Genel Bilgiler
"Soma" vücut, beden anlamýna gelir. "Psikosomatik" psikolojik kaynaklý
bedenle ilgili bir durumu ifade eder. Psikiyatride "Psikosomatik
bozukluk" bedensel yakýnmalarla seyreden ancak organik bir bozukluktan
kaynaklanmadýðý ispatlanan, psikolojik kaynaklý olduðu düþünülen
hastalýklara verilen isimdir.
"Psikosomatik hastalýk" ne demektir ?
"Soma" beden; "somatizasyon" ise "bedenselleþtirme" demektir. Yani,
somatizasyon; yaþantýmýzdaki ve iç dünyamýzdaki duygusal ve düþünsel
çatýþmalarýn, bedensel belirtiler, fiziksel þikayetler ve hastalýklar
olarak kendini göstermesidir. Ýnsan; biyolojik, psikolojik, sosyal ve
kültürel boyutlarýyla karmaþýk bir bütündür. Ve tüm bu boyutlar gerek
saðlýkta ve dengede, gerekse hastalýklarda ve problemlerde birbirleriyle
sürekli bir etkileþim içindedir. Psikosomatik hastalýklar, ruhla beden
arasýndaki bu karþýlýklý etkileþime; diðer bir deyiþle duygularýmýz,
düþüncelerimiz ve bedenimiz arasýndaki karþýlýklý iletiþime ve yakýn
etkileþime iþaret eden en belirgin örnektir.
Dünya genelinde yapýlmýþ tarama ve araþtýrmalar, çeþitli dallardan
hekimlere, özellikle de dahiliye uzmanlarýna ve acil servislere baþvuran
hastalarýn % 68’inin psikosomatik hasta olduklarýna iþaret ediyor. Bu
oran Doðu kültürlerinde ve Türkiye gibi geliþmekte olan ülkelerde daha
da yüksek oranlarda seyrediyor.
Psikiyatristlerin hastalýk tanýsý kriterlerini içeren DSM-4 kýlavuzlarý
bu bozukluðu þöyle tarif eder: "Belli bir süre içinde ortaya çýkan,
tedavi arayýþlarý devam eden, sosyal veya mesleki hayatýnýn bozulmasýyla
sonuçlanan birden fazla bedensel yakýnmasýnýn birlikte olmasýdýr."
Psikosomatik bozukluk tanýsýnýn konmasý için aþaðýdaki kriterler olmalýdýr:
En az dört ayrý aðrý olmasý (baþ aðrýsý, karýn aðrýsý, kollarda bacak, sýrt aðrýsý...)
Ýki sindirim sistemi þikayeti (bulantý, þiþkinlik, gebelik dýþýnda kusma, ishal, yiyeceklerin dokunmasý...)
Bir cinsel fonksiyon ya da genital sistem belirtisi (adet düzensizliði,
erkekte iktidarsýzlýk, kadýnda ve erkekte cinsel isteksizlik...)
Bir nörolojik belirti (denge bozukluðu, bölgesel felç veya güç azalmasý, yutma güçlüðü, çift görme, saðýrlýk, bilinç yitimi...)
Týbbi muayene, laboratuar incelemeleri ve görüntüleme yöntemleri
sonucunda saptanan bu þikayetleri açýklayacak organik bir bozukluðun
olmamasý,
Kiþinin alkol, uyuþturucu ya da baþka bir madde baðýmlýsý olmamasý,
Psikiyatrik incelemeye olan güvensiz ve þüpheci yaklaþým.
Dünya genelinde yapýlmýþ tarama ve araþtýrmalar psikosomatik bozukluðu
olanlarýn en sýk dahiliye uzmanlarýna ve hastahanelerin acil
servislerine baþvurduðunu ve bu durumun geliþmekte olan ülkelerde daha
sýk görüldüðünü belirtiyor. Psikosomatik hastalýklarý en sýk tetikleyen
durum ise kayýplar ve ayrýlýklardýr.
Peki, kimler profesyonel psikolojik destek almalýdýr?
