Genel Bilgiler

ÇOCUKLUK ÇAÐINDA OBEZÝTE

Son yýllarda geliþmekte olan ülkelerde çocukluk döneminde obezite sýklýðýnýn artmasý kaygý vericidir. Çünkü obezitenin saðlýk ve hayat süresi üzerine olumsuz etki yaptýðý konusunda kuvvetli deliller mevcuttur.

ÇOCUKLARDA EN SIK HANGÝ DÖNEMLERDE OBEZÝTE’YE RASTLANILIR?

Erken çocukluk çaðýnda obezite oldukça düþük olduðu (% 5’den az), gençlik ve genç eriþkinlikte artýþ gösterdiði ve en yüksek orta yaþlarda ulaþtýðý söylenebilir. ABD’de obezite sýklýðýnýn okul çocuklarýnda % 5-10, adolesanlarda % 10-15 olduðu bildirilmektedir. Kýz çocuklarýnda sýklýk erkeklere göre daha fazladýr. Obezitenin erkek çocuklarda kýzlara göre daha yüksek oranda olduðunu saptamýþlardýr. Geliþmiþ ülkelerde genellikle alt sosyoekonomik kesimlerde, geliþmekte olan ülkelerde ise üst kesimlerde obezite daha sýktýr. Ülkemizde büyük kentlerde yaþayan okul çaðýndaki çocuklarda ve adolesanlarda % 10-15 gibi yüksek oranlar saptanmaktadýr.

ÇOCUKLUK ÇAÐINDA OBEZÝTE ÝLE HASTALIKLAR

Çocukluk çaðýnda ortaya çýkan obezite, eriþkin obezitesi için önemli bir risk faktörüdür. Eriþkin þiþmanlarýn çoðunda obezite baþlangýcýnýn çocukluk yaþlarýna uzandýðý iyi bilinmektedir. Ayrýca çocukluðunda þiþman olanlarda kardiyovasküler risk faktörlerinin geliþme ihtimali de daha fazladýr. Yakýn zamanlara kadar ülkemizde çocuklardaki þiþmanlýk üzerinde pek durulmamýþ ve "þiþman çocuk, saðlýklý çocuktur" görüþü aileler ve hekimler arasýnda yaygýn kabul görmüþtür. Obezite, teþhis edildiðinde bir hastalýk olarak kabul edilmeli, eriþkin yaþlarda devamýnýn ve komplikasyonlarýnýn önlenebilmesi için erken dönemde tedaviye baþlanmalýdýr.

Çocukluk obezitesi ile ilgili olan diðer hastalýk ve problemler þöyle sýralanabilir:

• Kalp krizi
• Diyabet
• Yüksek kan basýncý
• Yükselmiþ kolesterol
• Yükselmiþ trigliserit
• Astým
• Ortopedik problemler
• Sleep apne (uykuda solunumun durmasý)
• Yeme bozukluklarý,
• Depresyon
• Ýntihar
• Kendine güvenin azalmasý

ANNE VE BABALARIN DAVRANIÞLARI ÇOCUKLARIN ÝÞTAH ARTIÞINA NEDEN OLABÝLÝR MÝ ?

• ’Bu senin saðlýðýn için çok yararlý’
• ’Bunu yemen gerekir’
• ’Bu saðlýðýna zararlý’
• ’Daha az ye kilo alýyorsun’

Bu tarz ifadeler kullanmak birçok çocuk için çok fazla þey ifade etmez. Çocuðun besin seçimlerinde diðer faktörler daha etkilidir. Çocuklar acil ihtiyaçlarý ve istekleri doðrultusunda seçimler yaparlar. Tat, ailenin etkisi, okul, basýn, arkadaþ çevresi ve kardeþ çocuðun besin seçiminde iyi ya da kötü beslenmesini etkileyen faktörlerdir. Çocuk anne ve babasýna çeker.

Bir davranýþý örnek almak çocuðunuzun yapmasýný istediðiniz bir þeyi yapmasýný söylemekten çok daha etkili olabilir. Bilinçli olarak örnek olmadýðýnýzda bile çocuðunuz sizi örnek olarak öðrenir.

Çocuklar ebevylerinin kilo alma verme konusundaki gerginliklerini sezer ve beden imajý ve saðlýk konusunda akýl karýþtýrýcý bazý mesajlar alabilirler.

Siz gün boyu yemek yeme ve egzersize iliþkin çocuðunuza gönderdiðiniz ince mesajlarýn muhtemelen farkýnda bile olmazsýnýz. Bunlarýn geçip gitmesine izin vermek yerine, kendinizin, eþinizin ve tüm ailenizin yiyecek ve egzersize karþý davranýþlarý üzerinde deðiþiklikler yapýn.

ÇOCUKLARA DOÐRU BESLENME ALIÞKANLIKLARINI NASIL KAZANDIRABÝLÝRÝZ?

Markette birlikte alýþveriþ yaparken kendinizi ödüllendirmek için dondurma alacaðýnýzý söylemeyin. Bunun yerine sebze ve meyve bölümüne gidin ve en sevdiðiniz meyveyi alýn. Ne kadar güzel göründüðünden, kokusundan, renginden ve bunlarý yemekten nasýlda hoþlandýðýnýzdan söz edin. Çocuðunuz böylelikle saðlýklý yiyeceklerin de ödül olabileceðini öðrenecektir.

Beraber televizyon izlediðinizde gösterilenler üzerine yorum yapmaya baþlayýn. Kullanýlan pazarlama stratejilerine dikkati çekin. Reklamlarda söylenenlere karþýt görüþler dile getirin. Çocuklara yönelik pazarlama stratejilerinin bir yönü de çocuklarýn yiyecek firmalarýnýn onlarýn yanýnda olduðunu düþünmesini saðlamaktýr. Bu fanteziye izin vermeyin. Çocuklarýnýza reklamlarýn sadece insanlarýn daha fazla para harcamasýný saðlamaya çalýþmasýndan baþka bir þey olmadýðýný bilmesini saðlayýn.

Doyduklarýný hissettiklerinde çocuklarý yemek yemeyi býrakmaya teþvik edin. Bu alýþkanlýðý edinmek ebeveynler için zordur; çünkü pek çok yetiþkinin anne babalarý, onlarý, küçükken tabaklarýndakileri bitirmedikleri için azarlamýþtýr. Günümüzde bu taktik pek çok çocuk için artýk faydalý deðildir. Ebeveynler tersine çocuklarýný bebeklikten itibaren, doyduktan sonra yemek yemekten caydýrmalýdýrlar.

Bebeklik döneminde katý gýdalar verilmeye baþlanmasýndan itibaren yemek yemeyi çocuðunuzun tüm dikkatini verdiði bir iþ haline getirin.Mama sandalyesinde ya da yemek masasýnda televizyon gibi dikkat daðýtýcý unsurlardan uzak bir yer olsun.

Okula giderken eline kek, meyve suyu gibi veya para vererek okulda kantinden birþeyler yemesini teþvik etmek deðil sabahlarý oturup ailece kahvaltý yapma alýþkanlýðý kazandýrýlmalýdýr.