Amerika’da Meninger Kliniðinde çalýþan Elmer Green ve Alyce Green’in kanser tedavisinde yoðun olarak kullandýðý tekniklerden ikisi olumlu görselleþtirme (positive visualisation) ve zihinsel imgelem (mental imagery)dir. Topekada inoperable beyin tümörü olan bir çocukla yaptýklarý çalýþmalarýnda Greenler hem çocuða hem babasýnatedavi tekniklerini öðreterek hastanýn bedeninden mücadele hücrelerini  toplayarak beyin tümörü hedefini hayali olarak bombalamasýný önermiþler ve çocuk uzun sure o kadar ciddi ve içtenlikle bu bombalamayý yapmýþ ki en sonunda babasýna "bombalayacak hedef kalmadý" demiþ ve babasýndan doktorlarýný arayýp bildirmesini ve scan yapýlmasýný istemiþ. Babasý durumu doktorlara aktarýnca, doktorlar bunun olamayacaðýný, çünkü  baþýndaki tümörün Glioblastoma Multiforms olduðunu boþu boþuna bu kadar para gidecek bir teste gerek olmadýðýný, dolaysýyla çocuðu oyalamasýný önermiþler. Ancak kýsa bir süre sonra kazayla merdivenlerden yuvarlanan çocukta, kafa grafileri ve çeþitli tetkikler yapýlmasý gerekmiþ ve böylece kafadaki tümörün tamamen kaybolduðu tespit edilmiþtir.

Klasikleþmiþ sayýlan baþka bir ilginç olgu klinik psikolog olan Prof. Dr. Schutzenberg’in Lemfo-Sarkom tanýsý almýþ 24 yaþýndaki yüksek lisans öðrencisine aittir. Doktorlarýn hastanýn babasýna söylediðine göre hastanýn kolunun acilen ampüte edilmesi gerekir, aksi halde yaþamasý mümkün olmayacaktýr. Baba kendisinin karar veremeyeceðini düþündüðü için  konuyu kýzýyla paylaþýr. Ameliyatý kabul etmeyen hasta Schutzenberg’e tedavi için baþvurduðunda, hastayla çalýþmayý kabul eden uzman, psikodrama, olumlu görselleþtirme ve zihinsel imgelem tekniklerini kullanarak hastaya yardým eder. Düzelme saptanýnca kolun ampütasyonu yerine kalçadan kemik alýnmasý gündeme gelir. Terapistiyle ameliyat sahnesini önce "ölüm" daha sonra "kurtuluþ" olarak rol oyunu tekniði ile sahnelemeleri sonunda hasta baþarýlý bir ameliyat geçirir. Ameliyattan 19 yýl sonra  -konuyla ilgili makale yayýnlandýðýnda- 43 yaþýnda olan hasta istediði mesleði elde etmiþ bir cocuðu bulunan baþarýlý bir kadýndýr.

1997 yýlýnda Almanya’da Spontan Remisyon/Regresyon Kongresinde kendini hem doktor hem de iyileþen kanser vakasý olarak takdim eden Dr. Rachelle Herdman’in hikayesi þöyledir: 1984’te 26 yaþýnda patolog olarak çalýþtýðý dönemde kendisine peritoneal metastazlý bilateral over kanseri tanýsý konarak acilen total histerektomi yaptýrmasý önerilmiþ. Kendisi ileride belki çocuk yapabilirim düþüncesiyle yalnýz cerrahi müdahaleyi deðil, medikal ve radyasyon tedavilerini de reddederek yalnýz tümörünü aldýrmýþ. Laparotomiden sonra önce Meksika sonra Kanada daðlarýnýn ormanlýk bir bölgesindeki barakaya çekilerek kendisi ve hastalýðý üzerine 4 yýllýk bir çalýþmaya giriþmiþ. Bu doðal tedavi uygulamasýnda kendini "hekim ve hasta" ayný zamanda araþtýrmacý ve acý çeken" olarak kabul etmiþ. Temel tedavileri "týbbi beslenme", "derin psikolojik çalýþma" ve "psiko-noroimmünoloji" çalýþmasýymýþ. 1988’den beri yapýlan kontrollerde hastalýða iliþkin tekrarlamalara rastlanmamýþ.

