x
Genel Bilgiler
Giriş
Akciðer Kanseri Belirtileri ve TedavisiAkciðer kanserinin sýklýðý, son yýllarda giderek artmaktadýr. Daha önceleri akciðer kanseri sýklýkla 60 yaþýn üzerindeki erkeklerde görülmesine raðmen, günümüzde akciðer kanserinin kadýnlar arasýnda da sýklýðý artmýþtýr. Erkeklerde görülme yaþý da 60 yaþýn altýna inmeye baþlamýþtýr.Kanser nedir? Akciðer Kanseri Belirtileri ve Tedavisi? Kesin akciðer kanseri tanýsý nasýl konur? 
Resim-1Sol akciðerde bir kitle (Kanserli Akciðer) olan hastanýn akciðer filmi - röntgeniVücudumuzda tüm organlar hücrelerden oluþur. Hücreler vücudumuzun en küçük yapý taþlarýdýr ve ancak mikroskopla görülebilirler. Saðlýklý vücut hücreleri (kas ve sinir hücreleri hariç) bölünebilme yeteneðine sahiptirler. Ölen hücrelerin yenilenmesi ve yaralanan dokularýn (vücut içi ve dýþýndaki) onarýlmasý amacýyla bu yeteneklerini kullanýrlar. Fakat bu yetenekleri de sýnýrlýdýr. Sonsuz bölünemezler. Her hücrenin hayatý boyunca belli bir bölünebilme sayýsý vardýr. Saðlýklý bir hücre gerektiði yerde ve gerektiði kadar bölüneceðini bilir. Buna karþýn kanser hücreleri (akcýger kanseri), bu bilinci kaybeder, kontrolsüz bölünmeye baþlar ve çoðalýrlar. Kanser hücreleri birikerek tümörleri (kitle, yara ya da ur–SELÝM VE HABÝS) oluþtururlar, kanserler normal dokularý sýkýþtýrabilirler, içine sýzabilirler yada tahrip edebilirler. Eðer kanser hücreleri oluþtuklarý kanserden ayrýlýrsa, kan yada lenf dolaþýmý aracýlýðý ile vücudun diðer bölgelerine gidebilirler. Gittikleri yerlerde kanser kolonileri oluþturur ve büyümeye devam ederler. Kanserin bu þekilde vücudun diðer bölgelerine yayýlmasý sýçramasý olayýna metastaz adý verilir.
Kanser nedir? Akciðer kanseri nedir?Akciðer Kanseri Belirtileri ve Tedavisi?
Resim-2Kanserli Akciðerinameliyat sonrasý çýkartýlan patolojik doku parçasýnýn görüntüsü.
Kanserli Akciðerhücrelerinin kontrollü büyümesi ve çoðalmasý gereken hücrelerinkontrolsüzbüyümesi ve çoðalmasý sonucunda bulunduðu organda (akciðer gibi) giderek yer kaplamaya baþlar (kanser – kitle ya da ur oluþur). Organýn zamanla fonksiyonunu etkileyerek bozar ve çeþitli olumsuz sonuçlara neden olabilir; akciðer ile ilgili olarak nefes darlýðý, oksijen taþýma kapasitesinin azalmasý ve bozulmasý, kanama,...vb sonuçlara neden olur. Diðer taraftan da tüm vücutta yýkým arttýðý ve normal hücrelerin beslenmesi ve fonksiyonlarý için gereken tüm maddelerin de tükendiði bir durumun ortaya çýkmasý zamanla hastada iþtahsýzlýk ve zayýflama meydana gelir. Sonuçta vücudun savunma mekanizmasý da yavaþlar ve sonunda iflas eder.
Akciðer kanseri tipleri;Küçük hücreli dýþý akciðer kanseri(KHDAK) veküçük hücreli akciðer kanseri(KHAK) olmak üzereiki ayrý tipdesýnýflanýrlar. Bu kanserlerin birbirinden ayýrýmý, hücrelerin mikroskoptaki görüntülerine göre yapýlýr. Her iki tip kanser, deðiþik þekillerde geliþip yayýlýr ve tedavi edilir.
Küçük Hücreli Dýþý Akciðer kanseri(KHDAK)
Küçük hücreli akciðer kanserlerinden daha yaygýndýr (%80) ve genel olarak daha yavaþ geliþir ve yayýlýrlar. Bu kanserin3 ana tipivardýr;
a-) skuamöz hücreli (yassý hücreli)
b-) adeno kanser (salgý bezi hücrelerinden kaynaklanýr)
c-) büyük hücreli kanser
Küçük Hücreli Akciðer kanseri(KHAK)
Küçük hücreli olmayan akciðer kanserine göre daha az yaygýndýr (%20). Bu tipteki kanserler daha hýzlý geliþir ve vücudun diðer organlarýna yayýlmasý da daha fazladýr. Bu tip akciðer kanseri,sigara içimiile iliþkisi en belirgin akciðer kanseridir. Sigara içen kadýnlarýn erkeklere göre bu tipe yakalanma olasýlýðý daha fazladýr.
Yapýlan çalýþmalar,akciðer kanseriile aþaðýda bahsedilecek çeþitli olaylarýn ilgili olduðunu göstermiþtir;
Sigara:
Sigara içimi ileakciðer kanseriarasýnda direk bir iliþki mevcuttur. Tütündeki kanser yapýcý maddeler akciðerdeki hücrelere zarar verir. Zamanla bu zararlý etkiler, hücrelerde kansere neden olabilir (akciðer kanseri). Bir sigara içicisininakcýger kanseriolmasý; hangi yaþta sigara içmeye baþladýðý, ne kadar süredir sigara içtiði, günde içtiði sigara sayýsý, sigarayý ne kadar derin içine çektiðiyle ilgilidir. Sigara içmeyi býrakmak bir kiþininakciðer kanseriolma riskini büyük ölçüde düþürür.
Puro ve pipo; puro ve pipo kullananlar bunlarý kullanmayanlara göre daha çokakciðer kanseriolma riskine sahiptirler. Kiþinin kaç yýldýr puro veya pipo içtiði, günde kaç adet içtiði ve dumanýný ne kadar derin içine çektiði, kanser olma riskini etkileyen faktörlerdir. Ýçlerine çekmeseler de puro ve pipo içicileri,akciðer ve aðýz kanserinindiðer tipleri için de risk altýndadýrlar.
Pasif içiciler(tütün dumanýna maruz kalanlar); akciðer kanseri olma riski pasif içicilik durumunda da artmaktadýr.
Çeþitlikanser yapýcý maddeler:Berilyum,radonveasbestgibi maddelerakciðer kanseririskini arttýrýrlar.
Asbest;
Resim-3;Asbestin çeþitleri-Krokidolit(mavi);Amozit(kahverengi);Krizolit(beyaz). Asbestin yol açtýðý en önemli hastalýkakciðer zarý ve karýn zarý kanseri, yani mezotelyoma’dýr.Mavi asbestbununla daha çok iliþkili.Erionit asbestinise daha çok akciðerin kendisinde kanser yapma eðilimindedir (http://ukdk.org/pdf/kitap/20.pdf)
Belli bazý endüstrilerde kullanýlan ve doðal olarak fiberlerde bulunan bir mineral grubudur. Asbest lifleri partiküllere ayrýlmaya meyillidirler ve havada dolaþýp kýyafetlere yapýþýrlar. Bu partiküller solunduðu zaman akciðerlere yerleþirler ve orada akciðer hücrelerini zarara uðratýrlar ve böylece kanser geliþme riskini artýrýrlar.Çalýþmalar asbeste maruz kalan iþçilerde akciðer kanseri geliþme riskinin maruz kalmayanlara göre 3–4 kat daha fazla olduðunu göstermiþtir.Bu artýþ gemi inþasý, asbest madenleri, izolasyon iþi ve fren tamiri gibi endüstrilerde çalýþanlarda gösterilmiþtir.
Sigara içen asbest iþçilerinin akciðer kanserine yakalanma riskleri daha da fazladýr.Asbest iþçileri iþverenleri tarafýndan temin edilen koruyucu malzemeleri kullanmak ve tavsiye edilen iþ ve güvenlik prosedürlerini takip etmek zorundadýrlar.
Asbest Anadolu’nun birçok yöresinde bulunmakta ve halkýmýz tarafýndan bilinçsizce kullanýlmaktadýr. Köylüler, asbesti evlerinin damlarýna sermek, evlerini badana yapmak için ve küçük çocuklarda pudra yerine kullanýrlar. Amasyabölgesinde ve Kayýlar yörüklerinde ise bebekler,höllük topraðýolarak bilinen ýsýtýlmýþ asbestle sarýlmaktadýr. Bu uygulamalar sýrasýnda havaya karýþan asbest lifleri yoðun þekilde solunur. Asbest, onu topraktan çýkaran ve kullanan köylülerden baþka, asbestin kullanýldýðý endüstri alanlarýnda çalýþan iþçiler için de çok zararlýdýr.
Hava Kirliliði;
Akciðer kanseri ilehava kirliliðinemaruz kalmak arasýnda bir iliþki bulunmuþtur. Ama bu iliþki açýkça tarif edilememiþtir ve daha fazla araþtýrma yapýlmasý gerekmektedir.
Akciðer Hastalýklarý (akciðer kanseri);
Geçirilmiþtüberküloz(verem), veremden kalan yara dokusu üzerinde “akciðer kanseri” geliþebilir.
Ailede“akciðer kanseri”olmasý akciðer kanserine yakalanma riskini arttýrmaktadýr.
Bir kere akciðer kanseri olan kiþinin tekrar ikinci akciðer kanseri olma riski, hiç kanser olmamýþ kiþiye oranla daha fazladýr.Akciðer kanseri tanýsýaldýktan sonra sigara içmeyi býrakmak, ikinci birakciðer kanserigeliþmesini önleyebilir.
