Genel Bilgiler

Hastalýk nasýl oluþur?

Hastalýðýn tarihi insanlýðýn varoluþ tarihiyle ayný olsa gerektir. Çünkü insanýn yaþadýðý çevre ile hastalýklarýn oluþum çevresi onbinlerce yýldýr deðiþmemiþtir. Onbinlerce yýldýr ayný güneþle ýsýnýp, ayný toprakta yetiþen þeylerle besleniyoruz. Þimdilerde her ne kadar hormonal yöntemlerle yediklerimize bile müdahele ediliyor olsa da..

Ýnsan kendisine sunulan bu çevrede, zekasýnýn da yardýmýyla hastalýklarla hep uðraþagelmiþtir. Bir kýsým hastalýklarýn çaresini bulup ortadan kaldýrýrken, diðer bir kýsým hastalýklarýn çaresini bulamasa da onlarla yaþamayý öðrenmiþtir. Ya da onlarla yaþamak mecburiyetinde oluþunun verdiði bir kanýksama bu durumu kabul edilebilir hale getirmiþtir insan için.

Hastalanýp tedavi olmaya çalýþmaktansa hastalýktan korunmanýn mümkün olduðunu fark etmiþ, hastalýk faktörlerini öðrenmeye çalýþmýþ onlardan uzaklaþmayý veya korunma yollarýný da çözümlemeye çalýþmýþtýr.

Elbette ki hastalýklar durduk yerde meydana gelmezler. Hastalýðýn geliþimi için uygun zemin ve gerekli faktörler söz konusudur.

Hastalýðýn oluþumundaki faktörler birden fazladýr. Birincil olarak, genellikle bir dýþ faktör söz konusudur. Bu dýþ faktör ise, ya bozucu bir patojendir, bakteri vb. gibi, ya da soðuk sýcak gibi vücudun genel dengesini bozan bir etmendir. Dýþ etmenin þiddeti hastalýðýn seyrinin ölümcül olmasýyla yakýndan ilgilidir. Ýç dengeler ise dýþ faktörler kadar hastalýðýn oluþumunda ve devamýnda etkindir.

Eðer vücudun savunma sistemi yeterli, yedek gýda, mineral vitamin vb. depolarý yeter derecede doluysa, hastalýk çoðunlukla dýþardan destek almadan atlatýlýr, ya da küçük bir destek hastalýðýn þifa ile sonuçlanmasý için yeterlidir. Yani, zemin hastalýðýn geliþmesi için uygun deðildir. Dolayýsýyla hastalýk zayýf, buna karþýlýk vücut kuvvetli olacaktýr. Eðer bozucu faktör vücudun dengesini bozamayacak derecede zayýfsa sonuç deðiþmeyecektir.

Patojen faktör kuvvetli, vücut kuvvetli ve dengeli, depolar yeterliyse kýsa süren þiddetli bir hastalýk gerçekleþecektir. Sonuç ölümcül dahi olsa sürümcül, yani kronik olmayacaktýr. Sonuç ya vücut lehine tam þifadýr, ya da patojenite, yani hastalýk lehine ölümdür.

Patojen faktör þiddetli, vücut zayýfsa, kýsa süren zayýf bir çarpýþma ve tükeniþle hastalýk hastanýn aleyhine sonuçlanacaktýr.

Hastalýk neden kronikleþir?
Bu soruyu iki temel sorunun tanýmýný yaparak açmak gerekir. Eðer temelede bir enzim defekti varsa, o eksikliði bir þekilde yerine koymadan, ya da sorun oluþturan maddeye karþý bir engel koymadan hastalýðý tedavi etmek pek mümkün deðildir. Örneðin hemofili rahatsýzlýðýnda kanýn pýhtýlaþmasýnda rol alan protein yapýsýndaki maddelerin üretimi yapýlamamaktadýr. Bu durumda tedavi ilgili maddenin gerektiðinde dýþardan verilmesiyle yapýlabilir. Hemofili rahatsýzlýðýnýn þimdilik baþka bir tedavi yolu da yoktur.

Ýkinci bir neden olarak, hastalýðýn temelinde bir dýþ etmen söz konusudur. Bu dýþ etmen, yani patojen zayýf, vücut zayýfsa, dengeleri bozulmuþ ve / veya yedek depolarý yeterli deðilse süreç uzayacaktýr. Bazen hastalýk hafifçe galip gelecek ve hasta o dönemde rahatsýzlýðýnýn alevlendiðini fark edecektir. Bazen de vücut hastalýða hafiften galip gelecek, hasta o dönemde desteðe çok fazla ihtiyaç duymayacaktýr. Süreç böylece, bir hasta, bir hastalýk lehine uzayýp gidecektir. Yani hastalýk kronikleþecektir.