Daha sonra kendi deneyimlerinden gelen "alopatik ve naturel týp" çalýþmalarýna baþlamýþ. Ona göre her kanser hastasýnýn fiber lifli gýda maddeleri ve yað kullanýmý, organik yiyecekler ve antioksidanlar, Ying-Yang ve gýda dengesi bireyin yapýsýna göre ayarlanmalý. Tedavi, derinlemesine konsültasyon ve rehberlik, rüya analizleri, yazma, çizme, müzik, doðal gýdalar ve bitkisel ilaçlarla immünitenin aktivasyonu, beden ve ruha önem vererek, kanserin fizik ve metaforik yönlerine dikkat ederek anlama þeklinde hastayla çok özel ve manevi bir yolculuða çýkmak. Bu tedavi yaklaþýmý adeta kanserin kendisi ile iþbirliðini içerdiði için çok farklý hatta bazýlarýnýn "kanseri hedef al ve bombardýman et" diyenlerin tam tersi. Ama sonuç olarak çok deðerli ve faydasý yadsýnamayacak biçimde ortada.

Baþka ilginç bir tedavi yaklaþýmý 1874–1938 yýllarý arasýda yaþamýþ

Showa Morita’nýn psikoterapisidir. Bu tedavi yaþam  ve ölüm

Gerçeði ile baþ etme ilkelerini içermektedir ve  ve Japonya’dan Dr. Jinrok Itami tarafýndan   Anlamlý Yaþam  Tedavisi (Meanningful Life Therapy) olarak deðiþtirilmiþ ve son yýllarda  kanser tedavisine yeni bir boyut kazandýrmýþtýr. Burada amaç ölümden kaçýlamayacaðý noktasýndan hareketle ölümden korkarak kaçmak yerine bu olguyu kabul ederek yaþam gündemine almaktýr. Beþ Ýlkesi olan bu terapi insanýn hastalýkla baþ edebilmesi için hekim tavsiyesinden çok kendine sahip olmak, kendi adýna karar vermek, yeni amaçlar edinmek ve anlamlý bir aktiviteye baþlamak, baþkalarýnýn iyiliði için mutlaka olumlu bir þeyler yapmak, ölümü týpký fýrtýna, deprem gibi doðal bir olay olarak kabul etmek ve yaþam üzerine odaklaþýp bu beþ ilkeyi yaþama geçirmektir. Bu tedavinin uygulanmasý beþ hafta sürmektedir. Ýlk hafta kesin dinlenmedir. Ýkinci haftada hafif iþler, üçüncüde aðýr iþler ve son haftada sosyal yaþam sýrasýyla yer almaktadýr. Bu tedaviye giren herkes yaþam isteði kazanmaktadýr. Etkinlikler arasýnda okuma terapisi, hatýra yazma, baþkalarýnýn güldürebilecek hikaye yazma, yaratýcý tedavi, çöp toplama-çevre temizleme tedavisi, imaj eðitimi, deneyimleri paylaþma, bir yaþam amacýný planlama ve yürütüp baþarýlý olma ve ortak çalýþma planý yapmak sayýlabilir. Bu tedaviye girenler arasýnda haftalýk immünlojik testler yapýlanlarýn hepsinde yavaþ ya da hýzlý  immün fonksiyonlarda artma gözlenmiþtir.

1970’lerden beri kanserin spontan remisyonu üzerine çalýþmalar yapan diðer bir Japon Doktor  Yujiro Ilemi’dir. 1975’de kanserden iyileþen beþ vakayý sunmuþ ve hastalardan 65 yaþýnda anevrizma üzerine çalýþan bir araþtýrmacýdan ayrýntýlý olarak söz etmiþtir. Bu emekli profösörün kanseri ortaya çýktýðýnda kendisine altý ay ömür biçmiþler. Bu durum doktor beyin bir yaþamsal deðiþime ulaþmasýný saðlamýþ. Ayrýca kendisi Budistik felsefeyle derinden iliþkiliymiþ. Kanser haberini alýnca zamaný daraldý diye bütün vaktini anevrizma çalýþmalarýna adamýþ. Ýliþkide olduðu insanlara derin bir minnettarlýk duymaya baþlamýþ. Bu dönemde çok çalýþan bu týp hocasýna bir sene dokuz ay sonra yapýlan tetkikler kanserin tamamen kaybolduðunu göstermiþ. Bu olaydan sonra onüç yýl daha yaþayan doktor ileus’dan ölmüþ.

