Genel Bilgiler

EV ÝÇÝ ALLERJÝLER ve KORUNMA YÖNTEMLERÝ

Ev içi allerjenlerin baþlýcalarý ev tozu akarlarý (mite), mantar sporlarý, hamamböceði allerjenleri ve ev hayvaný allerjenleridir.

EV TOZU AKARLARI

En önemli ev içi allerjen ev tozu akarlarýdýr. Akarlar gözle görülemeyecek kadar küçük, çevre koþullarýna oldukça dayanýklý, sýcak ve nemli ortamlarda kolaylýkla çoðalabilen, ev tozu içinde yaþayan mikroskopik canlýlardýr. Bunlarýn vücut proteinleri ve dýþkýlarý allerji yapýcý özelliktedir. Akar allerjenleri yastýk, yatak, halý ve kumaþ kaplý mobilya gibi toz tutan ev eþyalarýnda yüksek oranda bulunmaktadýr. Bu allerjenlerin solunum yolu ile alýnmasý, hastada allerjik yakýnmalarýn baþlamasýna neden olmaktadýr. Akarlar insan deri döküntüleri ile beslenirler. Ýnsanlarýn bulunduðu ortamlarda yaþarlar. Akarlar insanlarý ýsýrmaz, hastalýk bulaþtýrma ve taþýnmasýna neden olmaz ve genellikle insanlarýn üzerinde barýnmazlar.

Akarlara temasýn önlenmesi;

Akarlara baðlý allerjik þikayetleri kontrol etmenin en etkili yolu akarlara maruziyetin önlenmesidir. Akarlarýn evden tamamen temizlenmesi zordur. Ancak alýnacak birtakým basit fakat etkili önlemlerle akarlara maruziyet önemli düzeyde azaltýlabilir.

Yatak odasýnda önlemler;

Ýnsanlarýn günde ortalama 8 saat uyuduklarý kabul edilirse, akar allerjisi olan bir hasta ömrünün yaklaþýk 1/3’ünü, milyarlarca mite barýndýran bir yastýk ve yatak üzerinde geçirmektedir. Evdeki diðer odalara oranla, yatak odasýnýn en fazla akar barýndýran oda olduðu bilinmektedir. Bu nedenle akarlarla mücadele yöntemleri özellikle yatak odalarýnda yoðunlaþtýrýlmalýdýr. Akar allerjenleri kumaþlarýn gözeneklerinden geçebilmektedir. Akar allerjisi olan hastalar anti-allerjik yatak takýmlarý kullanabilir. Bir yüzü kumaþ, diðer yüzü plastik veya vinil gibi malzemelerden üretilmiþ ve akar allerjenlerini geçirmeyen bu yatak takýmlarý, akarlara maruziyeti %90 -%98 oranýnda azaltmaktadýr. Maliyeti yüksek olan bu hazýr anti-allerjik yatak takýmlarýna alternatif olarak, yastýk ve yataðýn naylon kýlýflarla kaplandýktan sonra yatak takýmlarýnýn üzerine geçirilmesi de ucuz ve etkili bir yöntemdir. Kadife gibi kalýn kumaþlardan veya tüylü kumaþlardan yapýlmýþ yatak örtüleri akarlarýn barýnma ve üremeleri için uygun bir ortam saðlar. Yatak odasýnda bu tür malzemeler kullanýlmamalýdýr. Yýkanabilir battaniyeler ve yatak örtüleri tercih edilmelidir. Yastýk kýlýfý, çarþaf ve nevresimler her hafta yüksek ýsýda yýkanmalýdýr. 55 ºC üzerindeki ýsýlarda yýkamak hem allerjeni uzaklaþtýrýr, hem de akarlarý öldürür.Yatak odasýnda nem oranýný azaltacak klima yada diðer nem azaltýcýlar kullanýlabilir. Giysiler daima elbise dolabýnda muhafaza edilmeli ve elbise dolabýnýn kapaklarý kapalý tutulmalýdýr. Halýlar akarlar için uygun bir barýnma ve çoðalma ortamýdýr. Yatak odasýndaki halý mutlaka kaldýrýlmalýdýr. Mümkün deðilse daha az toz tutan, daha kolay temizlenebilen ve yýkanabilen kýsa tüylü kilim türü yer örtüleri kullanýlmalýdýr. Vinil ya da linoleum (muþamba benzeri) gibi kolay temizlenebilen ve üzerinde toz tutmayan yer döþemeleri de tercih edilebilir. Ýçi doldurulmuþ oyuncaklar özellikle çocuklarýn yattýklarý odadan uzaklaþtýrýlmalýdýr.

