Genel Bilgiler
Bebeðinizin sizinle saðlýklý bir bað kurmasý ilk bir yýlýn sosyo-duygusal açýdan en temel geliþim konusudur. Bebeklerin ebeveynle kurduðu baðýn içgüdüsel temelleri vardýr. Bebekler dünyaya korunma ve güvenlik amacýyla ebeveynin yakýnýnda kalma içgüdüsüyle gelirler. Ebeveynler için de bebekle kurulan bað aslýnda içgüdüseldir. Biz de bebeðimizle bir bað kurmak isteriz. Bebeðimizi korumak ve güvende olmasýný saðlamak, ihtiyaçlarýný karþýlamak için elimizden geleni yaparýz.
Baðlanma nedir?
Baðlanma ebeveyn ve çocuk arasýnda çocuðun güvende olduðunu hissetmesini saðlayan karþýlýklý, keyifli bir oyundur. Baðlandýðýmýz kiþiye zaman ve mekan sýnýrlamasýnýn ötesinde duygusal olarak tutunuruz. Bu iliþkide güvende olma algýsý ve güvenme hissi vardýr. Bu güvende olma algýsý çocuðun fiziksel, sosyal ve duygusal dünyayý keþfetmesine yardýmcý olur. Ebeveynle kurduðu saðlýklý bað sonucu güvende olma algýsý geliþmiþ bir çocuk kendine güvenmeye ve kedini önemli ve deðerli olarak görmeye baþlayacaktýr. Bu tip bir güvende olma algýsý ve ebeveyne güvenme hissi çocuðun diðer yetiþkinlerle ve arkadaþlarýyla nasýl etkileþime geçtiðini ve dünyayý nasýl algýladýðýný da belirleyecektir. Ebeveynle 0-1 yaþ arasýnda saðlýklý güven baðý kurmuþ çocuklar ilerleyen zamanda daha saðlýklý bir baðýmsýzlaþma süreci yaþarlar. Bu tip çocuklar öðrenmeye, keþfetmeye daha açýk olurlar, sosyal becerileri daha yüksektir, kolay iletiþim kurarlar, kendini ifade þekilleri olumludur.
Bebek ile ebeveyn arasýnda güven baðý nasýl kurulur?
Bebeðimizle güven baðý kurmamýz onunla uyumlu etkileþimler yaþýyor olmamýza baðlýdýr. Baðlanma bir süreçtir. Her gün adým adým ilerler. Bebeðimiz her aðladýðýnda onu teselli etmeye çalýþmamýz, o yüzümüze her baktýðýnda ve bizimle etkileþime geçmek istediðinde onunla konuþmamýz, oyun oynamamýz bebeðimize bize güvenmeyi öðretir. Bebeðinizin istek ve ihtiyaçlarýný anlayýp bu istek ve ihtiyaçlara uyumlu cevap verdiðiniz her an bebeðinizle kurduðumuz baðýn güçlenmesine katký saðlar.
Bebeðin sýkýntýsýný gidermek baðlanma sürecine nasýl katký saðlar?
Bir ebeveyn bebeði üzüldüðü zaman bu kendisini de üzüyor olsa bile bebeðin yanýnda olursa emniyetli bir sýðýnak oluþturmuþ olur. Bebek kendini güvende hissetmeye ihtiyaç duyar. Bir ebeveyn olarak bebeðimizin sýkýntý, üzüntü belirtisi olan aðlayýþlarýna her cevap verdiðimizde onun güven hissi ihtiyacýný karþýlamýþ oluruz. Ayrýca, ebeveyn bebeðin sýkýntý hislerini kontrol ederek bebeðin duygularýný düzenlemeyi öðrenmesine yardýmcý olur. Bebeðin sakinleþebilmek için hem ebeveyne hem kendine güvenmeyi öðrenebilmesi için ebeveyn olarak bebeðin verdiði ipuçlarýyla uyumlu olabilmemiz çok önemlidir. Bebeði üzüldüðünde sakinleþtirerek ebeveyn, bebeðe onun yanýnda olduðu, dünyayý güvenle keþfedebileceði sinyalini verir.
Bebekle keyifli zamanlarý paylaþmanýn baðlanma sürecine katkýsý var mýdýr?