Hastanýn ’riskli meslekler’den gelmesi,yineakciðer kanseri riskiaçýsýndan önemlidir;
Riskli meslekler; madenciler, tekstil, izolasyon ve tersane iþçileri, petro-kimya, baca temizleyiciler, plastik sanayi iþçileri, maden ve kaynak iþçileri, çamaþýr suyu üreticileri, cam seramik, muþamba ve batarya iþçileri, boya, dökümhaneler, çelik iþçileri.
Akciðer kanserinden korunmanýn en iyi yolusigara içmeyi býrakmakveyahiç baþlamamaktýr!
Akciðer Kanserinin Belirtileri
Öksürük, balgam, kanlý balgam, göðüs aðrýsý, nefes darlýðý, akciðer iltihabý, göðüs kafesi içine sývý birikmesi, ses kýsýklýðý, tümörün damar basýsý nedeniyle göðüs üst bölümünde boyunda ve baþta ortaya çýkan ödem (þiþlik)
Ýþtahsýzlýk ve zayýflama,
Kemiðe yayýlým sonrasý kemik aðrýlarý, kanda kalsiyum artýþý ve buna baðlý belirtiler,
Karaciðere yayýlým sonrasý, karaciðer büyüklüðü, aðrý ve ateþ,
Beyine yayýlým sonrasý, bazý nörolojik (sinirsel) belirtiler ve nöbetler,
Bazý hormonlarýnakciðer kanseritarafýndan anormal salgýlanmasý nedeniyle çeþitli hormonal bozukluklar da görülebilecek belirtiler arasýndadýr.
“Akciðer kanseri’’ büyümesinin 2/3’ünü (yaklaþýk %70-75) tamamlamadan pek þikayete sebepolmuyor! Bu da çoðu durumdatanýda geç kalýnmasýnýnsebebidir akciðer kanserinde. Ancak yukarýda saydýðýmýz þikayetler (öksürük,kan tükürme, göðüs aðrýsý, ses kýsýklýðývb) tedaviye raðmen geçmez, sebat eder veya artar veya nitelik deðiþtirirse þüphelenip bir uzmana gecikmeden ileri muayene ve tetkik için gidilmelidir”.
Cerrahi tedavi(Akciðer kanserinin ameliyatla çýkarýlmasý)
Kemoterapi(ilaç tedavisi); neoadjuvan (cerrahi öncesi) ve adjuvan (cerrahi sonrasý)
Radyoterapi(ýþýn tedavisi) önemli yer tutmaktadýr.
Neoadjuvan tedavi (ameliyatöncesi),özelliklecerrahi öncesiAkciðer kanseriniküçültmekveameliyat yapýlabilir boyutlarave daha doðrusuakciðer kanserininevresini azaltmakadýna uygun vakalarda uygulananradyoterapive/veyakemoterapidir.
Ameliyat sonrasý gözle görünür, tespit edilecek düzeyde kanseri kalmayan hastalara verilen ek tedaviyeadjuvan tedavidenir. Adjuvan tedavi,ameliyat sonrasýgözle görülmeyen ancak,geride kalmýþ olmasý muhtemel az sayýdaki kanser hücrelerini öldürmekamacý ile verilir. Adjuvan tedavi verilip verilmeme kararý patoloji raporundaki özelliklere, hastanýn yaþýna ve genel durumuna göre belirlenir.
Hastalar ameliyat sonrasý adjuvan tedavi olarak sadece kemoterapi veya sadece radyoterapi veya hem kemoterapi hem de radyoterapi tedavisi alabilirler. Bazen,akciðer kanserininçok erken evresinde olan hastalarda, ameliyat sonrasýadjuvan tedavi gerekmeyebilir.
x
x
x
Laboratuvar testleri
Akciðer kanserinin TANISI
Belirtilerin nedenleri bulmaya yardýmcý olmasý için kiþinin geçirdiði hastalýklar, tütün kullanma (sigara, pipo, puro vs.) durumu, çevresel veya mesleki olarak maruz kaldýðý maddeler ve diðer aile fertlerinde kanser olup olmadýðý sorgulanýr.
Göðüs röntgeni (BT- bilgisayarlýakciðer kansertomografisi,MRI- manyetik rezonans görüntüleme,PET- pozitron emisyon tomografisi) ve bazý testler istenebilir. Ýhtiyaca görebu testlerin hepsi ayný hastadan istenebilir. Eðer akciðer kanserinden þüpheleniliyorsabalgam tetkiki(balgam sitolojisi; akciðerlerdeki mukozadan derin öksürükle çýkan materyalin mikroskopta incelenmesi) istenir. Bu tetkik akciðer kanserini tespit etmek için basit ve yararlý bir testtir.
Doktorunakciðer kanserindenemin olmak için akciðer dokusunu incelemesi gerekebilir.Biyopsi(patolojik inceleme için þüpheli doku veya organdan parça alýnmasý iþlemi) ile alýnan küçük bir doku parçasýnýn patolog doktor tarafýndan mikroskop altýnda incelenmesi kiþinin kanser olup olmadýðýný büyük olasýlýkla gösterir.
Bu doku parçasýný almak için bir çok yöntem vardýr:
1)Bronkoskopi: Ýnce ve ýþýklý bir tüp (bronkoskop) hava yollarýný görmek için aðýzdan sokularak hava yollarý incelenir ve þüpheli ya da tümör bölgesine yakýn bronþ mukozasýndan küçük bir doku parçasý alýnýr.
2)Ýðne aspirasyonu: Göðüs duvarýndan tümör bölgesine doðru (öncelikle radyolojik rehberlik eþliðinde yer tespiti yapýlýr) bir biyopsi iðnesi sokularak tümörden küçük bir doku parçasý alýnmasý iþlemidir.
3)Torasentez: Bir biyopsi iðnesi kullanýlarak akciðerleri çevreleyen (plevral boþluktaki) sývýdan biraz örnek alýnarak incelenmesidir.
4)Torakotomi: Kanseri tanýmak için doðrudan tümörden bir parça almak amacýyla göðüs kafesinin cerrahi müdahale ile açýlmasýdýr.
AKCÝÐER KANSERÝ EVRELERÝ(Akciðer kanseri evreleme)
Yapýlan tetkikler sonucu hastada kanser saptanýrsa doktorhastalýðýn hangi evredeolduðunu öðrenmek isteyecektir. Bu evrelendirme,kanserin yayýlýp yayýlmadýðýný ve yayýlmýþ ise vücudun hangi bölgesine yayýldýðýnýbulmak için yapýlýr. Hastalýðýn evresini bilmek doktorun tedaviyi planlamasýna yardýmcý olur.
Akciðer kanseri genelliklebeyinvekemiklereyayýlýr.
Kanserin yayýlýp yayýlmadýðýný bulmak için kullanýlan bazý tetkikler þunlardýr:
BT- Bilgisayarlý Tomografi
MRI- Manyetik Rezonans Görüntüleme
PET- Pozitron Emisyon Tomografisi
Kemik sintigrafisi; Kanserin kemiklere yayýlýp yayýlmadýðýný gösterir. Az bir radyoaktif madde, kan dolaþýmýna verilir ve anormal kemik geliþimi olan yerde toplanýr. Tarayýcý denilen bir alet bu alanlardaki radyo aktivite seviyesini ölçer ve bunu röntgen filmine kaydeder.
Mediastinoskopi/Mediastinotomi:Mediastinoskopi, kanserin göðüs kafesi içindeki (özellikle mediyasten denilen bölgedeki – iman tahtasýnýn arkasýndaki bölge) lenf düðümlerine (lenf bezlerine) yayýlýp yayýlmadýðýný gösterir. Bu da hastalýðýn evrelendirilmesinde oldukça faydalý bilgiler edinilmesine yardýmcý olur.
x
Medikal tedaviler
AKCÝÐER KANSERÝ VE TEDAVÝSÝ
Küçük hücreli dýþý akciðer kanseri(KHDAK)hastalarý birçok deðiþik yolla tedavi edilebilirler. Tedavinin seçimihastalýðýn yaygýnlýðýile ilgilidir. Bu grup akciðer kanserinde,cerrahi müdahaleen yaygýntedavi þeklidir.Radyoterapivekemoterapide hastalýðýn süresini yavaþlatma ve semptomlarý kontrol etmede kullanýlmaktadýr.
Küçük hücreli akciðer kanseri(KHAK) hýzlý yayýlýr. Birçok vakada hastalýk taný konduðunda vücudun diðer bölümlerine de yayýlmýþ durumdadýr. Doktorlar vücuda yayýlmýþ kanser hücrelerine ulaþmak için hemen hemen her zamankemoterapikullanýrlar. Kemoterapi içeren tedavi de, akciðerdekikanserlerveya vücudun diðer bölümlerindekikanserlerhedeflenerek uygulanabilir. Bazý hastalara beyine yönelikradyoterapi, orada kanser olmasa da uygulanabilir. Bu tedaviyekoruyucu beyin ýþýnlamasýdenir. Bu beyinde kanser oluþmasýný engellemek için verilir.Cerrahi tedavi,küçük hücreli akciðer kanserindeçok az uygulanýr.
Akciðer kanseritedavisibirçok faktöre baðlýdýr. Bunlar; akciðer kanserinin tipi, hastalýðýn evresi ve hastanýn genel saðlýk durumudur. Birçok deðiþik tedaviler ve tedavi kombinasyonlarý kullanýlýr.
Tümörün büyüklüðüne, yayýlýmýna ve patolojik tipine baðlý olarak tedavide aþaðýdaki tedavilerden biri veya birden fazlasý kullanýlýr:
Cerrahi tedaviler
Akciðer kanseri tedavisinde cerrahi (ameliyat), kanseri yok etmek için yapýlan operasyondur. Cerrahi müdahalenin tipi, kanserin akciðerdeki yerleþim yerine baðlýdýr. Akciðerdeki küçük bir parçayý almak için yapýlan sýnýrlý ameliyat ‘wedge’ veya ‘segmentalrezeksiyon’olarak adlandýrýlýr.