Psikosomatik þikayetleri olan 30 yaþ altý bayanlar,
Kiþinin sosyal ve mesleki hayatýnýn etkilenmeye baþladýðý durumlar,
Þikayetleri uzun süren ve tekrarlayanlar,
Tüm týbbi tahlil ve araþtýrmalar sonucu organik hiçbir sebep bulunamayanlar,
Bulunsa da hiçbir ilaca cevap vermeyenler.
Psikolojik rahatsýzlýklarýn tedavisine umarým toplum olarak bizler de
her geçen gün daha normal bakabilmeyi baþarýr ve gerek halinde daha
kolay destek alma þansýna ulaþýrýz.
Aðrýyan bedenimiz mi yoksa ruhumuz mu ?
Hayatýmýzýn zor ve stresli dönemlerinde ya da üzüntülü, heyecanlý ve
sýkýntýlý anlarýnda ne olur ? Ruhumuzda kopan fýrtýnalara paralel,
bedenimizde de bir þeyler altüst olur... Mesela heyecanlanýnca ya da
korkunca kalbimiz daha hýzlý atar. Kiminin elleri titrer, terler; kimi
buz keser, donup kalýr. Kimileri stresli dönemlerde þiddetli baþ
aðrýlarý çekerken, kimileri mide aðrýlarý, yanma, ekþime ya da
bulantýlarýndan þikayetçidir. Bazýlarýnýnsa cildi reaksiyon verir hemen;
kýzarýklýklar, kaþýntýlar, dökülmeler ve sivilceler kendini gösterir.
Bazen söyleyemediðimiz sözler, ifade edemediðimiz kýzgýnlýklar ve
kýrgýnlýklar boðazýmýzda düðümlenir kalýr; öksürük olur, boðaz aðrýsý
olur, yutkunma zorluðu olur, ateþ olur... Eski Türk filmlerinde,
sevdiðine kavuþamadýðý için ince hastalýða, ya da týptaki adýyla
tüberküloza yakalanýp yataklara düþen ve inceden inceye eriyip yiten
karakterleri sanýrým hepimiz hatýrlarýz...
Aðrýyan bedenimiz deðil, ruhumuzdur aslýnda !
Bedensel hastalýklar, ruhsal hastalýklara göre her zaman toplumda daha
fazla kabul gören, daha fazla anlayýþla, hoþgörüyle ve destekle
karþýlanan, daha bildik daha aþina ve daha fazla ilgi uyandýran bir
niteliktedir. Ruhum aðrýyor diyemeyiz de ya da dediðimizde bu duyulmaz
da, bedenim aðrýyor deyiveririz... "Ýçim acýyor", "kýrgýným" ya da
"kýzgýným" demektense, "kolum aðrýyor", "midem yanýyor", "ellerim
uyuþuyor", "tansiyonum yükseliyor" demek daha kolay gelir. Ama aslýnda
aðrýyan bedenimiz deðil ruhumuzdur ! Ýçimizdekilerin,
hissettiklerimizin, yaþadýklarýmýzýn; bedenimizde sembolik dýþavurumudur
hastalýklar !
Nedenleri nelerdir ?
Psikosomatik hastalýklarýn ortaya çýkýþýný tetikleyen en yaygýn
faktörler, kayýp ve ayrýlýktýr. Çaresizlik, güvensizlik ve umutsuzluk
duygularý ve sýklýkla bunlara eþlik eden öfke, kin, nefret, intikam,
acý, üzüntü, hayalkýrýklýðý, korku ve kaygý gibi bastýrýlmýþ,
çözümlenmemiþ ve ifade bulamamýþ duygular, somatizasyona neden olan
baþlýca unsurlardýr.
Kimlerde daha sýk rastlanýr ?
Duygu ve düþüncesini dýþarýya yansýtmakta ve ifade etmekte zorlanan,
"hayýr" diyemeyen, sýnýr koymakta güçlük çeken, kaygýlý ve güvensiz
kiþilerde daha sýklýkla rastlanýr. Yani diðer bir deyiþle kiþi; diliyle,
sözel ve davranýþsal iletiþimle ve benliðiyle ifade edemediði þeyleri
bedeni ve bedeninde "yarattýðý" hastalýklarla dýþavurur ! Somatizasyona,
kadýnlarda erkeklere oranla daha sýklýkla rastlanýr.
