Genel Bilgiler

RETÝNA DEKOLMANI NEDÝR?

Retina dekolmaný, her yýl 10.000 de 1 kiþide gözlenen, görmeyi ciddi þekilde tehdit eden bir göz problemidir. Orta yaþ ve üzerinde daha sýk olmak üzere her yaþta ortaya çýkabilir. Acil olarak tedavi edilmezse, kýsmi veya tam görme kaybýna neden olabilir... 

Retina, gözün iç duvarýný tümüyle kaplayan ince, saydam bir dokudur. Görmeyle ilgili hücre ve sinir liflerini içerir. Göz küresinin iç boþluðunu ise vitreus denilen yumurta aký kývamýnda bir yapý doldurur. Vitreus retinaya normalde çepeçevre sývaþýktýr. Kornea, lens ve vitreustan geçen görüntü retinada odaklanýr. Retinada sinir lifleriyle toplanan görüntü, görme siniri yoluyla beyine gönderilir. Retina sinir tabakasý, altýndaki pigment epiteli tabakasýna yapýþýktýr. 

RETÝNA DEKOLMANI SEBEP VE BELÝRTÝLERÝ NELERDÝR ? 

Retina dekolmaný, retina sinir lifleri tabakasýnýn altýndaki pigment epiteli tabakasýndan ayrýlmasýdýr. Çoðunlukla retinada oluþan yýrtýk veya delikler yüzünden, bu iki tabakanýn arasýnda sývý sýzmasýyla geliþir. En sýk, gözün uzamasýna baðlý olan yüksek miyop kiþilerde gözlenir. Retina tabakasý gözün ön-arka çapý arttýkça gerilir, incelmeye ve bozulmaya baþlar. Bazý ailesel veya dejeneratif hastalýklarda ve bazý enfeksiyonlarda da retina 
çevresinde yer yer incelme ve bozulmalar oluþabilir. Retina çevresindeki incelmiþ, bozulmuþ sahalarýn varlýðýnda, büzülen vitreus retinadan ayrýlmaya çalýþýrken retinada çekintiler oluþur. Bu çekintiler nadiren saðlýklý retinaya sahip kiþiler de geliþebilir. 
Retinada çekintiler hasta tarafýndan “ýþýk çakmalarý, flaþ patlamalarý” gibi algýlanýr. Bu ýþýk çakmalarý bazen kýsa süreli olabilir, bazen de günlerce sürebilir. Bazý hastalarda ise hiç hissedilmeyebilir.

Vitreus büzülmesi sonucu retina tabakasýnda oluþan bu çekintiler, incelmiþ ve yapýsý bozulmuþ olan retina çeperindeki sahalarda yýrtýlmalara ve delinmelere sebep olabilir. Yýrtýlan retina tabakasýndan bir damar geçiyorsa, bazen bu damar da koparak göz içinde bir kanamaya da sebep olabilir. Bu durum hasta tarafýndan “kurum yaðýyormuþ” gibi algýlanýr. Retinada yýrtýk veya delik oluþmuþsa, vitreus içindeki sývý bu yýrtýklarýn içinden geçerek, retina sinir tabakasýný altýnda yapýþmýþ olduðunu pigment tabakasýndan ayýrýr. 
Bu durum retina dekolmaný olarak adlandýrýlýr. Dekole olan (altýndaki dokudan ayrýlan) retina bölgesinin görme fonksiyonu kalmaz ve hasta tarafýndan o bölgenin tam aksinde “bulanýklýk, kara leke, veya perde hissi” þeklinde görüntü kaybý hissedilir. Retina dekolmaný bazen bir bölgede sýnýrlý kalabilir, ama çoðunlukla ilerleyicidir. Maküla (gözün görme merkezi) dekole olunca merkezi görme kaybolur. Dekolman alt kadranda olmuþsa merkezi görmeyi etkilemeyeceði için hasta bunu fark etmeyebilir, ancak muayenede tespit edilebilir. Tedbir alýnmazsa bir süre sonra görmeyi etkiler (maküla dekolmanýna sebep olur). Uzun süreli dekolmanlarda göz içi dengeler bozulur ve göz küresi küçülmeye baþlar. Göze gelen künt veya delici darbeler, ani dekolman sebebi olabilirler. Diyabet ve bazý dejeneratif hastalýklarda vitreus da retinayý çeken bantlar oluþarak traksiyona (çekinti) baðlý dekolmanlar geliþebilir. Bunlarýn yanýnda dekolman bazý enfeksiyon, tümörlerde ve özellikle hamilelikte ortaya çýkan tansiyon krizlerinde, gözde hiç yýrtýk olmadan da geliþebilir. 

Bu durumlarda tedavi sebebe yöneliktir.

RETÝNA DEKOLMANI TEÞHÝSÝ NASIL KONULUR ?

