Aþýrý yüz kýzarmasý neden olur? Yüz kýzarýklýðýnýn nedenleri, sebepleri nelerdir? Yüz kýzarmasý nasýl önlenir? Yüz kýzarmasýna çözüm nedir? Yüz kýzarmasýnýn tedavisi ve ameliyatý var mýdýr? Klipsli ETS tedavisi nedir? Ne zaman ve hangi yaþta yapýlmalýdýr?

Yüz kýzarmasý; utanma, suç iþleme, kýzgýnlýk gibi duygu durumlarýnda doðal bir vücut tepkisi þeklinde ortaya çýkar. Yüz kýzarmasýnýn benzer durumlarda ortaya çýkmasý ve kýsa bir süre sonra kaybolmasý normal ve kabul edilebilir bir durumdur.

Yüz kýzarmasý kiþinin günlük yaþantýsýný etkiliyorsa anormaldir.

Günlük hayatta karþýlaþýlan basit olaylarla ortaya çýkýyorsa,

Baþka kiþilerin çoðunun hiç etkilenmediði durumlarda bile görülüyorsa,

Gün içinde sýk sýk oluyorsa, olunca uzunca süre devam ediyorsa,

Kiþinin sosyal yaþantýsýný etkiliyorsa ve topluluk önüne çýkmasýný engelliyorsa,

Kiþinin iþini ve mesleðini, kariyerini etkiliyorsa,

Kiþi þimdi yüzüm kýzaracak diye sürekli kaygý duyuyorsa,

yüz kýzarmasý bir rahatsýzlýk olarak kabul edilir.

Yüz kýzarmasýnda ana rolü oynayan sempatik sinir sistemi bizim bilinçli kontrolümüzle deðil, duygusal uyarýlarla çalýþan bir sistemdir. Hastalýklara baðlý olmayan (nedensiz) yüz kýzarýklýðý sempatik sinir sistemi aþýrý çalýþan veya aþýrý duyarlý olan kiþilerde görülür. Bu kiþilerde sistem duygusal uyarýlara karþý çok hassas ve duyarlýdýr.

Erkek ve kadýnlarda eþit oranda rastlanýr. 10-20 yaþ arasýnda anksiyete, sinirlilik ve hormonal aktiviteye baðlý olarak daha fazla görülür.                                                                                                                                                                                                     Yüz kýzarmasý sorunu

Yüz kýzarmasý sýklýkla yüzün ön bölgesinde görülse de, bazý kiþilerde kulaklar, boyun ve

göðsün üst kýsmýna yayýlabilir. Bu bölgede sýcaklýk hissi (yanma, ýsýnma) ile birlikte olabilir.

Yüz kýzarmasý kiþiyi (olmasa bile) utangaç veya öfkeli gösterebilir.

Yüz kýzarýklýðý ciddi aktiviteler esnasýnda ve diðer insanlarla temas anýnda ortaya çýkabilir.

Þiddetli kýzarma kiþiyi sosyal ve mesleki ortamlarda çok sýkýntýya sokabilir.

Bir arkadaþla görüþmek gibi basit bir durum bile tetikleyici olarak birkaç dakika süren yüz kýzarmasýna neden olabilir. Bazen hiç stres olmadan sokakta arkadaþýyla karþýlaþtýðýnda, alýþveriþ esnasýnda veya yemekte arkadaþý ile otururken bile kýzarma olabilir.

Yüz kýzarmasý baþka kiþiler tarafýndan: yalan mý söylüyor, bir þey mi saklýyor,

bir hastalýðý mý var, bu konuda bir yetersizliði mi var, iþi yapamayacak mý,

korkuyor mu, sinirlendi mi þeklinde yanlýþ anlaþýlabilir.

Sosyal fobi: sosyal ortamlarda veya performans gereken durumlarda eleþtiri, alaya alýnma, aþaðýlanma ve yargýlanma korkusu nedeniyle aþýrý ve sürekli kaygý þeklinde ortaya çýkan bir anksiyete bozukluðudur. Sosyal fobi daha önce geçirilmiþ aþýrý kötü bir deneyime veya genç çocuklarda normal bir durum olan utangaçlýðýn tam düzelmemesine baðlý olabilir.

Sosyal fobi olan kiþiler yüz kýzarmasýna daha yatkýndýr ve bu kiþilerde daha fazla görülür.