Evdeki diðer odalar ve yüzeylerde önlemler;

Evdeki diðer odalar ve yüzeylerdeki toz elektrikli süpürge ya da ýslak bezlerle düzenli olarak temizlenmelidir. Elektrikli süpürgelerin çoðu, tahliye havasýyla akar allerjenlerinin odaya daðýlmasýna neden olmaktadýr. Bu nedenle temizlik yapýlýrken hastanýn ortamda bulunmamasý idealdir. Ancak bu mümkün deðil ise temizlik yaparken hastalar filtre özelliði yüksek maskeler kullanmalýdýr. Vakumladýðý havadaki allerjik parçacýklarýn ortam havasýna karýþmasýný önleyen özel elektrikli süpürgeler de tercih edilebilir. Ancak bunlarýn maliyeti çok yüksektir ve genellikle her hastaya önerilmesi gereksizdir. Ayrýca halý yýkama makineleri ile halýlarýn temizlenmesi, halýda nem oranýný artýrmakta ve akar üremesi için daha uygun þartlar oluþturmaktadýr. Bu tür malzemlerin kullanýlmasý genellikle önerilmemektedir. Yatak odasýnda olduðu gibi, günün önemli bölümünün geçirildiði diðer odalarda da halýlar mümkün ise kaldýrýlmalýdýr. Mümkün deðilse sentetik yer döþemeleri tercih edilmelidir. Kumaþ yerine sentetik maddelerle kaplý, toz tutma oraný düþük ve kolay temizlenebilir mobilyalar tercih edilmelidir. Kitaplar ve biblolar en fazla toz toplayan ev eþyalarý olduðundan, açýk raflar yerine kapaklý kitaplýklarda muhafaza edilmelidir.

Kimyasal maddelerin kullanýmý;

Akar allerjenlerinden korunmayý saðlamak amacýyla halýlara ve diðer ev eþyalarýna uygulanabilecek kimyasal maddeler geliþtirilmiþtir. Bunlarýn etkinliði konusunda farklý görüþler vardýr. Özellikle yatak odalarýnda halýlarýn kaldýrýlamadýðý durumlarda bu kimyasal maddelerin kullanýlmasý önerilebilir. Ancak bu maddelerin hiçbirisi halýyý kaldýrmanýn yerini alamaz.

ÖZETLE

1. Ev tozu akarý ile mücadele hastalýkta önemli bir adýmdýr. Ev tozu akarý ile ilgili bilgiler, alýnmasý gereken önlemler ve genel allerji bilgilerini; sitesinden detaylý öðrenip yapýlmasý gerekenleri elden geldiðince, ancak kendinizi fazla zorlamadan ve yormadan yapmanýzý öneririz.

2.Ýlgili bölümlerden okuyacaðýnýz gibi anti allerjik yatak takýmlarý veya yastýk kýlýflarýný kullanma önemli bir korunma yöntemidir. Ortalama 8 saat uyuyan bir kiþi yatarken aldýðý her nefeste ev tozu akarlarýný aðýz ve burun yolu ile almakta ve hastalýk belirtilerinin ortaya çýkmasý daha da kolaylaþmaktadýr.

3. Astým hastalýðý olan ve çok sýk hastalanan çocuk yaþ grubunda “komple anti allerjik yatak örtü takýmý” önerilir. Sadece sýk nezle olma, burun týkanýklýðý yaþama gibi belirtileri olanlarda ise sadece “ANTÝ ALLERJÝK YASTIK KILIFI” alýnmasý yeterli olabilir. Özellikle yastýk kýlýflarýný tatil dönemlerinde yanýnýzda taþýrsanýz tatiliniz biraz daha konforlu geçecektir. Bu anti allerjik yatak malzemelerini medikal firmalardan temin edebilirsiniz. 

4. Çok sýk hastalanan veya sürekli hapþýrma yakýnmasý olan ve ev ortamýnda yakýnmalarý çok belirgin olan hastalar için HAVA FÝLTRE EDÝCÝ CÝHAZLAR ev içinde kullanýlabilir. Bu cihazlar havadaki tozlarý, ev tozu akarlarýný temizleyerek allerjik yakýnmalarý azaltmaktadýr. Bu cihaz alýnýrsa; oturulan odalarda, yatak odalarýnda yatmadan önce, çocuk oyun odalarýnda günün deðiþik saatlerinde 30-60 dakika gibi sürelerde cihazýn çalýþtýrýlmasý hastalýk belirtilerinin oluþmasýný epey engelleyecektir. Bu cihazlar büyük alýþveriþ merkezlerinde sýklýkla satýlmaktadýr.

5. Yapýlan önlemlere, uygulanan ilaç tedavilerine raðmen belirgin fayda görmeyen hastalar doktorunuzun uygun görmesi durumunda aþý tedavisine alýnabilir. Ancak bu durumdaki hastalarýn birkaç yýl allerji kliniklerinin ilaç tedavisinde ve takibinde olmasý gereklidir.