Bebeðin sýkýntýsýný anlayýp sýkýntýya cevap verebilmenin yanýnda bebeðin kendini iyi hissettiði zamanlarda da yanýnda olabilmemiz gerekir. Yani bebeðimize sadece aðladýðýnda müdahale etmemiz, sakinleþtirmeye çalýþmamýz yetmez. Bebek ebeveynin yüzüne hayranlýkla baktýðýnda ebeveynin de kendisinden keyif almasýna ihtiyaç duyar. Bebek dünyadaki yeni görüntüleri, sesleri ve dokunuþlarý keþfederken ebeveynin kendisini izlemesini ister. Bebek, ebeveynin dünyayý kendisinin gözüyle görebilmesine ve ona açýklamasýna ihtiyaç duyar. Bebekler ebeveynle iletiþim kurma isteklerini çeþitli davranýþlarla (ebeveynin yüzüne bakma, kollarýný ebeveyne doðru uzatma, baþýný ebeveyne doðru çevirme, gülme, kol ve bacaklarý yumuþak þekilde dairesel olarak hareket ettirme gibi) çok net bir þekilde anlatýrlar. Ýþte bu zamanlarda bebekler ebeveynin kendisine cevap vermesini konuþmasýný, oyun oynamasýný kýsaca iletiþim kurmasýný isterler. Ayrýca bebekler ebeveynle ilgili olduðu zamanlarda, ebeveynin kendisini taklit ederek ve hareketlerine uyum saðlayarak kendisiyle baðlantýda kalmasýna ihtiyaç duyar. Ebeveyn, bebek kendini iyi hissettiði zamanlar bebeðin yanýnda olarak ana bir güven temeli saðlamýþ olur.
Ebeveynle saðlýklý bir bað kurmak çocuða neler kazandýrýr?
Baðlanma tek seferde olan bir þey deðildir; çocuk ve hayatýndaki özel kiþi için sürekli olarak devam eden bir oluþum ve yolculuktur. Yaþamýn ilk döneminde bebeðinize vereceðiniz bakým bebeðinizin kuracaðý baðýn niteliðini belirleyecektir. Bebeðiniz ya güvenli ya da güvensiz bir bað kurabilir. Hassas ve duyarlý þekilde bakým vermeniz güvenli bir bað oluþumunu ve saðlýklý ilk iliþkilerin kurulmasýný teþvik eder. Ebeveyn ve bebek arasýnda güvenli bir baðýn kurulmasý bebeðe istek ve ihtiyaçlarýnýn ebeveyn tarafýndan karþýlanacaðýna güvenmeyi öðretir. Bu da ileride arkadaþlarý, öðretmeni ve diðer yetiþkinlerle saðlýklý iliþkiler kurabilmesini ve en nihayetinde öz güven geliþtirmesini saðlar. Bebek ebeveyne güvenmeden kendine güvenmeyi öðrenemez. 0-1 yaþ arasýnda kurulan güvenli bað ilerleyen dönemde ortaya çýkan baðýmsýzlaþma sürecinin saðlýklý ilerlemesini saðlar.
Baðlanma bazen baðýmlýlýða dönüþebilir mi?
Ebeveynlerin ilk bir yýl için “Bebeðim bana baðýmlý hale mi geldi?” endiþesi yanlýþtýr. Bebekler bu dönemde geliþimsel olarak zaten ebeveyne baðýmlýdýr. Her istek ve ihtiyacýnýn karþýlanmasý, her keþif giriþiminin onaylanmasý için ebeveyne ihtiyaç duyar. Baðýmsýzlaþma ve bireyselleþme bebeðiniz büyüdükçe ortaya çýkan farklý bir geliþim aþamasýdýr ve bu baðýmsýzlaþma sürecinin saðlýklý bir þekilde ilerlemesi ilk dönemde bebek ve ebeveyn arasýnda kurulan güvenli bað ile mümkündür. Ýlk yýllarda istek ve ihtiyaçlarýna ebeveynden uyumlu cevaplar alamamýþ, ebeveynle saðlýklý bir bað kuramamýþ olan bebeklerin ilerleyen dönemde ortaya çýkan baðýmsýzlaþma giriþimleri de saðlýksýz, çeliþkili olur. Ama yaþamýn ilk yýllarýnda bebeðinizin istek ve ihtiyaçlarýný düzenli þekilde karþýlarsanýz, onun ipuçlarýný anlar onlarla uyumlu ebeveynlik verirsiniz sizinle güvenli bir bað kurmasýna büyük katký saðlamýþ olursunuz.