Ýnsanda sað akciðer “lob” adý verilen 3 parçadan, sol akciðer 2 parçadan oluþmaktadýr. Eðer cerrahi olarak tüm lob alýnýrsalobektomi, sað veya sol akciðerin biri alýnýrsapnömonektomi, kanser tarafýndan tutulmuþ bronþun veya damar yapýnýn belli bir kýsmý çýkartýlýp akciðer dokusu korunursasleeve rezeksiyonolarak adlandýrýlýr.
Bazýakciðer kanseri,yerleþimi, büyüklüðü ve hastanýn genel saðlýk durumunun kötülüðü nedeniyleameliyat edilemez.
Kemoterapi (ilaç tedavisi)kanser hücrelerinin ilaçlarla ortadan kaldýrýlmasýdýr. Genellikle birden fazla ilaçtan oluþur. Kemoterapi yalnýz bu konuda özel eðitimi olan hemþireler veya doktorlar tarafýndan verilir. Kemoterapinin verilme sayýsýkürdiye ifade edilir (1. kür, 2. kür gibi) ve genellikle ayný ilaçlar 21 veya 28 günde bir tekrarlanarak verilir. Kemoterapi çoðunlukladamardan sývý þeklindeayaktan tedavi merkezlerinde veyaaðýzdan hapolarak verilir.
Bazen hastanýn genel durumundaki bozukluk, verilen ilaçlar veya ilaçlarýn veriliþ þekillerine göre hastalarýn tedavilerini hastanede yatarak almalarý gerekebilir. Her kür sonrasý hastalarmedikal onkolojipolikliniðinde kontrol edilirler. Bu kontrollerde hastalar muayene edilir, þikâyetleri dinlenir, ilaçlarýn yan etkileri sorgulanýr ve vücuttaki diðer organlara bir zarar verip vermediðini araþtýrmak için bazý kan tetkikleri istenir. Her kür öncesi kan sayýmýnýn yapýlmasý ve bu sayýmýn kemoterapiyi veren yetkili hemþirelere gösterilmesi gerekmektedir.
Bir hastanýn ameliyat sonrasý kemoterapi alýp almayacaðýný, eðer alacaksa kaç kür alacaðýný patoloji raporundaki tümöre ait özellikler belirler. Ancak bu kararlarýn verilmesinde hastanýn yaþý, genel durumu da önemli rol oynar. Bir gün içinde 12 saatten fazla zamanýný yatarak geçirecek kadargenel durumu kötü olan hastalarakemoterapi verilmesi, yan etkilere dayanamayacaklarý nedeniyleuygun deðildir.
Kemoterapi yapýlmasý planlanan hastalar, ameliyat olmuþlarsaameliyattan sonraki 3 hafta içindekemoterapinin baþlanmasý tercih edilir.
Radyoterapi(Iþýn tedavisi),akciðer kanserihücresini ortadan kaldýrmak için yüksek enerjili ýþýnlar kullanýlmasýdýr. Sýnýrlý her alana uygulanýr ve bu alandaki kanser hücrelerini etkiler.Radyoterapi bir tümörü küçültmeye yönelik olarak cerrahiden önce veya kanser hücresini yok etmek için yapýlan bir müdahaleden sonra uygulanabilir.Doktorlar radyoterapiyi genellikle kemoterapi ile birlikte cerrahi tedaviye karþý birinci alternatif olarak kullanýrlar. Nefes darlýðý gibi belirtilerin giderilmesi için de kullanýlabilir.
Foto dinamik terapi,bu özel bir kimyasal maddenin kan dolaþýmýna verilmesi ve hücreler tarafýndan alýnmasýdýr. Bu kimyasal madde normal hücreleri hýzla terk eder. Fakat kanserli hücrelerde daha uzun bir süre kalýr. Daha sonra bu hücrelerelazer ýþýðýuygulanarak maddenin aktif hale geçmesi saðlanýr vekanser hücreleri yok edilir.
Akciðer kanseri tedavisininYAN ETKÝLERÝ
Tedaviakciðer kanseritipine baðlýdýr ve her hasta için farklýlýk gösterir. Hastanýn doktoru ve hemþireler tedavinin olasý yan etkilerini ve korunma yollarýný tedavi öncesi ve sonrasý hastalara açýklarlar.
Cerrahiakciðer kanseri içintemel tedavi yöntemidir. Akciðer cerrahisinden sonra göðüs kafesi içinde hava ve sývý birikebilir. Hastalar genellikle ameliyat sonrasý tüm vücut hareketleri sýrasýnda (hareket ederken, öksürürken, derin nefes alýrken) yardýma ihtiyaç duyarlar. Bu hareketler tedavi için önemlidir. Çünkü geri kalan akciðer dokusunun geniþlemesine yardýmcý olur ve fazla hava ve sývý birikmesine engel olurlar. Göðüste aðrý, nefes darlýðý akciðer cerrahisinin yaygýn sonucudur. Hastalar eski enerji ve güçlerine kavuþmak için haftalar hatta bazen aylara ihtiyaç duyabilirler.
Kemoterapininyan etkileri verilenilaca göre deðiþir. Genel bir kural olarak kemoterapi,hýzlý çoðalanhücrelerietkiler. Kanama sýrasýnda pýhtýlaþmayý saðlayan, hastalýklara karþý savunmamýzý yapan ve vücudumuzdaki organlara oksijen taþýyan kan hücreleri dehýzlý çoðalan hücrelerdir. Bu kan hücreleri kemoterapi aldýktan yaklaþýk 1 hafta - 10 gün sonra sayýca azalýrlar ve bu nedenle çabuk morarma veya diþ fýrçalama gibi küçük iþlemler sonrasý kanama olabilir. Normalde vücudumuza girdiklerinde savunma sistemimiz güçlü olduðundan hastalýk yaratmayan mikroplar, kemoterapi sonrasý savunmamýzý saðlayan hücreler azaldýðýndan kolaylýkla ateþli hastalýklarýn ortaya çýkmasýna neden olabilirler. Bu dönemde yýkayarak yediðimiz çið sebze ve meyveleri (örneðin salata gibi) en az 10 gün kadar yemekten kaçýnmalýsýnýz. Unutmayýnýz ki bu yasak meyve ve sebzelerin hastalýðýnýz üzerine olan herhangi bir etkisinden dolayý deðil, ne kadar temiz yýkasanýz da yiyeceðiniz sebze veya meyvenin üzerinde kalmýþ olmasý muhtemel mikroplardan korunmak içindir.
Yiyeceklerinizin bu zaman dilimi içinde piþmiþ olmasýna dikkat ediniz. Eðer38.5°C in üstünde bir saati geçen ateþinizolursa mutlaka doktorunuza ulaþýnýz. Ateþiniz var ve kan hücreleriniz kan sayýmýnda düþük bulunursa antibiyotik tedavisi almanýz gereklidir. Kan hücrelerinizin sayýsýnda meydana gelen bu azalma bir hafta ila 10 gün içinde kendiliðinden geçer ve hücreler normal sayýlarýna ulaþýr.
Bir baþka hýzlý çoðalan hücre grubusindirim sistemi hücreleri ve kýl kökü hücreleridir. Bu nedenle kemoterapi sonrasý genellikle ilk haftadan sonra saçlar dökülür. Hastalarda iþtah kesilmesi, bulantý, kusma, ishal ve aðýz yaralarý geliþebilir, bu yan etkilerin hemen hepsi ilaç tedavisi ile kontrol altýna alýnabilir. Bu yan etkiler kýsa sürelidir, hastalarýn þikayetleri bir sonraki kemoterapi baþlamadan önce geçmiþ olur.
Kemoterapinin bahsedilen bu yan etkilerinin þiddetihastadan hastaya deðiþir.Günümüzde modern kemoterapilerle uzun ve kalýcý yan etkilere rastlamak nadirdir. Ancak bazý kemoterapi ilaçlarý, kalp üzerinde olumsuz etkiler yapabilir, bu tür ilaçlarý kullananlarda doktor periyodik olarak kalbinizin etkilenip etkilenmediðini anlamak için tetkikler ister. Bugün kullanýlan kemoterapi ilaç dozlarý ve kemoterapi kür sayýlarý kalp üzerinde olumsuz etki yapacak boyutta deðildir. Bazý kemoterapi ilaçlarýný aldýktan yýllar sonra, kan kanseri yani lösemi geliþme riski vardýr.
Ayrýca bazý kanser ilaçlarý yumurtalýklarý etkileyerek yumurta hücrelerini öldürürler, böylece yumurtalýklar kadýnlýk hormonu olan estrojeni üretemez ve hastalar menopoza girerler. Adetler seyrekleþir ya da durabilir ve bu durumda kadýnlar hamile kalamazlar. Özellikle 35–40 yaþýn üzerinde kemoterapi ile meydana gelen kýsýrlýk kalýcýdýr. Daha genç hastalarda kemoterapi süresince kesilen adetler bir süre sonra normale dönebilir.
Kemoterapi ilaçlarý çoðunlukla damardan verilir ve verildikleri damara zaman içinde zarar verip, damarýn sertleþmesine ve dýþarýdan bakýldýðýnda gözle fark edilebilir hale gelmesine neden olabilirler. Kemoterapi alýrken veya aldýktan sonraki gün ilacý aldýðýnýz kolda kýzarýklýk þiþme ve yanma olursa hemen doktorunuza haber vermelisiniz.
Kemoterapi alýrken herhangi bir nedenle aðrý kesici kullanmanýz gerekirse doktorunuza danýþýnýz.Çünkü bazý aðrý kesiciler vücuttaki kan hücrelerinde sayýca veya iþlevce azalmaya neden olabilirler.
