Genel Bilgiler

DÝYABET NEDÝR ?
Diyabet vücutta glikoz metabolizmasýnýn bozulmasý sonucu ortaya çýkan bir hastalýk tablosudur. Glikozu vücut tarafýndan kullanýlabilir hale getirmeye yarayan insülin hormonu, pankreasta bulunan beta hücrelerinin tahribatý sonucunda daha az salgýlamaya baþlar. Ýnsülin hücrelerde kullanýmý bozulduðundan kanda dolaþan glikoz hücrelerde kullanýlamaz duruma gelir. Hücreler glikoz emilimini yapamaz ve kanda glikoz seviyesi yükselir. Bunun sonucunda; vücut damarlarýnda bozukluklar baþlar. Baþta göz, böbrekler, kalp ve damar sistemi olmak üzere bir çok organda hasarlar geliþir. 

Ýki tip Diyabet vardýr:Ýnsüline baðýmlý (tip 1) ve insüline baðýmlý olamayan ( tip 2). Her ifki tip diyabette de hasar, kan glikoz seviyelerinin kontrolüne ve diyabetin süresine baðlýdýr.
       

DÝYABETTE GÖZDE HANGÝ PROBLEMLERE  NEDEN OLUR ?
Diyabette gözde katarakt, glokom ve en önemlisi diyabetik retina hastalýðýna sebep olarak görme azalmasýna yol açabilir. Diyabetlerde görme kaybý geliþme ihtimali normalden 25 kez daha fazladýr. 20-65 yaþ arasýndaki görme kaybýnýn en sýk sebeplerinden biri olarak ortaya çýkar. Diyabetik hastalarda göz hasarý geliþme ihtimali 10 yýllýk diyabetiklerde %20, 30 yýllýk diyabetiklerde %80 civarýndadýr. Fakat hastalýðýn teþhis ve tedavisindeki geliþmeler sayesinde, zamanýnda yapýlan giriþimlerde görmeyi ciddi þekilde etkileyen hasarlara günümüzde daha düþük oranlarda rastlanmaktadýr.

DÝYABETÝK RETÝNA HASTALIÐI NEDÝR ?
Gözün içindeki retina denilen sinir tabakasýnýn damarlarý tutan bir bozukluktur. Damarlarda týkanmalar ve sýzýntýlar oluþarak retina tabakasýnýn beslenmesi ve yapýsý bozulmaya baþlar.
Üç ana aþamada sýnýflandýrýlýr:
1-Baþlangýç dönemi
2-Proliferasyon (yeni damar oluþumlarý) dönemi
3-ileri diyabetik göz hastalýðý

BAÞLANGIÇ DÖNEMÝ
Yapýsý bozulmaya baþlayan retina damarlarýnýn bir kýsmý yer yer daralmalar gösterirken, bir kýsmý de geniþleyip baloncuklar (mikroanevrizma)oluþtururlar. Bu bozulmuþ damarlardan kan ve sývý sýzmaya baþlar. Böylece retinada ödem ve eksüda denilen birikintiler oluþur. Bu dönemde görme genellikle etkilenmemiþtir, fakat görmeyi engelleyecek olaylarýn öncüsü olarak kabul edilir. Bazý durumlarda sýzýntýlar makülada (gözün detay görme merkezi) toplanarak özellikle yakýn görmeyi bozabilir. Bu durum maküla ödemi olarak adlandýrýlýr. 15 yýllýk diyabetiklerin %80 ‘inde baþlangýç dönem hasarlarýna rastlanýr.

PROLÝFERASYON DÖNEMÝ
Ýyice daralýp týkanan damarlarýn besleyemediði sahalar oksijensiz ve kansýz kaldýðý için bozulmaya baþlar. Bu sahalarda yelpaze þeklinde yeni damar oluþumlarý (neovaskülarizasyon) ve fibrotik zar oluþumlarý (fibröz proliferasyon) ortaya çýkar. Yeni damarlarýn kenarlarý çok incedir, kolay kanayabilir. Fibrotik zar ise maküla üstünü örterek veya çekintiler yaparak görmeyi bozabilir. Görme, kanamalarýn ve çekintilerin makülayý etkilediði oranda azalýr. Diyabetiklerin %20 ‘sinde proliferasyon dönemi belirtileri izlenir.

ÝLERÝ DÝYABETÝK GÖZ HASTALIÐI
Gözün içini dolduran vitreus denilen yapýnýn hareketleri veya büzülmesi, yeni damar ve fibrotik zar oluþumlarýný çekmeye baþlar. Zaten ince olan damarlar kanama yapar ve göz içini doldurur(vitre içi kanama). Çekilen fibrotik zarlar da retina dokusunun yýrtýlmasýna ve hasarýna neden olurlar(traksiyonlu retina dekolmaný). Ayrýca yeni damarlar göz sývýsýnýn dýþarý aktýðý yollarý etkileyerek göz tansiyonunu yükseltebilir(neovasküler glokom).