Retina çevresindeki ince ve bozulmuþ olan sahalarý, buralardaki delik, yýrtýklarý ve dekole bölgeleri tespit etmek için göz bebekleri damlalar ile geniþletilir. Göz hekimi çeþitli mercekler kullanarak ve muayene mikroskobuyla gözün içini çepeçevre inceler. Bunun sonucunda göz içindeki yýrtýk veya dekolman tespit edilmiþ olur. Göz içinde yoðun kanama varsa teþhis için göz ultrasonografisi yapýlýr.

RETÝNA DEKOLMANI TEDAVÝSÝ NASIL YAPILIR ?

Yýrtýk veya delikler dekolman geliþmemiþse argon laserle tedavi edilir. Ýleride yýrtýk oluþturabilecek bazý ince ve yapýsý bozulmuþ sahalar laser ile kontrol altýna alýnabilir. 

Argon laserle yýrtýk ve dejenere saha tamiri aðrýsýz bir iþlemdir. Bir damla ile göz uyuþturulur. Daha sonra mercekler yardýmýyla, hasta oturulur durumdayken yýrtýk delik ve dejenere sahalarýn etrafý 2-3 sýra laser ile çepeçevre kapatýlýr. Argon laser, uygulandýðý bölgede bir yanýk oluþturarak, retina sinir tabakasýna yapýþtýrýlýr ve böylece içinden sývý sýzmasý önlenir. Laser tedavisi o an problemli olan bölge için yapýlmýþ olur. Günün birinde ayný gözün baþka bir bölgesinde de yýrtýklar oluþursa yine dekolman geliþebilir. Bu yüzden retinasý problemli hastalar sýk sýk göz dibi muayenesinden geçirilirler. Retina dekolmaný geliþen hasalarda tek tedavi cerrahidir. Cerrahi tipleri çeþitlilik gösterilebilirse de yýrtýklarýn kapatýlmasý ve çekintilerin azaltýlmasý prensibine dayanýr. 

VÝTREUS DEKOLMANI NEDÝR ?

Gözün iç yüzeyini dolduran ve retinaya sýkýca yapýþýk olan vitreus dokusu herkeste bir yaþtan sonra veya darbe, enfeksiyonu gibi hýzlandýrýcý faktörlerin etkisiyle natürünü kaybetmeye baþlar ve kendisi de kuruyup büzülür. Kuruyan ve saydamlýðýný kaybeden vitreus dokusu, arkada sýkýca yapýþýk olduðu retinadan ayrýlabilir ve bu gözün içinde yüzdükçe kiþi gözünün içinde sinek uçuþmasý, iplik dolaþmasý gibi þikayetler hisseder. Bu son derece doðal bir deformasyon olan vitreus dekolmanýdýr. Herhangi bir tedavi gerektirmez.

Dev yýrtýk dekolmanlarda ve vitrenin yapý deðiþtirip retinayý bantlarda çektiði durumlarda, (diyabet, travma, enfeksiyon, vb. ) vitrektomi denilen özel bir ameliyat tekniðiyle tüm vitreus göz içinden temizlenerek retinanýn çekilmesi veya gerilmesi önlenir. Bazý dekolmanlarda ameliyat sýrasýnda veya sonrasýnda laser yapýlabilir.


Ameliyatýn baþarýsý dekolmanýn süresi, sahanýn geniþliði, yeri, yýrtýklarýn sayýsý ve durumuyla iliþkilidir. Kural olarak, gözün görme merkezi denilen maküla ameliyat öncesinde dekole olmamýþsa, yani görme kaybý olmamýþsa ameliyatýn baþarý þansý yüksektir. Makülanýn uzun süreli dekole olduðu, santral görmenin kaybolduðu olgularda ise ameliyat saðladýðý baþarý görmeyi arzu edilen seviyelere çýkarmayabilir. Dekole olmuþ retinanýn hücre seviyesinde iyileþmesi uzun sürebildiði için, görme rehabilitasyonu zaman alabilir. Retina dekolmanlarýnda müteakip müdahaleler gerekebilir.

RETÝNA DEKOLMANI ÝÇÝN NELERE DÝKKAT EDÝLMELÝDÝR ?

• Bir gözde yýrtýk yada dekolman yapan nedenler, diðer gözde de büyük bir olasýlýkla oluþabilir.
• Ailede dekolman varsa, aile bireyleri mutlaka kontrol altýnda tutulmalýdýr.
• Miyopisi olan kiþiler hiç yakýnmalarý yoksa bile 2 yýlda bir göz dibi muayenesinden geçirilmelidirler.
• Göze gelen darbelerden sonra ihmal edilmeden göz dibi muayenesi yapýlmalýdýr.
• Gözde ýþýk çakmasý, en kýsa zamanda bir göz ve göz dibi muayenesini gerektiren acil bir durumdur.
• Daha önce retinasýnda yýrtýk oluþmuþ yada yýrtýk riski taþýyan hastalar ve yüksek miyopisi olanlar sert hareketlerden, sýçrayýp atlamalardan ve aðýr yük taþýmaktan sakýnmalýdýrlar.
• Dekolman ameliyatý ne kadar çabuk yapýlýrsa, baþarý þansýnýn o kadar yüksek olacaðý unutulmamalýdýr.