Eritrofobi: yüzde kýzarma korkusudur. Hassas ve daha duyarlý kiþiler kendi düþüncelerine ve bedensel tepkilerine daha çok odaklanabilirler. Yüzündeki kýzarýklýk hiç kimsenin dikkatini çekmese veya bu duyguyu hisseden tek kiþi kendisi olsa bile biraz sonra yüzüm kýzaracak diye korku olabilir. Eritrofobi denilen kýzarma korkusu bazen gerçek yüz kýzarmasý gibi hissedilebilir ve kiþiyi kaygýlandýrabilir.                                                                                                                                                                                                   Yüz kýzarmasý nedenleri

Yüz kýzarmasý; utanma, mahcup olma, suçluluk, kýzgýnlýk, telaþ, heyecan gibi duygu durumlarýnda doðal bir vücut tepkisi þeklinde ortaya çýkabilir. Böyle durumlarda vücutta adrenalin hormonu salgýlanýr ve vücut ýsýsý ani olarak artar. Vücudun ani artan sýcaklýðý sempatik sistemi uyarýr. Sempatik sistem yüzün kan damarlarýný geniþleterek kaný ýsýnmýþ kaný yüz bölgesine gönderir. Böylece yüzde ýsýnma hissi ve yüz kýzarmasý ortaya çýkar.

Bazý kiþilerde yüz kýzarmasýna neden olan sempatik sistem normalden fazla çalýþýr ve aþýrý (hassas) duyarlýdýr. Bu kiþilerde yukarýdaki duygu durumlarýnýn dýþýnda günlük hayatta karþýlaþýlan normal olaylarda ayar bozukluðu olan bu sistem kendiliðinden çalýþmaya baþlar. Yüz kýzarmasý olanlarýn çoðunda problem buna baðlýdýr ve yüz kýzarmasý ciddi bir hastalýkla iliþkili deðildir.

Bir nedene baðlý olmayan yüz kýzarmasý günlük basit olaylarla ortaya çýkýyor ve çok sýk oluyorsa, kiþiyi sosyal ortamlarda sýkýntýya sokuyorsa, günlük faaliyetlerini, öðrenimini, iþ hayatýný, psikolojik durumunu etkiliyorsa, bu duruma yüz kýzarýklýðý hastalýðý (facial blushing) denilir.

Ýkincil yüz kýzarýklýðý bazý olaðan nedenlere, ilaçlara ve hastalýklara baðlý olabilir.

Alkol almak, sýcak ve baharatlý yemekler, sýcak içecekler, ani olarak sýcak veya soðuk bir ortama girmek, aþýrý sýcak hava, sýcak banyo, ateþ (38 C) yapan durumlar, spor yapmak gibi vücut ýsýný artýran durumlar yüz kýzarmasýna yol açabilir.

Bazý hastalýklarýn tedavisinde kullanýlan ilaçlar, gýdalara katýlan bazý koruyucu kimyasallar (MSG, monosodium glutamate) yüz kýzarmasýna neden olabilir. Bazý diabet (chlorpropramide), meme kanseri (tamoxifen), osteoporoz (raloxifene), anjina ve hipertansiyon (kalsiyum kanal blokerleri), kemik hastalýklarý (calcitonin), anjina (glyceryl trinitrate ve isosorbide dinitrate), prostat kanseri (buserelin, triptorelin, goserelin, leuprorelin) ilaçlarý yüz kýzarmasý yapabilir.

Rosacea: Roza yüzde kýzarýklýða neden olan yaygýn bir cilt hastalýðýdýr. Roza hastalýðýnda yüzde inflamasyon ve yüz damarlarýnda geçmeye (kalýcý) geniþleme vardýr. Genellikle yanaklar ve burun bölgesinde ortaya çýkar. Bazen gözleri de etkileyebilir.

Hiperhidroz: Bazý kiþilerde yüz kýzarýklýðý hiperhidroz denilen bölgesel aþýrý terleme (yüz terlemesi, el terlemesi, koltuk altý terlemesi gibi) ile birlikte bulunabilir.

Karsinoid sendrom: Nadir görülen bir hastalýk olan karsinoid sendrom yüzde kýzarýklýða neden olabilir. Bu hastalýkta yüz kýzarýklýðý her seferinde 20 dakika kadar sürer ve beraberinde mide aðrýsý, çarpýntý ve ishal eþlik edebilir.                                                                                                                                                                                               Yüz kýzarmasý nasýl önlenir...

Eðer yüz kýzarmasý baþka bir duruma veya hastalýða baðlý ise (örneðin Rosacea, menopoz, hamilelik, karsinoid sendrom vb) öncelikle bu durumun tanýsý konulup tedavi edilmelidir.

Yüz kýzarmasý bazý hastalýklarýn (diabet, kolesterol yüksekliði, akne vb) tedavisinde kullanýlan ilaçlara baðlý ise ilgili hekime danýþýlýr.

Gençlerde (20 yaþ altý) anksiyete, sinirlilik veya hormonal aktiviteye baðlý yüz kýzarmasý zamanla ortadan kaybolabilir.