6. Allerjik nezleli hastalarýn az bir kýsmý ilerleyen yýllarda astýma dönebilmektedir. Bu nedenle; ÖNCE ALLERJENDEN KORUNMA VE DOKTOR KONTROLÜ ÇOK ÖNEMLÝDÝR.

EV HAYVANLARI

Kedi ve köpek allerjenleri en sýk karþýlaþýlan allerjenlerdir. Kuþlar ise daha çok tüyleri arasýnda mantarlar ve akarlar için uygun üreme ortamlarý saðladýklarý için allerji geliþimine ve þikayetlerin ortaya çýkmasýna neden olurlar. Hayvan antijenlerinden en önemlisi kedi allerjenleridir. Kedi beslenmeyen evlerde bile bu allerjenler yaygýndýr. Kedi allerjenleri asýl olarak hayvanýn salyasýnda bulunmakta ve tüyleri üzerinde taþýnmaktadýr. Bu allerjenler oldukça yapýþkan özelliktedir ve ev içinde duvarlarda ve diðer yüzeylerde bol miktarda bulunabilirler. Hayvan allerjisi olan bir hastaya öncelikle hayvaný evden uzaklaþtýrmasý önerilmelidir. Kedi evden uzaklaþtýrýldýktan sonra allerjen düzeyi çok yavaþ düþeceði ve klinik yararýn aylar sonra (4-6 ay) gözleneceði unutulmamalýdýr. Ev hayvanlarýný evden uzaklaþtýrmayý kabul etmeyen kedi allerjili hastalar için diðer yöntemler denenebilir. Ancak bu yöntemlerin kalýcý yararý söz konusu deðildir ve hayvan evde kaldýðý sürece, antijen miktarý bir hafta içinde eski düzeyine döner.

HAMAMBÖCEÐÝ ALLERJENLERÝ

Özellikle eski binalarda ve birden fazla ailenin yaþadýðý apartman türü yapýlarda hamamböceði allerjenlerinin bulunmasý kaçýnýlmaz bir gerçektir. Hamamböceklerinin tamamen ortadan kaldýrýlmasý da çoðu kez mümkün deðildir. Hamamböceði allerjenleri ile duyarlýlaþmýþ bir kiþi hamamböceklerinin yaþadýðý bir ortama girdiðinde allerjik þikayetleri ortaya çýkmaktadýr. Bu haþarelerin yaþamlarýný sürdürmelerinde iki temel gereksinim ortamda nem ve gýda artýklarýnýn bulunmasýdýr. Hamamböceðinin yayýlmasý gýda kaynaklarýný ortadan kaldýrarak ve giriþ noktalarýný kapayarak önlenmelidir: Gýdalar kapalý dolaplarda saklanmalý, mutfak düzenli olarak temizlenmelidir, Ýlaçlama ardýndan temizlik yapýlarak hamamböceði kalýntýlarý uzaklaþtýrýlmalýdýr, Hayvan gýdalarý da dahil tüm gýdalar kapaðý sýkýca kapatýlan kutularda saklanmalýdýr, Çöpler kapaðý sýkýca kapanan çöp kutularýnda muhafaza edilmeli ve her gün dökülmelidir, Eski gazeteler, kutular ve þiþeler evden uzaklaþtýrýlmalýdýr, Dolap ve çekmeceler düzenli olarak temizlenmelidir.

MANTAR SPORLARI

Mantar sporlarý genellikle ev dýþý ortamda bulunmaktadýr. Ancak, uygun koþullar mevcut ise ev içinde de mantar sporlarý üreyebilmektedir. Ev içinde mantarlarýn üremesi için iki faktör gereklidir: Ev içinde %50’nin üzerinde nem (rutubet) oraný ve mantar üremesine uygun ýslak zeminler, duþlar, banyo örtüleri, klima ve nemlendirici cihazlar gibi ortamlarýn varlýðý. Ayný akar allerjisinde olduðu gibi, mantarlara karþý duyarlýlýk geliþmiþ kiþilerde, mantar sporlarýnýn solunum yoluyla alýnmasý allerjik yakýnmalarýn ortaya çýkmasýna neden olmaktadýr. Mantar sporlarýndan korunmak için: Mantar bulunan bölgeler temizlenmelidir, Mantar ürediði düþünülen þüpheli bölgelere mantar öldücü kimyasal maddeler (fungusid) uygulanmalýdýr, Ev içindeki bitkiler azaltýlmalýdýr, Klimalarýn filtresi temizlenmeli ve eðer mantar varsa mantarlarý öldüren spreyler kullanýlmalýdýr, Su kaynaklarýna yakýn bütün çatlaklar ve sýzýntýya neden olan yerler kapatýlmalýdýr, Havalandýrma arttýrýlmalý, banyo ve mutfakta havalandýrma saðlayan aspiratörler kullanýlmalýdýr.