Genel Bilgiler

Fibromyalji
Kronik kas aðrýlarýyla kendini gösteren, uyku bozukluðu, uzun süren yorgunluk ve psikolojik yakýnmalarýn eþlik ettiði fibromyalji hastalýðý yumuþak doku romatizmasý grubunda yer alan bir saðlýk sorunu. Her 10 kadýna karþý 1 erkekte ortaya çýkýyor ve yaþam kalitesini olumsuz etkiliyor.
Sabahlarý uyanmakta zorluk çekiyorsunuz. Ev iþi yaparken, ya da bilgisayar baþýnda boyun ve sýrt aðrýlarýndan yakýnýyorsunuz. Geceleri iyi uyuyamýyor, gün boyu kendinizi yorgun hissediyorsunuz. Baþ aðrýsý, kabýzlýk, adet döneminde artan gerginlik gibi sorunlar da yaþam kalitenizi azaltýyor. Nedeni tam olarak bilinemeyen fibromyalji hastalýðý, birçok kiþinin doktor doktor gezmesine neden oluyor.
Hastalarýn bazen "hastalýk hastasý" olarak tanýmlanmasýna yol açan fibromyalji hastalýðý toplumun yüzde 5 ile 20’ sinde görülebiliyor. Sakatlýða yol açmayan hastalýk, yumuþak doku romatizmasý grubunda yer alýyor. Kesin taný konulabildiðinde baþarýyla tedavi edilebildiði için hastalarýn yaþam kalitesi de düzeliyor.
Fibromyalji, çoðunlukla 30-50 yaþ arasýnda ve kadýnlarda görülmekle beraber her cinsi ve her yaþ grubunu da etkileyebilen bir durumdur. Toplumda görülme sýklýðý ile ilgili çeþitli çalýþmalarda yüzde 5 ile yüzde 20 arasýnda deðiþen oranlar saptanmýþtýr. Hastalarýn çoðunlukla yaygýn vücut aðrýlarý, uyku bozukluðu, yorgunluk,tüm vücutta tutukluk, baþ aðrýsý, kabýzlýk, aðrýlý adet görme, ellerde ve ayaklarda karýncalanma ile þiþme gibi pek çok farklý yakýnmalarý vardýr. Sýklýkla bu yakýnmalara yönelik pek çok farklý uzmanlýktan farklý hekimlere baþvurulmuþtur. Kronik aðrý ile diðer yakýnmalar hastada iþ gücü kaybýna, psikolojik bozukluklara ve taný ile tedavi maliyetinde artýþlara yol açmaktadýr.

Fibromyalji hastalýðýnýn nedeni
Fibromyalji hastalýðýnýn nedeni tam olarak bilinmiyor. Hastalýktan geçirilmiþ travmalar, spor yaralanmalarý, uyku bozukluklarý, nörohormonal bozukluklar, otonomik disfonksiyon, kas oksijenizasyon bozukluðu, psikolojik bozukluklar gibi pek çok farklý etken sorumlu tutuluyor. Þikayetlerin farklýlýðý tanýyý da zorlaþtýrýyor. Hastanýn yapýlan tüm laboratuvar, radyolojik ve elektromyografik incelemeleri normal olarak saptanýr. Taný genellikle iyi bir öykü ve fizik muayene ile þüpheye yer býrakmayacak þekilde konabilir. Ancak özellikle myofasial aðrý sendromu, kronik yorgunluk sendromu, polimyalji romatika, hipotiroidi, depresyon, romatoid artrit, depresyon gibi hastalýklar hem fibromyalji ile karýþabileceði hem de beraber en sýklýkla rastlanabileceði için mutlaka akýlda tutulmalýdýr" diye konuþuyor.
Tedavide multidisipliner yaklaþým þart
Kas aðrýsýndan depresyona, tiroitten, uykusuzluða kadar geniþ bir yelpazeye yayýlan þikayetlerin tedavisi de multidisipliner bir yaklaþým gerektiriyor. Hastaya hastalýðý detaylý anlatýlmalýdýr. Fibromyalji tedavisinin uzun sürebileceði, hemen bir sonuç beklememesi gerektiði anlatýlmalýdýr. Bu aþamada eþlik eden psikolojik bozukluklarýn tedavisi ile hastalýðý þiddetlendiren nedenlerin açýklanmasý ve rahatlatýcý yaklaþýmlar konusunda hastanýn bilgilendirilmesi önemlidir. Bu yönde bir stratejinin tedavi sonuçlarýný olumlu yönde etkilediði bildirilmektedir. Uyku bozukluklarýnýn düzeltilmesi önemli bir yer tutar. Tedavide baþta çeþitli antidepresan ilaçlar olmak üzere fizik tedavi, hipnoterapi, akupunktur, kaplýca tedavisi gibi pek çok tedavi yaklaþýmý kullanýlmaktadýr. Ancak tedavinin ana merkezini egzersiz tedavisi oluþturmaktadýr. Yapýlan çalýþmalar aerobik egzersiz programlarýnýn (düþük aðýrlýkla fitness, yürüyüþ, hafif tempo koþu, yüzme, bisiklet binme) baþlangýçta þikayetlerde hafif artýþa neden olsa da hareket kalitesini arttýrdýðý, aðrý yakýnmalarýný azalttýðýný göstermiþtir.

Hastalýðýn seyri
Yapýlan araþtýrmalar, fibromyalji hastalýðýnýn bir kez ortaya çýktýðýnda uzun süre devam ettiðini, zaman zaman þiddetlendiðini gösteriyor. Hastada kalýcý sakatlýða neden olmasa da kronik olarak devam eden yorgunluk, tutukluk ve aðrýlar nedeniyle ciddi iþ gücü kaybý ve tedavi maliyetleri ile aile bütçesine ve ekonomiye yük getiriyor. Yapýlan araþtýrmalarda genç yaþtaki hastalar ile uyku kalitesinde ciddi yetersizliði olmayanlarýn tedaviden daha çok faydalandýðý ve hastalarýn en az yüzde 50’nin eðitim, ilaç tedavi ve egzersiz tedavisi ile orta ve iyi derecede iyileþme gösterdikleri unutulmamalý ve hasta hastalýða yönelik en uygun tedaviyi planlayabilecek uzmana mümkün oldukça erken baþvurmalýdýr .