Bunun dýþýnda kalp, akciðer ve böbrek hastalýðýnýz için kullandýðýnýz ve hayati önemi olan ilaçlarýnýza kemoterapi süresince devam edebilirsiniz.Kullanmak zorunda olduðunuz bu ilaçlarý, doktorunuza yaptýðýnýz ziyaretlerde göstererek kullanmanýzda bir sakýnca olup olmadýðýný doktorunuza sormanýz uygun olur.
Radyoterapi,kemoterapi gibi hem kanserli hem de normal hücreleri etkiler. Radyoterapi aldýklarý süre içinde hastalar mümkün olduðunca istirahat etmelidir.
Tedavi gören bölgedeki cilt kýzarabilir, kuru, hassas ve kaþýntýlý olabilir. Tedavinin sonuna doðru ayný bölge daha ýslak ve akýntýlý hale gelir. Bu derinin ýþýna karþý verdiði bir reaksiyondur. Bu alan mümkün olduðunca hava ile temas edecek þekilde olmalý, sýký iç çamaþýrý ve kýyafetlerden bu dönemde kaçýnýlmalýdýr. Iþýn tedavisi aldýðý süre içinde bu bölge suyla temas ettirilmemelidir. Doktora sormadan bu bölge için herhangi bir losyon ya da krem kullanýlmamalýdýr.Iþýn tedavisinin deri üzerindeki etkileri geçicidir.Fakat etkilenmenin derecesi hastadan hastaya deðiþir. Bazen ýþýn tedavisi almýþ alan bölgede cilt rengi normale göre daha koyu renkte kalabilir.
Metastatik hastalýkta, özellikle beyin yayýlmasýndabeyin ýþýnlamasýyapýlýr. Bu iþlem 1 hafta veya 10 gün kadar sürer, ýþýn tedavisine baðlý bulantý ve kusma gibi yan etkiler geliþebilir. Bu durumlar için radyoterapi uzmaný tedavi öncesinde ve tedavi devam ederken alýnmasý gereken ilaçlarý hastaya anlatmalýdýr.
Beyineradyoterapi alan hastalar baþ aðrýsý, deride deðiþiklikler, yorgunluk, bulantý, kusma, saç dökülmesi, hafýza ve düþünme süresiyle ilgili problemle karþýlaþabilirler.Birçok yan etki zamanla geçer.Radyoterapinin diðer yaygýn yan etkileri boðazda kuruluk, aðrý, yutma zorluðu, yorgunluk, tedavi olan bölgede doku deðiþiklikleri ve iþtah kaybýdýr.
Akciðer kanseri tedavisininDÝÐER YAN ETKÝLER
Kanseriþtah azalmasýnaneden olabilir. Bazý hastalardaaðýzda tatsýzlýkoluþur. Çoðunlukla tedavilerin yan etkileri olan bulantý, kusma ve aðýzda yaralar hastanýn yemek yemesini güçleþtirir.
Fakat beslenme çok önemlidir.Öðünler mutlakayeterli kalori ve proteiniçermelidir. Böylece kilo kaybý ve dokularýn kendini tekrar tamir etmesi saðlanabilir.Tedavi alan hastalar, düzenli ve yeterli beslenirlerse kendilerini daha enerjik ve iyi hissedeceklerdir ve ilaçlarýn yan etkileri daha az görülecektir.
Prognoz, Hastalığın seyri
Verilen tedavi ile iyileþme þansý nedir?
Bazen hastalar iyileþme þanslarýnýn rakamlarla ifade edilmesini isterler. Aslýnda yapýlan büyük çalýþmalarda hangi evredeki hastanýn ortalama ne kadar süre yaþayabileceðine dair rakamsal yüzde deðerleri mevcuttur. Ancak unutulmamalýdýr ki, bu istatistiksel deðerler binlerce hastaya ait deðerlerin bir ortalamasýdýr, yani herhangi bir kanser hastasýna ne olacaðýný önceden kestirmek için söz konusu istatistiklerin kullanýlmasý tam olarakdoðru olmaz.
Akciðer kanseriolan iki hastanýn gelecekte ne olacaðý birbirinden farklýdýr, tümörün ve hastanýn kendisine ait bugün henüz bilemediðimiz pek çok faktör ayný hastalýða yakalanan iki kiþinin farklý seyirler göstermesinde etkili olmaktadýr.
Bu nedenlehastalarýn kendilerini diðer hastalarla kýyaslamasý doðru deðildir!
Akciðer kanseri olanHASTALARIN TAKÝBÝ
Akciðer kanseri tedavisinden sonra hastanýn takibi de çok önemlidir. Düzenli kontroller saðlýk durumundaki deðiþiklikleri ortaya çýkarýr. BöyleceeðerAkciðer kanseritekrarlar ya da yeni kanser oluþursa bu mümkün olduðunca çabuk tedavi edilebilir.Bu kontroller muayene,Akciðer tomografisive çeþitli laboratuvar testlerini içerir.Kontroller arasýnda ortaya çýkan herhangi bir saðlýk problemi hemen doktora bildirilmelidir!
Tedavi sonrasý önerilenözel bir diyet yoktur. Dengeli beslenme, fazla yaðlý yiyeceklerden kaçýnma, düzenli egzersiz yapmak yaninormal þartlar altýnda her saðlýklý insanýn uymasý gereken kurallar kanser hastalarý için de geçerlidir.
Kilo kaybý, iþtahsýzlýk, aþýrý yorgunluk, bulantý, kusma, baþ dönmesi, karýn aðrýsý ve dolgunluk, kemik aðrýsý, iki haftadan fazla süren öksürük, baþ aðrýsý olduðundanormal periyodik kontrol zamanýný beklemeden doktora baþvurulmalýdýr!
Akciðer kanseri tedavisisýrasýnda ve sonrasýnda hastalar cinsel yaþamlarýna eskiden olduðu gibi devam edebilirler. Kemoterapinin yumurtalýk hücreleri üzerinde olan mutajenik (bebekte ciddi anormallikler olabilmesi) etkileri nedeniyle,tedavi süresince gebeliði önlemek için doðum kontrol yöntemlerinden biri tercih edilmelidir.Verilen kemoterapi ilaçlarýnýn çoðu yumurtalýklarýn çalýþmasýný bozar ancak bu etkilenmenin derecesi hastadan hastaya deðiþir. Genç erkek hastalar gelecekteki yapay döllenme ya da tüp bebek için kemoterapiden önce spermlerinin saklanmasýný isteyebilirler. Bazý kemoterapötik ilaçlar periferik sinirlerdeki duyularý etkilediðindenereksiyonyeteneðini ya da ereksiyon saðlamayý ve sürdürmeyi engelleyebilirler.
Akciðer kanseri tanýsýsonrasý tedavi planý ile hastanýn yaþadýðý fiziksel ve ruhsal sýkýntýlar,Akciðer kanseriveya tedaviye baðlý yorgunluk, halsizlik hissi, cinsel yaþam, istek ve heyecan duyma gibi duygularý etkileyebilir. Cinsel yaþam ile ilgili bu tür sorunlar, bu dönemde yaþanýlan ve tedavi sonrasý geçen diðer sorunlar gibizaman içinde geçecektir.
Cinsel yaþama yönelik kaygýlarýn olduðunu ve bu konuda yardým almak istediðini hastalar tedavi alýnan kemoterapi ünitesindeki doktor ve hemþirelere belirtmekten çekinmemelidir!
Akciðer kanseriHASTALARINA DESTEK
Ciddi bir hastalýkla beraber yaþamak kolay deðildir!
Akciðer kanserihastalarý týbbi ve fiziksel deðiþikliklerle baþ etmek bir yana hayatlarýný zorlaþtýran birçok endiþe, duygu ve düþüncelere sahiptir. Kanser hastalarý iþlerini sürdürebilme, ailelerinin geleceði ve günlük aktivitelerini yapabilme konusunda endiþelidirler. Yapýlan tetkikler, tedaviler, hastanede yatma gerekliliði, tedavi ücretleri onlarý endiþelendirir.Bu duygusal durumla baþ etmek içinde yardýma ihtiyaçlarý vardýr!
Bir kanser hastasýnýn bu duygusal durumuna dikkat etmek tedavinin bir parçasýdýr.Saðlýk personelinin desteði, destek gruplarý, hastadan hastaya iliþkiler kiþinin kendisini daha az yalnýz hissetmesini önler ve az stresli olmasýný saðlar. Hayatlarýnýn kalitesini artýrýr.Kanser destek gruplarýkanser hastalarýnýn tecrübelerini paylaþmak ve konuþmak için güvenli ortamlar saðlar. Hastalar saðlýk personeline böyle bir grup bulmak için danýþabilirler.
Tüm saðlýk çalýþanlarýhastalarýnAkciðer kanseritedavi, çalýþma ve diðer faaliyetleri konusundaki sorularýna yardýmcý olmalýdýrlar. Bunun yaný sýra dernekler, danýþmanlar, dini topluluklar ve üyeleri hastalarýn kiþisel problemleri ve gelecekleri ile ilgili olarak onlarýn kaygýlarýný giderici yaklaþýmlarda bulunabilirler.
Arkadaþlarveakrabalarhastalara destek olabilir. Hasta, kendisiyle dertleþecek diðer kanserli hastalarla tanýþabilir. Kanser hastalarý destek gruplarý oluþturup onlarla tedavinin etkileri ve kanser konusunda bildiklerini paylaþabilir. Bu konuda akýlda tutulmasý gerekenher hastanýn farklý olduðudur. Her ikisi de ayný kanser hastasý olmasýna raðmenbir hasta için doðru olan tedavi ve yaklaþým diðeri için yanlýþ olabilir.
x
Laboratuvar testleri, özel testler
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri
Cerrahi tedavi
Prognoz, Gidiþat, Mortalite ve morbidite
Giriþ
Akciðer Kanseri Belirtileri ve TedavisiAkciðer kanserinin sýklýðý, son yýllarda giderek artmaktadýr. Daha önceleri akciðer kanseri sýklýkla 60 yaþýn üzerindeki erkeklerde görülmesine raðmen, günümüzde akciðer kanserinin kadýnlar arasýnda da sýklýðý artmýþtýr. Erkeklerde görülme yaþý da 60 yaþýn altýna inmeye baþlamýþtýr.
