bazen üstü kapalý imalar, bazen de davranýþlarda gözlenen
deðiþmeler þeklinde olabilir. Davranýþsal deðiþiklikler gençlerin
kendilerini açýkça öldürme tehdidinde bulunmalarý ve bunu kanýtlamak
için bir gösteri yapmalarý þeklinde de olabilir.
· Ýntiharý düþünen
kiþi, “Artýk benim için endiþelenmeniz gerekmeyecek” veya “yakýnda
hayatýnýzdan tamamen çýkacaðým” gibi sözler söyleyebilir. Kiþi hangi
yaþta olursa olsun bu tür konuþmalar her zaman ciddiye alýnmalýdýr.
·
Ýntihar eðilimi önceden tahmin edilemeyen anlýk, tepkisel bir davranýþ
deðildir. Vakalarýn çoðunluðunda intiharýn bir plana dayalý ve yavaþ
yavaþ geliþerek zihinde uzun tasarlamalardan sonra gerçekleþtirildiði
görülmüþtür.
Ýntihar riski;
· Geçmiþte yapýlmýþ bir baþka
intihar giriþimi olmuþsa ve bu giriþimde kullanýlan veya düþünülen
intihar metodunun ölümcüllüðü yüksekse,
· Hayatýn erken dönemlerinde evden ve okuldan kaçma varsa,
· Düzensiz ev hayatý, evden uzaklaþma yada eve haber vermeden dýþarýda kalma gibi davranýþlar,
· Yinelenen ve baþarýsýz olmuþ evlilikler yaþanýyorsa,
· Alkolizm ve uyuþturucu kullanýmý varsa,
· Ýþ / Okul yaþamýnda baþarýsýzlýk görülüyorsa,
· Aþýrý depresyondan aþýrý mutluluða geçme gibi duygusal çalkantýlar sýk sýk yaþanýyorsa,
·
Kiþi, baþarýsýzlýk, deðersizlik, umutsuzluk ve tedirginlik gibi
duygularla birlikte, sýk sýk yaþamýn anlamsýz olduðunu ifade ediyorsa,
· Ruhsal bozukluk belirtileri bulunuyorsa,
· Arkadaþlarýný ani bir þekilde deðiþtiriyorsa,
· Cinsellikle ilgilenmiyorsa,
·
Ýliþkilerdeki çaresizlik ve umutsuzluklarýný dile getiriyor, kendisiyle
ilgilenilmediðinden, sevilmediðinden ve istenmediðinden yakýnýyorsa,
· Yeme ve uyuma alýþkanlýklarýnda aþýrý deðiþmeler görülüyorsa,
·
Ýçine kapanma, iliþki kuramama ve toplumsal etkileþimlerden kaçma,
özellikle son haftalarda duygusal iliþkilerde kesilme gözleniyorsa,
· Hareket azlýðý ya da çabuk alevlenme, kendini tehlikeye atma, saldýrganlýk, artan bir vurucu kýrýcýlýk oluþmuþsa,
· Ýntihar etmiþ müzisyenler yada ölümle ilgili þarkýlara aþýrý ilgi uyanmýþsa,
·
Vasiyet yazma, sevdiði eþyalarý atma veya eþe dosta daðýtma, son
düzenlemeler yapma gibi davranýþlar gözleniyorsa önemli ölçüde artmýþ
demektir.
