Genel Bilgiler

Omurga anatomisi genel olarak 3 bölümde incelenir. Bu bölümlerde 7 boyun, 12 sýrt, 5 bel omuru bulunur. Bel omurlarýnýn hemen altýnda embriyolojik olarak omurga yapýsýndaki sacrum kemiði ve onun da altýnda yine embriyolojik olarak omurga kökenli fakat evrimsel bir artýk olan kuyruk sokumu kemiði bulunur.

Bir omurga kemiðinde deðiþik parçalar vardýr.Gövde denilen ana parça yük taþýyan en önemli parçadýr. Gövdeler disk denilen esnek bir doku ile birbirleri üzerinde sýralanýr. Gövdenin hemen arkasýnda omuriliðin geçtiði kanalý çevreleyen laminalar bulunur. Laminalarýn yanlarýnda 2 transfers çýkýntý, arkasýnda spinöz çýkýntý omurga çevresi kaslarýn yapýþma noktalarýdýr. Her omur alt ve üstte toplam 4 faset eklem ile diðerlerine baðlanýr. Bu kilit sistemi omurganýn sabitliðini saðlar. Gövde ile laninalarýn arasýndaki oluktan sinir kökleri çýkar. Alttaki 4 bel omurundan çýkan sinir köklerinin bazý dallarý birleþerek siyatik siniri oluþturur. Siyatik sinir kýsa bir mesafe leðen kemiðinin arka duvarý boyunca karýnda seyrettikten sonra kalçanýn ortasýndan dýþarý çýkar ve bacaðýn arkasýnda orta hattý boyunca aþaðý doðru iner. Bu nedenle bel omurlarýndaki bir takým hastalýklarda ( bel fýtýðý, bazý tümörler gibi) aðrý kalça içinden bacaða doðru hissedilir.

Omurlar birbirinden disk denen etrafý halka biçimli sert annulus denen yapý ve ortasýnda jöle kývamýnda nucleus pulposus dan oluþan dokuyla ayrýlýr. Bu annulus denen halka kýrýlýrsa aradan nucleus pulposus dýþarý çýkarak omuriliðe veye sinir köklerine basý yapar ki bunun en bilinen ismi fýtýktýr.

Omurga kýrýðý, ilkyardýmda en çok sorun oluþturan türdür. Yanlýþ bir hareket, omurga içinden hareket sinirlerine ve duyulara giden sinir köklerini ya da omuriliði örseleyerek felce neden olabilir. Boyun omurlarýndaki kýrýklarla öteki omurga kýrýklarýný ayýrt etmek gerekir. Boyun omurlarýndaki kýrýklarda hastayý hareketsiz tutmak çok önemlidir. Hastanýn taþýnmasý için en az 4 kiþi gereklidir. Hastayý sedyeye ya da kumaþ kaplý tahta bir levhaya (en az iki metre uzunluðunda olmalýdýr) taþýrken bir kiþi baþý vücut doðrultusunda tutmalý, biri omuzlan, biri kalçalarý, öteki de bacaklarý tutarak kaldýrmalýdýr. Bu koþullar saðlanamýyorsa, en iyisi cankurtaraný beklemektir. Olanak varsa hasta, sedyeye koyulabilecek kadar kaldýrýlýp sýk aralýklý þeritlerle baðlanýr. Baþýn altýna hiçbir þey koyulmamalý, ama hastaneye gidene deðin hareketsiz kalmasýný saðlamak için kenarlarýna sert ya da yarý sert nesneler (gazete, katlanmýþ giysiler vb) yerleþtirilmelidir. Sýrt ve bel kýnklarýnda da ayný önlemler alýnmalýdýr. Hasta bulunduðunda sýrtüstü durumdaysa, döndürmeden önce tahta levhayý uygulayarak omurgada oluþacak kývnlmalar önlenmelidir. Bu dummda da doðm hareket etmek olanaksýzsa, en iyisi cankurtaraný beklemektir.