DÝYABETÝK GÖZ HASTALIÐI  BELÝRTÝLERÝ NEDÝR VE TEÞHÝS NASIL KONULUR ?                                                             
Diyabetik retina hastalýðýnda þikayetler makülanýn etkilenmesi, yani görmenin azalmasýyla baþlar. Bazen çok ilerlemiþ diyabetik göz hastalýðý yýllarca belirti vermeyebilir. Hamilelik, yüksek tansiyon, böbrek hastalýklarý ve aðýr enfeksiyonlarýn diyabetik retina hastalýðýný arttýrdýðý kabul edilmektedir. diyabetik retina hastalýðýndan en iyi korunma yolu düzenli göz muayenelerinden geçmektedir. diyabetik retina hastalýðý göz doktoru tarafýndan basit yöntemlerle tespit edilebilir. Her diyabetlinin en az yýlda 1 kez göz muayenesinden geçmesi önerilir. diyabetik retina hastalýðý bulgularý tespit edilen hastalarda göz dibi anjiosu yapýlarak retinada damar düzeyindeki hasarlar görüntülenir.

GÖZDÝBÝ ANJÝOSU(FFA)                                                             Fundus flourescein anjiografisi (FFA) denilen göz dibi anjiosu son derece kolay bir muayene yöntemidir. Göz bebekleri damlalarla geniþletilir. Kol damarlarýndan flüoresan bir boya maddesi verilerek boyanýn göz içi damlalarýnda dolaþýmý gözlenir ve fotoðraflarý çekilir. Böylelikle damarlardan sýzýntýlar, kanamalar, birikintiler, beslenmeyen sahalar, yeni damarlar, zar oluþumlarý ve diðer hasarlar tespit edilir, bu sayede tedavi edilecek sahalar belirlenmiþ olur. Göz dibi anjiosunun diyabetik retina hastalýðý baþlamamýþlarda kontrol amacýyla yýlda 1 kez, retina hastalýðý belirtileri baþlamýþ olanlarda, 6 ayda bir yapýlmasý tavsiye edilmektedir.
DÝYABETÝK GÖZ HASTALIÐINDA  TEDAVÝ NASIL YAPILIR ? 
Göz içinde kullanýlan laserlerde, kuvvetli bir elektrik akýmý argon ya da kripton gazlarýndan geçer ve enerji oluþur. Laser cihazý bu enerjiyi dar ve düzgün bir ýþýk demeti þeklinde yönlendirir. Bu demet göz içinde mikroskop ve mercekler ile odaklanýr ve sonuçta bu enerji, diyabetik göz hastalýðýnda retina tabakasýndaki bozukluklarý veya hastalýklarý düzeltmek amacýyla kullanýlýr. Laser tedavisi aðrýsýz bir iþlemdir. Göz bebekleri damlalarla geniþletilir. Göze bir muayene merceði takýlýr. Laser yapýlýrken, hastanýn tek hissettiði mavi-yeþil renkte flaþlardýr(ýþýk parlamalarý). Diyabette retinaya laser 2 þekilde uygulanýr. Sadece lokal bir hasar veya ödem varsa, yalnýz o bölgeye laser uygulamasý yapýlýr. diyabetik hasar sadece bir sahayla sýnýrlý deðilse, maküla bölgesi hariç tüm retinaya birkaç seans boyunca laser uygulanýr. Bu iþlem panretinal laser fotokoagülasyon olarak adlandýrýlýr ve proliferasyon safhasýndaki diyabetik retina hastalýklarýnda uygulanýr.

DÝYABETÝK GÖZ HASTALIÐINDA DÝKKAT EDÝLMESÝ GEREKENLER NELERDÝR ?

• Baþlangýç dönemi safhasýnda görmeyi etkileyen ödem yoksa, tedavi yapýlamaz. Hasta 6 aylýk aralarla muayene edilir.
• Görmeyi etkileyen maküla dönemi geliþmiþse veya proliferasyon safhasýnda sýzdýran damlalar, beslenmeyen sahalar ve yeni damar oluþumlarý varlýðýnda, retina dokusuna laser uygulanýr.
• Göz içinde kanamalar, fibrotik zarlarýn yarattýðý çekintiler ve dekolman gibi ileri diyabetik göz hastalýðý safhasýnda, vitrektomi denilen çok hassas bir göz içi ameliyatý yapýlmasý gereklidir.