Ýþte bu uzayan süreçte dýþ katký, destek oldukça önemlidir. Doðru tanýmlanmýþ bir destek sürecin hasta lehine ilerlemesini saðlayacaktýr.

Ya da astýmda olduðu gibi hem dýþ etmen, hem de iç faktörlerdeki dengesizlikler söz konusudur. Bu durumda hastanýn allerjenle temasýný tamamen ortadan kaldýrmak mümkün olmadýðýna göre, savunma hücrelerindeki aþýrýlýðý teskin etmek gerekecektir.

Kronik hastalýklarla yaþamak bir zorunluluk mu?

Hastalýðýn çaresini bulmak demek, hastalýðýn kökenine inerek onu varolduðu yerde yenmek, tüketmek demektir. Hastaya o hastalýkla mücadele ederek yaþamayý öðretmek demek deðildir. Örneðin, daha çok üst solunum yollarýnda etkin olan streptokok bakterilerine karþý kullanýlan antibiyotikler, bakterilerin üremesini durdurarak, ya da doðrudan bakterinin yaþamýna imkan tanýmayarak hastalýðý tüketirler. Yani hastanýn, hastalýk öncesi saðlýðýna kavuþmasýný saðlarlar. Bir hastalýðýn tedavisinde beklenen ve istenen de budur.

Modern týbbýn sunduðu tedavi olanaklarý bir çok hastalýðý ölümcül olmaktan çýkarmýþtýr, doðrudur. Örneðin orta çaðýn en ölümcül hastalýðý olan frenginin tedavisi için bu gün iki doz penisiln yeterlidir. Hastalýklarýn tamamý için deðil, ama bir kýsmý için durum böyledir. Kýsa süreli bir tedavi ile hasta eski saðlýðýna kavuþuverir. Bu katkýyý gözardý etmek elbetteki doðru deðildir. Ama tedavinin tek adresi, tek yetkin ismi olarak gösterilebilecek boyutta deðildir modern týbbýn bu katkýsý.

Oysa diðer bir çok hastalýkta da, modern yaklaþýmlar çözüm sunamaz, hastalýðýn belirtilerini azaltma yöntemleri geliþtirerek hastaya ilaca baðýmlý bir yaþam modeli sunar. Örneðin hipertansiyon hastalýðýnda yani yüksek kan basýncý probleminde, hastalarýn %90’ýnda neden belli deðildir. Zaten ismin hipertansiyon=yüksek basýnc olarak alýnmasý bunun göstergesidir. Yüksek kan basýncý bir neden deðil, bir sonuçtur. Bir problemin belirtisidir, ayný yüksek ateþ gibi. ’Yüksek ateþ’ bir hastalýk ismi olamayacaðý gibi, yüksek kan basýncý belirtisi de bir hastalýk ismi deðildir ve olmamalýdýr.

Hastalýðýn nedeni bazen vücudun denge mekanizmalarýnýn bozulmasý sonucudur. Tedavinin bu yönde yapýlmasý gerekir, hipertansiyonda olduðu gibi. Bazen de savunma mekanizmalarý yeterli deðildir, dolayýsýyla tedavinin o merkezde olmasý gerekir, örneðin kronik sinüzitte olduðu gibi. Bazen de vücudun gereksiz aþýrý tepkisi vardýr, bastýrýlmasý gerekir, astýmda, allerjik hastalýklarda olduðu gibi. Bu durumda ya hastaya sürekli ilaç vererek hastalýðý baskýlamak, ya da akupunktur gibi bir yöntemle savunma sistemini sempatik - parasempatik sistemler üzerinden rehabilite etmek, yani yeniden düzenlemek gerekir.

Özetle,
’Kronik hastalýk’ olarak tanýmlanan hastalýklarýn büyük bir kýsmý, modern yaklaþýmlarla çözümlenemedikleri, modern týp haricindeki tedavi yollarýnýn önü kapatýldýðý, sesleri kýsýldýðý ve hastalar baþka tedavi yollarýný göremediði için kroniktir. Yoksa, modern týp için kronik olan bir hastalýðýn, baþka bir tedavi yöntemi için yalnýzca ’hastalýk’ olmasý kesinlikle þaþýrtýcý bir durum deðildir.