Kanser nedir? Akciðer Kanseri Belirtileri ve Tedavisi? Kesin akciðer kanseri tanýsý nasýl konur?
Resim-1Sol akciðerde bir kitle (Kanserli Akciðer) olan hastanýn akciðer filmi - röntgeniVücudumuzda tüm organlar hücrelerden oluþur. Hücreler vücudumuzun en küçük yapý taþlarýdýr ve ancak mikroskopla görülebilirler. Saðlýklý vücut hücreleri (kas ve sinir hücreleri hariç) bölünebilme yeteneðine sahiptirler. Ölen hücrelerin yenilenmesi ve yaralanan dokularýn (vücut içi ve dýþýndaki) onarýlmasý amacýyla bu yeteneklerini kullanýrlar. Fakat bu yetenekleri de sýnýrlýdýr. Sonsuz bölünemezler. Her hücrenin hayatý boyunca belli bir bölünebilme sayýsý vardýr. Saðlýklý bir hücre gerektiði yerde ve gerektiði kadar bölüneceðini bilir. Buna karþýn kanser hücreleri (akcýger kanseri), bu bilinci kaybeder, kontrolsüz bölünmeye baþlar ve çoðalýrlar. Kanser hücreleri birikerek tümörleri (kitle, yara ya da ur–SELÝM VE HABÝS) oluþtururlar, kanserler normal dokularý sýkýþtýrabilirler, içine sýzabilirler yada tahrip edebilirler. Eðer kanser hücreleri oluþtuklarý kanserden ayrýlýrsa, kan yada lenf dolaþýmý aracýlýðý ile vücudun diðer bölgelerine gidebilirler. Gittikleri yerlerde kanser kolonileri oluþturur ve büyümeye devam ederler. Kanserin bu þekilde vücudun diðer bölgelerine yayýlmasý sýçramasý olayýna metastaz adý verilir.
Kanser nedir? Akciðer kanseri nedir?Akciðer Kanseri Belirtileri ve Tedavisi?
Resim-2Kanserli Akciðerinameliyat sonrasý çýkartýlan patolojik doku parçasýnýn görüntüsü.
Kanserli Akciðerhücrelerinin kontrollü büyümesi ve çoðalmasý gereken hücrelerinkontrolsüzbüyümesi ve çoðalmasý sonucunda bulunduðu organda (akciðer gibi) giderek yer kaplamaya baþlar (kanser – kitle ya da ur oluþur). Organýn zamanla fonksiyonunu etkileyerek bozar ve çeþitli olumsuz sonuçlara neden olabilir; akciðer ile ilgili olarak nefes darlýðý, oksijen taþýma kapasitesinin azalmasý ve bozulmasý, kanama,...vb sonuçlara neden olur. Diðer taraftan da tüm vücutta yýkým arttýðý ve normal hücrelerin beslenmesi ve fonksiyonlarý için gereken tüm maddelerin de tükendiði bir durumun ortaya çýkmasý zamanla hastada iþtahsýzlýk ve zayýflama meydana gelir. Sonuçta vücudun savunma mekanizmasý da yavaþlar ve sonunda iflas eder.
Akciðer kanseri tipleri;Küçük hücreli dýþý akciðer kanseri(KHDAK) veküçük hücreli akciðer kanseri(KHAK) olmak üzereiki ayrý tipdesýnýflanýrlar. Bu kanserlerin birbirinden ayýrýmý, hücrelerin mikroskoptaki görüntülerine göre yapýlýr. Her iki tip kanser, deðiþik þekillerde geliþip yayýlýr ve tedavi edilir.
Küçük Hücreli Dýþý Akciðer kanseri(KHDAK)
Küçük hücreli akciðer kanserlerinden daha yaygýndýr (%80) ve genel olarak daha yavaþ geliþir ve yayýlýrlar. Bu kanserin3 ana tipivardýr;
a-) skuamöz hücreli (yassý hücreli)
b-) adeno kanser (salgý bezi hücrelerinden kaynaklanýr)
c-) büyük hücreli kanser
Küçük Hücreli Akciðer kanseri(KHAK)
Küçük hücreli olmayan akciðer kanserine göre daha az yaygýndýr (%20). Bu tipteki kanserler daha hýzlý geliþir ve vücudun diðer organlarýna yayýlmasý da daha fazladýr. Bu tip akciðer kanseri,sigara içimiile iliþkisi en belirgin akciðer kanseridir. Sigara içen kadýnlarýn erkeklere göre bu tipe yakalanma olasýlýðý daha fazladýr.
Yapýlan çalýþmalar,akciðer kanseriile aþaðýda bahsedilecek çeþitli olaylarýn ilgili olduðunu göstermiþtir;
Sigara:
Sigara içimi ileakciðer kanseriarasýnda direk bir iliþki mevcuttur. Tütündeki kanser yapýcý maddeler akciðerdeki hücrelere zarar verir. Zamanla bu zararlý etkiler, hücrelerde kansere neden olabilir (akciðer kanseri). Bir sigara içicisininakcýger kanseriolmasý; hangi yaþta sigara içmeye baþladýðý, ne kadar süredir sigara içtiði, günde içtiði sigara sayýsý, sigarayý ne kadar derin içine çektiðiyle ilgilidir. Sigara içmeyi býrakmak bir kiþininakciðer kanseriolma riskini büyük ölçüde düþürür.
Puro ve pipo; puro ve pipo kullananlar bunlarý kullanmayanlara göre daha çokakciðer kanseriolma riskine sahiptirler. Kiþinin kaç yýldýr puro veya pipo içtiði, günde kaç adet içtiði ve dumanýný ne kadar derin içine çektiði, kanser olma riskini etkileyen faktörlerdir. Ýçlerine çekmeseler de puro ve pipo içicileri,akciðer ve aðýz kanserinindiðer tipleri için de risk altýndadýrlar.
Pasif içiciler(tütün dumanýna maruz kalanlar); akciðer kanseri olma riski pasif içicilik durumunda da artmaktadýr.
Çeþitlikanser yapýcý maddeler:Berilyum,radonveasbestgibi maddelerakciðer kanseririskini arttýrýrlar.
Asbest;
Resim-3;Asbestin çeþitleri-Krokidolit(mavi);Amozit(kahverengi);Krizolit(beyaz). Asbestin yol açtýðý en önemli hastalýkakciðer zarý ve karýn zarý kanseri, yani mezotelyoma’dýr.Mavi asbestbununla daha çok iliþkili.Erionit asbestinise daha çok akciðerin kendisinde kanser yapma eðilimindedir (http://ukdk.org/pdf/kitap/20.pdf)
Belli bazý endüstrilerde kullanýlan ve doðal olarak fiberlerde bulunan bir mineral grubudur. Asbest lifleri partiküllere ayrýlmaya meyillidirler ve havada dolaþýp kýyafetlere yapýþýrlar. Bu partiküller solunduðu zaman akciðerlere yerleþirler ve orada akciðer hücrelerini zarara uðratýrlar ve böylece kanser geliþme riskini artýrýrlar.Çalýþmalar asbeste maruz kalan iþçilerde akciðer kanseri geliþme riskinin maruz kalmayanlara göre 3–4 kat daha fazla olduðunu göstermiþtir.Bu artýþ gemi inþasý, asbest madenleri, izolasyon iþi ve fren tamiri gibi endüstrilerde çalýþanlarda gösterilmiþtir.
Sigara içen asbest iþçilerinin akciðer kanserine yakalanma riskleri daha da fazladýr.Asbest iþçileri iþverenleri tarafýndan temin edilen koruyucu malzemeleri kullanmak ve tavsiye edilen iþ ve güvenlik prosedürlerini takip etmek zorundadýrlar.
Asbest Anadolu’nun birçok yöresinde bulunmakta ve halkýmýz tarafýndan bilinçsizce kullanýlmaktadýr. Köylüler, asbesti evlerinin damlarýna sermek, evlerini badana yapmak için ve küçük çocuklarda pudra yerine kullanýrlar. Amasyabölgesinde ve Kayýlar yörüklerinde ise bebekler,höllük topraðýolarak bilinen ýsýtýlmýþ asbestle sarýlmaktadýr. Bu uygulamalar sýrasýnda havaya karýþan asbest lifleri yoðun þekilde solunur. Asbest, onu topraktan çýkaran ve kullanan köylülerden baþka, asbestin kullanýldýðý endüstri alanlarýnda çalýþan iþçiler için de çok zararlýdýr.
Hava Kirliliði;
Akciðer kanseri ilehava kirliliðinemaruz kalmak arasýnda bir iliþki bulunmuþtur. Ama bu iliþki açýkça tarif edilememiþtir ve daha fazla araþtýrma yapýlmasý gerekmektedir.
Akciðer Hastalýklarý (akciðer kanseri);
Geçirilmiþtüberküloz(verem), veremden kalan yara dokusu üzerinde “akciðer kanseri” geliþebilir.
Ailede“akciðer kanseri”olmasý akciðer kanserine yakalanma riskini arttýrmaktadýr.
Bir kere akciðer kanseri olan kiþinin tekrar ikinci akciðer kanseri olma riski, hiç kanser olmamýþ kiþiye oranla daha fazladýr.Akciðer kanseri tanýsýaldýktan sonra sigara içmeyi býrakmak, ikinci birakciðer kanserigeliþmesini önleyebilir.
