x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Adet gecikmesi nedir?
Adet gecikmesi, adet kanamasýnýn beklenen tarihinde olmamasý durumudur. Adet gecikmeleri týbbi literatürde "amenore" olarak geçer.
Halk arasýnda da adet görememe veya adet olamama gibi terimlerle ifade edilir.
Kadýnýn adet dönemi nasýl adlandýrýlýr?
Týbbi terminolojide kadýnlarda adet yerine regl, mens, menses, siklus, periyod gibi terimler kullanýlýr. Halk arasýnda ise adetler ay hali, renkli olmak gibi terimlerle anýlmaktadýr.
Adetlerin seyrekleþmesi ne demektir?
Adetlerin her ay gecikerek daha seyrekleþmesi durumuna ise "oligomenore" adý verilir. Normal bir kadýnda bir adet dönemi 21 ile 35 günler arasýdýr. Yani adetlerin 35 günden daha uzun sürede görülmesi (oligomenore) normal olarak kabul edilmez.
Fizyolojik (doðal) amenore nedir?
Kadýnlarda bazý dönemlerde normal olarak adet görmeme durumlarý da bulunmaktadýr. Bu adet olamama durumlarýna "Fizyolojik amenore" adý verilir.
Fiyolojik amenore;
Ergenlik (puberte, bluð çað) öncesi
Hamilelik
Emzirme (laktasyon)
Menopoz dönemleridir. Bu dönemlerde adet görmemenin sebebi ovulasyon yani yumurtlama durumunun olmamasýdýr.
Adet gecikmelerinde ilk ne düþünülmelidir?
Normal adet gören bir kadýnda adet kanamasýnýn gecikmesi durumunda ilk önce gebelik olasýlýðý akla gelmelidir. Adeti gecikmiþ olan kadýnýn hamile olmadýðý ispatlandýktan sonra adet gecikmesine neden olabilecek diðer faktörler araþtýrýlýr.
Gebelik harici adet gecikmeleri nelere baðlýdýr?
Gebelik harici adet gecikmesinin pek çok organik nedeni olabilir. Bunlar:
Hormonal faktörler, (hiperprolaktinemi, tiroid hastalýklarý)
Üreme organlarý ile ilgili problemler,
Aðýr stres, (iþ veya sýnav, okul stresi gibi)
Anoreksi nevroza (yemek yememe bozukluðu),
Aðýr egzersizler, (bale, atletizm, aðýr sporlar)
Beyin tümörleri,
Kürtaj sonrasý rahim içi yapýþýklýklar (Asherman sendromu)
Polikistik Over Sendromu (PCOS),
Aþýrý zayýflýk,
Dengesiz beslenme adet gecikmesine neden olabilir.
Adet kanamasý, vücutta bulunan iþlevleri birbirinden farklý hormon salgýlayan bir çok salgý bezinin uyum içinde çalýþmasý sonucunda olur. Bu salgý bezlerindeki herhangi bir düzensizlik kendisini adet gecikmesi ile gösterebilir.
Tiroid bezinin fazla veya az çalýþmasý (hipertroidi/hipotroidi) durumunda veya prolaktin hormonu yüksekliðine (hiperprolaktinemi) neden olan hipofiz bezi hastalýklarýnda ilk þikayet yine adet gecikmesi olabilir.
Adet kanamasý olayý rahim içi zarýnýn dökülmesidir. Bunun için rahim içi zarýnýn yeterli kalýnlýða ulaþmasý gereklidir. Daha önceden geçirilmiþ rahim içi giriþimler ve özellikle de kürtaj iþlemi rahim içi dokuyu zedeleyebilir. Böyle durumlarda da daha sonraki dönemde adet kanamasý olmayabilir.
Aðýr fiziksel egzersizler yapan kadýnlarda adet gecikmesi sýklýkla izlenir. Bu duruma en iyi örnek sporcular ve balerinlerdir.
Yoðun stres, aðýr diyet sonrasý belirgin kilo verme veya çevre deðiþiklikleri de hormonal dengesizliklere ve adet gecikmelerine neden olabilir.
Polikistik over sendromunda da ilk adetten bu yana adet gecikmeleri vardýr. Bu hastalýkta adet gecikmelerini takiben oluþan yoðun ve düzensiz kanamalar vardýr.
Yinelemekte fayda vardýr ki; adet gecikmesi olan normal üreme çaðýndaki bir hastada ilk yapýlmasý gereken þey "gebelik testi"dir. Gebelik olmadýðý tespit edildikten sonra adet gecikmesine neden olan durumla ilgili ayrýntýlý muayene ve laboratuar tetkiklerine geçilir.
Adet gecikmelerinde yapýlan ultrasonlarda rahimin duruþ pozisyonu ile adet kanamasýný saðlayan rahim iç zarýnýn kalýnlýðý ölçülerek tespit edilir. Daha sonra laboratuar analizi ile çeþitli salgý bezlerinden salgýlanan hormon düzeyleri tespit edilir. Herhangi bir hormon bozukluðu saptanmýþsa ona yönelik tedavi düzenlenir.
Hormon bozukluklarýndan biri de hipofizden salgýlanan prolaktin hormonunun yüksekliðidir. Normalde bu hormon özellikle emzirme döneminde salgýlanmaktadýr. Hiperprolaktinemisi olan kadýnlarda adet gecikmesi ve göðüslerden süt gelmesi yakýnmasý vardýr.
Prolaktin hormonu eðer çok yüksek ise hipofiz bezi tomografi ve MR gibi yöntemlerle görüntülenmeli, hipofizde adenom (iyi huylu bir tümör) olup olmadýðý araþtýrmalýdýr.
Çoðu durumda adet gecikmesine neden olan bariz bir hastalýk yoktur. Böyle durumlarda da kadýnýn adet görmesini saðlayacak ve kendisi için gerekli hormon desteðini saðlayan ilaçlarý kullanmasý önerilmektedir.