Hayatýmýzýn hangi döneminde, vücudumuzun neresinde nasýl bir hastalýk
oluþtuðu çok da tesadüf deðildir. Herhangi bir hastalýðýn neden þimdi ve
burada ortaya çýktýðý ve hastalýðýn vücudun hangi bölümünde, nerede,
nasýl bir etki yaratarak ortaya çýktýðý kesinlikle bir rastlantý
deðildir, bilakis kiþinin içinde bulunduðu hayata, içsel çatýþmalarýna
ve duygularýna ve tepkilerine dair son derece sembolik anlamlar taþýr.
Kelimelere dökemediðimiz, ifade edemediðimiz sýkýntýlar, üzüntüler,
kýrgýnlýklar, kýzgýnlýklar, kayýplar, acýlar, kaygýlar ve korkular bazen
bedenimizde bir aðrý, bir uyuþma, bir kist, bir tümör ya da bir
hastalýk olarak dýþavurum bulur.
Somatizasyon söz konusu olduðunda; yapýlan medikal muayene, tahlil ve
tetkikler; kiþinin yaþadýðý bedensel belirtileri açýklayabilecek organik
ya da fiziksel herhangi bir etkenin olmadýðýný ortaya koyar
çoðunlukla... Bu hastalar genellikle hastanelerin acil servislerine ve
özellikle de dahiliye, jinekoloji ve üroloji uzmanlarýna sýk sýk
gitmelerine ve tekrar tekrar tahlil ve tetkiklerden geçmelerine ve hatta
bazen ilaç kullanmalarýna karþýn bedensel þikayetleri azalmadýðý ve
geçmediði gibi, sebebi de tam olarak açýklanamamaktadýr. Ve genellikle
de "psikolojik kökenli" olarak açýklama bulan hastalar, psikolog ya da
psikiyatrlara yönlendirilmektedir...
Psikosomatik þikayetlere çoðu zaman baþka bir psikolojik ya da
psikiyatrik problem de eþlik eder. Depresyon, genel kaygý, panik atak ve
cinsel iþlev bozukluklarý somatizasyonla birlikte görülen yaygýn
durumlardýr.
Profesyonel psikolojik desteðe ne zaman baþvurulmalý ?
30 yaþýn altýnda baþlayan, Tekrarlayan ve uzun süren, Týbbi tahlil,
tetkik ve deðerlendirmelere raðmen organik ya da fiziksel bir neden
saptanamayan, Saptansa da uygulanan ilaç ve tedavilerin cevap vermediði,
Kiþinin günlük yaþam kalitesini, sosyal, iliþkisel ve mesleki uyumunu
sekteye uðratan bedensel þikayetlerin bulunmasý durumunda psikolojik ve
psikiyatrik bir deðerlendirme gerekli ve faydalý olur.
AKUPUNKTUR TEDAVÝSÝ
Yaþamýmýzýn kontrolü ilk olarak düþüncelerimizin, duygularýmýzýn ve
kelimelerimizin kontrolünden geçer. Aklýmýzdan geçen düþünceler ve
sürekli kendi kendimize kurduðumuz cümleler, iletiþim ve iliþkilerimizde
kendimizi ifade ederken seçtiðimiz kelimeler doðrudan ve dolaylý olarak
gerek bedenimizi ve saðlýðýmýzý; gerekse iliþkilerimizi,
deneyimlerimizi ve yaþamýmýzý belirgin derecede etkiler.Bu süreçte
ortaya çýkabilen olumsuz etkiler akupunktur seanslarý ile ortadan
kaldýrýlabilir.Olumlu düþüncenin beyinde kimyasal süreç olarak yeniden
düzenlenmesine yardýmcý olur.Özel akupunktur noktalarýna yapýlan
uygulamalarla gerek duygu durumu, gerekse bedensel fonksiyonlarýn
saðlýklý çalýþmasý temin edilir.