Hastanýn ’riskli meslekler’den gelmesi,yineakciðer kanseri riskiaçýsýndan önemlidir;
Riskli meslekler; madenciler, tekstil, izolasyon ve tersane iþçileri, petro-kimya, baca temizleyiciler, plastik sanayi iþçileri, maden ve kaynak iþçileri, çamaþýr suyu üreticileri, cam seramik, muþamba ve batarya iþçileri, boya, dökümhaneler, çelik iþçileri.
Akciðer kanserinden korunmanýn en iyi yolusigara içmeyi býrakmakveyahiç baþlamamaktýr!
Akciðer Kanserinin Belirtileri
Öksürük, balgam, kanlý balgam, göðüs aðrýsý, nefes darlýðý, akciðer iltihabý, göðüs kafesi içine sývý birikmesi, ses kýsýklýðý, tümörün damar basýsý nedeniyle göðüs üst bölümünde boyunda ve baþta ortaya çýkan ödem (þiþlik)
Ýþtahsýzlýk ve zayýflama,
Kemiðe yayýlým sonrasý kemik aðrýlarý, kanda kalsiyum artýþý ve buna baðlý belirtiler,
Karaciðere yayýlým sonrasý, karaciðer büyüklüðü, aðrý ve ateþ,
Beyine yayýlým sonrasý, bazý nörolojik (sinirsel) belirtiler ve nöbetler,
Bazý hormonlarýnakciðer kanseritarafýndan anormal salgýlanmasý nedeniyle çeþitli hormonal bozukluklar da görülebilecek belirtiler arasýndadýr.
“Akciðer kanseri’’ büyümesinin 2/3’ünü (yaklaþýk %70-75) tamamlamadan pek þikayete sebepolmuyor! Bu da çoðu durumdatanýda geç kalýnmasýnýnsebebidir akciðer kanserinde. Ancak yukarýda saydýðýmýz þikayetler (öksürük,kan tükürme, göðüs aðrýsý, ses kýsýklýðývb) tedaviye raðmen geçmez, sebat eder veya artar veya nitelik deðiþtirirse þüphelenip bir uzmana gecikmeden ileri muayene ve tetkik için gidilmelidir”.
Cerrahi tedavi(Akciðer kanserinin ameliyatla çýkarýlmasý)
Kemoterapi(ilaç tedavisi); neoadjuvan (cerrahi öncesi) ve adjuvan (cerrahi sonrasý)
Radyoterapi(ýþýn tedavisi) önemli yer tutmaktadýr.
Neoadjuvan tedavi (ameliyatöncesi),özelliklecerrahi öncesiAkciðer kanseriniküçültmekveameliyat yapýlabilir boyutlarave daha doðrusuakciðer kanserininevresini azaltmakadýna uygun vakalarda uygulananradyoterapive/veyakemoterapidir.
Ameliyat sonrasý gözle görünür, tespit edilecek düzeyde kanseri kalmayan hastalara verilen ek tedaviyeadjuvan tedavidenir. Adjuvan tedavi,ameliyat sonrasýgözle görülmeyen ancak,geride kalmýþ olmasý muhtemel az sayýdaki kanser hücrelerini öldürmekamacý ile verilir. Adjuvan tedavi verilip verilmeme kararý patoloji raporundaki özelliklere, hastanýn yaþýna ve genel durumuna göre belirlenir.
Hastalar ameliyat sonrasý adjuvan tedavi olarak sadece kemoterapi veya sadece radyoterapi veya hem kemoterapi hem de radyoterapi tedavisi alabilirler. Bazen,akciðer kanserininçok erken evresinde olan hastalarda, ameliyat sonrasýadjuvan tedavi gerekmeyebilir.
Laboratuvar testleri, özel testler
Akciðer kanserinin TANISI
Belirtilerin nedenleri bulmaya yardýmcý olmasý için kiþinin geçirdiði hastalýklar, tütün kullanma (sigara, pipo, puro vs.) durumu, çevresel veya mesleki olarak maruz kaldýðý maddeler ve diðer aile fertlerinde kanser olup olmadýðý sorgulanýr.
Göðüs röntgeni (BT- bilgisayarlýakciðer kansertomografisi,MRI- manyetik rezonans görüntüleme,PET- pozitron emisyon tomografisi) ve bazý testler istenebilir. Ýhtiyaca görebu testlerin hepsi ayný hastadan istenebilir. Eðer akciðer kanserinden þüpheleniliyorsabalgam tetkiki(balgam sitolojisi; akciðerlerdeki mukozadan derin öksürükle çýkan materyalin mikroskopta incelenmesi) istenir. Bu tetkik akciðer kanserini tespit etmek için basit ve yararlý bir testtir.
Doktorunakciðer kanserindenemin olmak için akciðer dokusunu incelemesi gerekebilir.Biyopsi(patolojik inceleme için þüpheli doku veya organdan parça alýnmasý iþlemi) ile alýnan küçük bir doku parçasýnýn patolog doktor tarafýndan mikroskop altýnda incelenmesi kiþinin kanser olup olmadýðýný büyük olasýlýkla gösterir.
Bu doku parçasýný almak için bir çok yöntem vardýr:
1)Bronkoskopi: Ýnce ve ýþýklý bir tüp (bronkoskop) hava yollarýný görmek için aðýzdan sokularak hava yollarý incelenir ve þüpheli ya da tümör bölgesine yakýn bronþ mukozasýndan küçük bir doku parçasý alýnýr.
2)Ýðne aspirasyonu: Göðüs duvarýndan tümör bölgesine doðru (öncelikle radyolojik rehberlik eþliðinde yer tespiti yapýlýr) bir biyopsi iðnesi sokularak tümörden küçük bir doku parçasý alýnmasý iþlemidir.
3)Torasentez: Bir biyopsi iðnesi kullanýlarak akciðerleri çevreleyen (plevral boþluktaki) sývýdan biraz örnek alýnarak incelenmesidir.
4)Torakotomi: Kanseri tanýmak için doðrudan tümörden bir parça almak amacýyla göðüs kafesinin cerrahi müdahale ile açýlmasýdýr.
AKCÝÐER KANSERÝ EVRELERÝ(Akciðer kanseri evreleme)
Yapýlan tetkikler sonucu hastada kanser saptanýrsa doktorhastalýðýn hangi evredeolduðunu öðrenmek isteyecektir. Bu evrelendirme,kanserin yayýlýp yayýlmadýðýný ve yayýlmýþ ise vücudun hangi bölgesine yayýldýðýnýbulmak için yapýlýr. Hastalýðýn evresini bilmek doktorun tedaviyi planlamasýna yardýmcý olur.
Akciðer kanseri genelliklebeyinvekemiklereyayýlýr.
Kanserin yayýlýp yayýlmadýðýný bulmak için kullanýlan bazý tetkikler þunlardýr:
BT- Bilgisayarlý Tomografi
MRI- Manyetik Rezonans Görüntüleme
PET- Pozitron Emisyon Tomografisi
Kemik sintigrafisi; Kanserin kemiklere yayýlýp yayýlmadýðýný gösterir. Az bir radyoaktif madde, kan dolaþýmýna verilir ve anormal kemik geliþimi olan yerde toplanýr. Tarayýcý denilen bir alet bu alanlardaki radyo aktivite seviyesini ölçer ve bunu röntgen filmine kaydeder.
Mediastinoskopi/Mediastinotomi:Mediastinoskopi, kanserin göðüs kafesi içindeki (özellikle mediyasten denilen bölgedeki – iman tahtasýnýn arkasýndaki bölge) lenf düðümlerine (lenf bezlerine) yayýlýp yayýlmadýðýný gösterir. Bu da hastalýðýn evrelendirilmesinde oldukça faydalý bilgiler edinilmesine yardýmcý olur.
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri
AKCÝÐER KANSERÝ VE TEDAVÝSÝ
Küçük hücreli dýþý akciðer kanseri(KHDAK)hastalarý birçok deðiþik yolla tedavi edilebilirler. Tedavinin seçimihastalýðýn yaygýnlýðýile ilgilidir. Bu grup akciðer kanserinde,cerrahi müdahaleen yaygýntedavi þeklidir.Radyoterapivekemoterapide hastalýðýn süresini yavaþlatma ve semptomlarý kontrol etmede kullanýlmaktadýr.
Küçük hücreli akciðer kanseri(KHAK) hýzlý yayýlýr. Birçok vakada hastalýk taný konduðunda vücudun diðer bölümlerine de yayýlmýþ durumdadýr. Doktorlar vücuda yayýlmýþ kanser hücrelerine ulaþmak için hemen hemen her zamankemoterapikullanýrlar. Kemoterapi içeren tedavi de, akciðerdekikanserlerveya vücudun diðer bölümlerindekikanserlerhedeflenerek uygulanabilir. Bazý hastalara beyine yönelikradyoterapi, orada kanser olmasa da uygulanabilir. Bu tedaviyekoruyucu beyin ýþýnlamasýdenir. Bu beyinde kanser oluþmasýný engellemek için verilir.Cerrahi tedavi,küçük hücreli akciðer kanserindeçok az uygulanýr.
Akciðer kanseritedavisibirçok faktöre baðlýdýr. Bunlar; akciðer kanserinin tipi, hastalýðýn evresi ve hastanýn genel saðlýk durumudur. Birçok deðiþik tedaviler ve tedavi kombinasyonlarý kullanýlýr.
Tümörün büyüklüðüne, yayýlýmýna ve patolojik tipine baðlý olarak tedavide aþaðýdaki tedavilerden biri veya birden fazlasý kullanýlýr:
Cerrahi tedavi
Akciðer kanseri tedavisinde cerrahi (ameliyat), kanseri yok etmek için yapýlan operasyondur. Cerrahi müdahalenin tipi, kanserin akciðerdeki yerleþim yerine baðlýdýr. Akciðerdeki küçük bir parçayý almak için yapýlan sýnýrlý ameliyat ‘wedge’ veya ‘segmentalrezeksiyon’olarak adlandýrýlýr.