Kanserden kurtulan 5 hastada tespit edilen ortak bulgular: hepsinin kanser tanýsý sýrasýnda bir yaþam/iþ krizinde olduklarý, bu krizi derhal çözmeye çalýþtýklarý ve çözdükleri, kanser tanýsýný bir ölüm fermaný olarak kabul etmemeleri ve anksiyete ve depresyon duygularýný yaþamlarýndan çabucak çýkardýklarý, duygulardan dinsel inaçlarý ile kurtulduklarý ve hastalýðý tanrýnýn bir buyruðu ya da o andaki kaderleri olarak kabul ettikleri ve içsel güçlerini harekete geçirerek iyileþme kararý vermeleri, imanlarýný kuvvetlendirmeleri, ruhlarýný temizlemeleri ve berraklaþmalarý imiþ. Doktorlar hepsinin yaþamsal deðiþimi gerçekleþtirebilmelerinin doðu kültüründen kaynaklandýðý kanýsýný taþýmaktadýr.

Japon kültüründe “wabi” ve “sabi” kavramlarý bireylerin yaptýklarýnýn en iyisini yapma zorunluluðudur, bu bir çay ikramý olsa bile.  Çünkü insan belki bu misafirle bir daha hiç görüþme fýrsatý bulamayabilir. Bu belki “tek þans ve tak karþýlaþmadýr ve ona göre yaþanmalýdýr”. Böylece “wabi” ve “sabi” ölüm eðitiminin zarif bir þekli olup bireyin korkusunu sistematik bir biçimde desentize etmesidir. Dr. Ikemiye’ye göre doðu ve batý birbirleriyle daha yakýnlaþarak birbirine katkýda bulunmalýdýr. Kendisi 1992 yýlýnda 4. Stres Kongresinde kanserin spontan remisyonu üzerinde yaptýðý otantik araþtýrmalarla, biyo-psiko-sosyal yaklaþýma ekolojik ve egzistansiyalist boyut getirdiði ve çalýþma ve yetenekleriyle batý týbbýna doðulu somato-psiþik ve self-regülasyonu kavramlarýný entegre edebildiði için “Hans Selye Ödülü” almýþtýr. H.Selye sol bacaðýnda teþhis edilen sarkomayý yenmeye karar vererek gerçekten kendini kanserden kurtarmýþtýr. Selye hastalýktan kurtulmasýný çok önemsediði iþini tamamlayabilmek için sarf  ettiði yaþam ve çalýþma gücüne baðlamaktadýr. Ýþte bu azim ona “Uluslar arasý Stres Enstitüsünü” kurabilmesine saðlamýþtýr.

Bu örneklerden anlaþýlmaktadýr ki; yaþama baðlý olma ve iyileþme isteði, kararlýlýk, kendini sorgulayabilme, kendi iyileþmesine katkýda bulunabilecek eylemleri arama ve uygulamaya geçirme, kendine hakim olabilme, kendini deðiþtirebilme, krizleri tanýyabilme ve onlarla baþ etmeye ya da onlarý çözümlemeye çalýþma, kendini ve baþkalarýný anlamaya gayret etme, derin düþünebilme, yaþam kalitesini önemseme, uygun diyet yapma, fiziksel egzersiz yapmaya özen gösterme, umudunu yitirmeme, ölümü/hastalýðý doðal kabul etme, bunlarýn bir ceza olmadýðýný anlama, baþkalarý için bir þey yapmaya çalýþma, dini inancýndan kuvvet alma, uzmanlarla doðru iþbirliðine girme hatta örgütlenerek baþkalarýyla durumu paylaþma ya da diðer kiþiye yardýmcý olma süreçlerinden bahsedilmektedir. Bunlarýn hepsini deðil bir kýsmýnýn uygulanmasý bile yeterince yararlý olabilecektir.

 

Kaynak: Gülören Ünluoðlu

Kanser Tedavisinde Kimi Psikososyal Yaklaþýmlar ve Ýyileþmeler

3P Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi 1998: 6 (Ek 3), 25-28

(Kýsaltýlarak alýnmýþtýr)