Ýnsanda sað akciðer “lob” adý verilen 3 parçadan, sol akciðer 2 parçadan oluþmaktadýr. Eðer cerrahi olarak tüm lob alýnýrsalobektomi, sað veya sol akciðerin biri alýnýrsapnömonektomi, kanser tarafýndan tutulmuþ bronþun veya damar yapýnýn belli bir kýsmý çýkartýlýp akciðer dokusu korunursasleeve rezeksiyonolarak adlandýrýlýr.
Bazýakciðer kanseri,yerleþimi, büyüklüðü ve hastanýn genel saðlýk durumunun kötülüðü nedeniyleameliyat edilemez.
Kemoterapi (ilaç tedavisi)kanser hücrelerinin ilaçlarla ortadan kaldýrýlmasýdýr. Genellikle birden fazla ilaçtan oluþur. Kemoterapi yalnýz bu konuda özel eðitimi olan hemþireler veya doktorlar tarafýndan verilir. Kemoterapinin verilme sayýsýkürdiye ifade edilir (1. kür, 2. kür gibi) ve genellikle ayný ilaçlar 21 veya 28 günde bir tekrarlanarak verilir. Kemoterapi çoðunlukladamardan sývý þeklindeayaktan tedavi merkezlerinde veyaaðýzdan hapolarak verilir.
Bazen hastanýn genel durumundaki bozukluk, verilen ilaçlar veya ilaçlarýn veriliþ þekillerine göre hastalarýn tedavilerini hastanede yatarak almalarý gerekebilir. Her kür sonrasý hastalarmedikal onkolojipolikliniðinde kontrol edilirler. Bu kontrollerde hastalar muayene edilir, þikâyetleri dinlenir, ilaçlarýn yan etkileri sorgulanýr ve vücuttaki diðer organlara bir zarar verip vermediðini araþtýrmak için bazý kan tetkikleri istenir. Her kür öncesi kan sayýmýnýn yapýlmasý ve bu sayýmýn kemoterapiyi veren yetkili hemþirelere gösterilmesi gerekmektedir.
Bir hastanýn ameliyat sonrasý kemoterapi alýp almayacaðýný, eðer alacaksa kaç kür alacaðýný patoloji raporundaki tümöre ait özellikler belirler. Ancak bu kararlarýn verilmesinde hastanýn yaþý, genel durumu da önemli rol oynar. Bir gün içinde 12 saatten fazla zamanýný yatarak geçirecek kadargenel durumu kötü olan hastalarakemoterapi verilmesi, yan etkilere dayanamayacaklarý nedeniyleuygun deðildir.
Kemoterapi yapýlmasý planlanan hastalar, ameliyat olmuþlarsaameliyattan sonraki 3 hafta içindekemoterapinin baþlanmasý tercih edilir.
Radyoterapi(Iþýn tedavisi),akciðer kanserihücresini ortadan kaldýrmak için yüksek enerjili ýþýnlar kullanýlmasýdýr. Sýnýrlý her alana uygulanýr ve bu alandaki kanser hücrelerini etkiler.Radyoterapi bir tümörü küçültmeye yönelik olarak cerrahiden önce veya kanser hücresini yok etmek için yapýlan bir müdahaleden sonra uygulanabilir.Doktorlar radyoterapiyi genellikle kemoterapi ile birlikte cerrahi tedaviye karþý birinci alternatif olarak kullanýrlar. Nefes darlýðý gibi belirtilerin giderilmesi için de kullanýlabilir.
Foto dinamik terapi,bu özel bir kimyasal maddenin kan dolaþýmýna verilmesi ve hücreler tarafýndan alýnmasýdýr. Bu kimyasal madde normal hücreleri hýzla terk eder. Fakat kanserli hücrelerde daha uzun bir süre kalýr. Daha sonra bu hücrelerelazer ýþýðýuygulanarak maddenin aktif hale geçmesi saðlanýr vekanser hücreleri yok edilir.
Akciðer kanseri tedavisininYAN ETKÝLERÝ
Tedaviakciðer kanseritipine baðlýdýr ve her hasta için farklýlýk gösterir. Hastanýn doktoru ve hemþireler tedavinin olasý yan etkilerini ve korunma yollarýný tedavi öncesi ve sonrasý hastalara açýklarlar.
Cerrahiakciðer kanseri içintemel tedavi yöntemidir. Akciðer cerrahisinden sonra göðüs kafesi içinde hava ve sývý birikebilir. Hastalar genellikle ameliyat sonrasý tüm vücut hareketleri sýrasýnda (hareket ederken, öksürürken, derin nefes alýrken) yardýma ihtiyaç duyarlar. Bu hareketler tedavi için önemlidir. Çünkü geri kalan akciðer dokusunun geniþlemesine yardýmcý olur ve fazla hava ve sývý birikmesine engel olurlar. Göðüste aðrý, nefes darlýðý akciðer cerrahisinin yaygýn sonucudur. Hastalar eski enerji ve güçlerine kavuþmak için haftalar hatta bazen aylara ihtiyaç duyabilirler.
Kemoterapininyan etkileri verilenilaca göre deðiþir. Genel bir kural olarak kemoterapi,hýzlý çoðalanhücrelerietkiler. Kanama sýrasýnda pýhtýlaþmayý saðlayan, hastalýklara karþý savunmamýzý yapan ve vücudumuzdaki organlara oksijen taþýyan kan hücreleri dehýzlý çoðalan hücrelerdir. Bu kan hücreleri kemoterapi aldýktan yaklaþýk 1 hafta - 10 gün sonra sayýca azalýrlar ve bu nedenle çabuk morarma veya diþ fýrçalama gibi küçük iþlemler sonrasý kanama olabilir. Normalde vücudumuza girdiklerinde savunma sistemimiz güçlü olduðundan hastalýk yaratmayan mikroplar, kemoterapi sonrasý savunmamýzý saðlayan hücreler azaldýðýndan kolaylýkla ateþli hastalýklarýn ortaya çýkmasýna neden olabilirler. Bu dönemde yýkayarak yediðimiz çið sebze ve meyveleri (örneðin salata gibi) en az 10 gün kadar yemekten kaçýnmalýsýnýz. Unutmayýnýz ki bu yasak meyve ve sebzelerin hastalýðýnýz üzerine olan herhangi bir etkisinden dolayý deðil, ne kadar temiz yýkasanýz da yiyeceðiniz sebze veya meyvenin üzerinde kalmýþ olmasý muhtemel mikroplardan korunmak içindir.
Yiyeceklerinizin bu zaman dilimi içinde piþmiþ olmasýna dikkat ediniz. Eðer38.5°C in üstünde bir saati geçen ateþinizolursa mutlaka doktorunuza ulaþýnýz. Ateþiniz var ve kan hücreleriniz kan sayýmýnda düþük bulunursa antibiyotik tedavisi almanýz gereklidir. Kan hücrelerinizin sayýsýnda meydana gelen bu azalma bir hafta ila 10 gün içinde kendiliðinden geçer ve hücreler normal sayýlarýna ulaþýr.
Bir baþka hýzlý çoðalan hücre grubusindirim sistemi hücreleri ve kýl kökü hücreleridir. Bu nedenle kemoterapi sonrasý genellikle ilk haftadan sonra saçlar dökülür. Hastalarda iþtah kesilmesi, bulantý, kusma, ishal ve aðýz yaralarý geliþebilir, bu yan etkilerin hemen hepsi ilaç tedavisi ile kontrol altýna alýnabilir. Bu yan etkiler kýsa sürelidir, hastalarýn þikayetleri bir sonraki kemoterapi baþlamadan önce geçmiþ olur.
Kemoterapinin bahsedilen bu yan etkilerinin þiddetihastadan hastaya deðiþir.Günümüzde modern kemoterapilerle uzun ve kalýcý yan etkilere rastlamak nadirdir. Ancak bazý kemoterapi ilaçlarý, kalp üzerinde olumsuz etkiler yapabilir, bu tür ilaçlarý kullananlarda doktor periyodik olarak kalbinizin etkilenip etkilenmediðini anlamak için tetkikler ister. Bugün kullanýlan kemoterapi ilaç dozlarý ve kemoterapi kür sayýlarý kalp üzerinde olumsuz etki yapacak boyutta deðildir. Bazý kemoterapi ilaçlarýný aldýktan yýllar sonra, kan kanseri yani lösemi geliþme riski vardýr.
Ayrýca bazý kanser ilaçlarý yumurtalýklarý etkileyerek yumurta hücrelerini öldürürler, böylece yumurtalýklar kadýnlýk hormonu olan estrojeni üretemez ve hastalar menopoza girerler. Adetler seyrekleþir ya da durabilir ve bu durumda kadýnlar hamile kalamazlar. Özellikle 35–40 yaþýn üzerinde kemoterapi ile meydana gelen kýsýrlýk kalýcýdýr. Daha genç hastalarda kemoterapi süresince kesilen adetler bir süre sonra normale dönebilir.
Kemoterapi ilaçlarý çoðunlukla damardan verilir ve verildikleri damara zaman içinde zarar verip, damarýn sertleþmesine ve dýþarýdan bakýldýðýnda gözle fark edilebilir hale gelmesine neden olabilirler. Kemoterapi alýrken veya aldýktan sonraki gün ilacý aldýðýnýz kolda kýzarýklýk þiþme ve yanma olursa hemen doktorunuza haber vermelisiniz.
Kemoterapi alýrken herhangi bir nedenle aðrý kesici kullanmanýz gerekirse doktorunuza danýþýnýz.Çünkü bazý aðrý kesiciler vücuttaki kan hücrelerinde sayýca veya iþlevce azalmaya neden olabilirler.
Bunun dýþýnda kalp, akciðer ve böbrek hastalýðýnýz için kullandýðýnýz ve hayati önemi olan ilaçlarýnýza kemoterapi süresince devam edebilirsiniz.Kullanmak zorunda olduðunuz bu ilaçlarý, doktorunuza yaptýðýnýz ziyaretlerde göstererek kullanmanýzda bir sakýnca olup olmadýðýný doktorunuza sormanýz uygun olur.
Radyoterapi,kemoterapi gibi hem kanserli hem de normal hücreleri etkiler. Radyoterapi aldýklarý süre içinde hastalar mümkün olduðunca istirahat etmelidir.
Tedavi gören bölgedeki cilt kýzarabilir, kuru, hassas ve kaþýntýlý olabilir. Tedavinin sonuna doðru ayný bölge daha ýslak ve akýntýlý hale gelir. Bu derinin ýþýna karþý verdiði bir reaksiyondur. Bu alan mümkün olduðunca hava ile temas edecek þekilde olmalý, sýký iç çamaþýrý ve kýyafetlerden bu dönemde kaçýnýlmalýdýr. Iþýn tedavisi aldýðý süre içinde bu bölge suyla temas ettirilmemelidir. Doktora sormadan bu bölge için herhangi bir losyon ya da krem kullanýlmamalýdýr.Iþýn tedavisinin deri üzerindeki etkileri geçicidir.Fakat etkilenmenin derecesi hastadan hastaya deðiþir. Bazen ýþýn tedavisi almýþ alan bölgede cilt rengi normale göre daha koyu renkte kalabilir.
Metastatik hastalýkta, özellikle beyin yayýlmasýndabeyin ýþýnlamasýyapýlýr. Bu iþlem 1 hafta veya 10 gün kadar sürer, ýþýn tedavisine baðlý bulantý ve kusma gibi yan etkiler geliþebilir. Bu durumlar için radyoterapi uzmaný tedavi öncesinde ve tedavi devam ederken alýnmasý gereken ilaçlarý hastaya anlatmalýdýr.
Beyineradyoterapi alan hastalar baþ aðrýsý, deride deðiþiklikler, yorgunluk, bulantý, kusma, saç dökülmesi, hafýza ve düþünme süresiyle ilgili problemle karþýlaþabilirler.Birçok yan etki zamanla geçer.Radyoterapinin diðer yaygýn yan etkileri boðazda kuruluk, aðrý, yutma zorluðu, yorgunluk, tedavi olan bölgede doku deðiþiklikleri ve iþtah kaybýdýr.
Akciðer kanseri tedavisininDÝÐER YAN ETKÝLER
Kanseriþtah azalmasýnaneden olabilir. Bazý hastalardaaðýzda tatsýzlýkoluþur. Çoðunlukla tedavilerin yan etkileri olan bulantý, kusma ve aðýzda yaralar hastanýn yemek yemesini güçleþtirir.
Fakat beslenme çok önemlidir.Öðünler mutlakayeterli kalori ve proteiniçermelidir. Böylece kilo kaybý ve dokularýn kendini tekrar tamir etmesi saðlanabilir.Tedavi alan hastalar, düzenli ve yeterli beslenirlerse kendilerini daha enerjik ve iyi hissedeceklerdir ve ilaçlarýn yan etkileri daha az görülecektir.
Prognoz, Gidiþat, Mortalite ve morbidite
Verilen tedavi ile iyileþme þansý nedir?
Bazen hastalar iyileþme þanslarýnýn rakamlarla ifade edilmesini isterler. Aslýnda yapýlan büyük çalýþmalarda hangi evredeki hastanýn ortalama ne kadar süre yaþayabileceðine dair rakamsal yüzde deðerleri mevcuttur. Ancak unutulmamalýdýr ki, bu istatistiksel deðerler binlerce hastaya ait deðerlerin bir ortalamasýdýr, yani herhangi bir kanser hastasýna ne olacaðýný önceden kestirmek için söz konusu istatistiklerin kullanýlmasý tam olarakdoðru olmaz.
Akciðer kanseriolan iki hastanýn gelecekte ne olacaðý birbirinden farklýdýr, tümörün ve hastanýn kendisine ait bugün henüz bilemediðimiz pek çok faktör ayný hastalýða yakalanan iki kiþinin farklý seyirler göstermesinde etkili olmaktadýr.
Bu nedenlehastalarýn kendilerini diðer hastalarla kýyaslamasý doðru deðildir!
Akciðer kanseri olanHASTALARIN TAKÝBÝ
Akciðer kanseri tedavisinden sonra hastanýn takibi de çok önemlidir. Düzenli kontroller saðlýk durumundaki deðiþiklikleri ortaya çýkarýr. BöyleceeðerAkciðer kanseritekrarlar ya da yeni kanser oluþursa bu mümkün olduðunca çabuk tedavi edilebilir.Bu kontroller muayene,Akciðer tomografisive çeþitli laboratuvar testlerini içerir.Kontroller arasýnda ortaya çýkan herhangi bir saðlýk problemi hemen doktora bildirilmelidir!
Tedavi sonrasý önerilenözel bir diyet yoktur. Dengeli beslenme, fazla yaðlý yiyeceklerden kaçýnma, düzenli egzersiz yapmak yaninormal þartlar altýnda her saðlýklý insanýn uymasý gereken kurallar kanser hastalarý için de geçerlidir.
Kilo kaybý, iþtahsýzlýk, aþýrý yorgunluk, bulantý, kusma, baþ dönmesi, karýn aðrýsý ve dolgunluk, kemik aðrýsý, iki haftadan fazla süren öksürük, baþ aðrýsý olduðundanormal periyodik kontrol zamanýný beklemeden doktora baþvurulmalýdýr!
Akciðer kanseri tedavisisýrasýnda ve sonrasýnda hastalar cinsel yaþamlarýna eskiden olduðu gibi devam edebilirler. Kemoterapinin yumurtalýk hücreleri üzerinde olan mutajenik (bebekte ciddi anormallikler olabilmesi) etkileri nedeniyle,tedavi süresince gebeliði önlemek için doðum kontrol yöntemlerinden biri tercih edilmelidir.Verilen kemoterapi ilaçlarýnýn çoðu yumurtalýklarýn çalýþmasýný bozar ancak bu etkilenmenin derecesi hastadan hastaya deðiþir. Genç erkek hastalar gelecekteki yapay döllenme ya da tüp bebek için kemoterapiden önce spermlerinin saklanmasýný isteyebilirler. Bazý kemoterapötik ilaçlar periferik sinirlerdeki duyularý etkilediðindenereksiyonyeteneðini ya da ereksiyon saðlamayý ve sürdürmeyi engelleyebilirler.
Akciðer kanseri tanýsýsonrasý tedavi planý ile hastanýn yaþadýðý fiziksel ve ruhsal sýkýntýlar,Akciðer kanseriveya tedaviye baðlý yorgunluk, halsizlik hissi, cinsel yaþam, istek ve heyecan duyma gibi duygularý etkileyebilir. Cinsel yaþam ile ilgili bu tür sorunlar, bu dönemde yaþanýlan ve tedavi sonrasý geçen diðer sorunlar gibizaman içinde geçecektir.
Cinsel yaþama yönelik kaygýlarýn olduðunu ve bu konuda yardým almak istediðini hastalar tedavi alýnan kemoterapi ünitesindeki doktor ve hemþirelere belirtmekten çekinmemelidir!
Akciðer kanseriHASTALARINA DESTEK
Ciddi bir hastalýkla beraber yaþamak kolay deðildir!
Akciðer kanserihastalarý týbbi ve fiziksel deðiþikliklerle baþ etmek bir yana hayatlarýný zorlaþtýran birçok endiþe, duygu ve düþüncelere sahiptir. Kanser hastalarý iþlerini sürdürebilme, ailelerinin geleceði ve günlük aktivitelerini yapabilme konusunda endiþelidirler. Yapýlan tetkikler, tedaviler, hastanede yatma gerekliliði, tedavi ücretleri onlarý endiþelendirir.Bu duygusal durumla baþ etmek içinde yardýma ihtiyaçlarý vardýr!
Bir kanser hastasýnýn bu duygusal durumuna dikkat etmek tedavinin bir parçasýdýr.Saðlýk personelinin desteði, destek gruplarý, hastadan hastaya iliþkiler kiþinin kendisini daha az yalnýz hissetmesini önler ve az stresli olmasýný saðlar. Hayatlarýnýn kalitesini artýrýr.Kanser destek gruplarýkanser hastalarýnýn tecrübelerini paylaþmak ve konuþmak için güvenli ortamlar saðlar. Hastalar saðlýk personeline böyle bir grup bulmak için danýþabilirler.
Tüm saðlýk çalýþanlarýhastalarýnAkciðer kanseritedavi, çalýþma ve diðer faaliyetleri konusundaki sorularýna yardýmcý olmalýdýrlar. Bunun yaný sýra dernekler, danýþmanlar, dini topluluklar ve üyeleri hastalarýn kiþisel problemleri ve gelecekleri ile ilgili olarak onlarýn kaygýlarýný giderici yaklaþýmlarda bulunabilirler.
Arkadaþlarveakrabalarhastalara destek olabilir. Hasta, kendisiyle dertleþecek diðer kanserli hastalarla tanýþabilir. Kanser hastalarý destek gruplarý oluþturup onlarla tedavinin etkileri ve kanser konusunda bildiklerini paylaþabilir. Bu konuda akýlda tutulmasý gerekenher hastanýn farklý olduðudur. Her ikisi de ayný kanser hastasý olmasýna raðmenbir hasta için doðru olan tedavi ve yaklaþým diðeri için yanlýþ olabilir.