Yüz kýzarýklýðý eðer sýcak ve baharatlý yiyeceklerle veya alkol alma ile tetikleniyorsa bunlardan kaçýnmak belirtileri kontrol edebilir.

Yüz kýzarmasý yukarýda sayýlan nedenlere baðlý deðilse ve sempatik sistemin aþýrý çalýþmasýna baðlýysa; günlük basit olaylarla ortaya çýkýyor ve kiþinin iþini ve sosyal hayatýný etkiliyorsa ilk yapýlacak þey kiþinin kendine güven kazanmak için önlemler almasýdýr.

Kiþilerde bir kere yüzü kýzardýðýnda hep ayný þeylerin tekrarlanacaðý korkusu olabilir. Böyle düþünmek zaman içinde kendimize güvenimizi kaybettirebilir. Bu durumu tersine çevirmek mümkündür. Kendimize güvenimiz arttýkça yüzümüzün kýzaracaðý endiþesi azalýr. Psikiyatristlerin önerdiði bazý önlemleri aþaðýda okuyabilirsiniz.

Yüz kýzarmasýný gizlemek deðil, gidermek gerekir. Bunun çözümü de yine kendinizdedir ve önemli olan kendinize ve baþkalarýna olan bakýþ açýsýnýn deðiþmesidir.

Öncelikle kendi güçlü ve zayýf yönlerinizi tanýmaya çalýþýn. Sadece zayýf yönlerden oluþmadýðýnýzý bilin. Güçlü yönlerinizi ve baþarýlarýnýzý ön plana çýkarýn. Baþarýlý olduðunuz konularda kendinizi ödüllendirin.

Çaba ile her þeyin daha olumlu olabileceðini bilin. Kendinize (kýsa ve uzun vadeli) hedefler koyun. Hedefe ulaþmak için attýðýnýz her adýmda kendinizi ödüllendirin.

Kýzarma korkusuna yönelik otomatik ve çarpýtýlmýþ düþüncelerinizi keþfetmeye çalýþýn. Yanlýþ düþüncelerden uzaklaþma teknikleri kullanýn. Gevþeme egzersizlerini öðrenin. Olumlu içsel konuþma konularý geliþtirin.

Yüz kýzarmasý baþkalarýnýn dikkatini çeken tek özelliðiniz deðildir. Dikkatin her zaman üzerinizde olduðunu ve insanlarýn aklýndan sizinle ilgili neler geçtiðini düþünmeyin. Çünkü baþkalarýnýn ne düþündüðünü bilme þansýnýz yoktur.

Baþkalarýnýn düþünce ve davranýþlarýný her zaman olumsuz yönde deðerlendirmeyin. Sizin hakkýnýzda olumsuz düþünenler olsa bile bunun için kendinizi suçlamayýn. Bu tür duygusal yaralanmalar sizi endiþelendirmesin. Darbe alsanýz bile hayatýn devamý güzel olabilir. Övgü ve iltifatlarý kabul edin. Aþýrý genellemelerden kaçýnýn. Kesinlikle þöyle olmalý veya ya hep - ya hiç tarzý düþüncelerden kaçýnýn.

Yüz kýzarmasý sadece bedensel bir olay deðildir. Önemli olan yüz kýzarmasýný nasýl algýladýðýnýz düþüncesidir. Kendi duygularýnýza ve baþkalarýnýn sizin hakkýnýzdaki düþüncelerinize yönelik odaklanmanýz azalýrsa yüz kýzarmasýna baðlý endiþeniz azalýr. Bu düþüncelerin ne kadar gerçekçi ve ne kadar yararlý olduðunu iyi düþünün.

Renk düzeltici nemlendiricilerle yüz kýzarýklýðý (saklanabilir) kamufle edilebilir. Bu maskeler geniþleyen damarlarýn rengini kapatýr. Bazýlarý fondoten altýna uygulanabilirler. Ancak bunlarýn erkekler tarafýndan kullanýmý zor olabilir.                                                                                                                                                                                                       Yüz kýzarmasý, psikiyatrik tedaviler

Psikiyatrik destek almak kiþinin yüz kýzarmasýna verdiði anlamý ve yaþadýðý (çarpýtýlmýþ)

duygularýn nedenini anlamasý açýsýndan önemlidir. Ayrýca varsa sosyal yetersizlik duygusu deðerlendirilir. Bu düþüncelerden kurtulma yollarý bulunmaya çalýþýlýr.

Yüz kýzarmasýnýn nedenine göre (sinirlilik, gerginlik, sosyal fobik özellikler, vs) psikiyatrik tedaviler kullanýlabilir. Sosyal fobili kiþiler baþta olmak üzere anksiyeteli (yoðun kaygýlý) kiþilerde istemsiz yüz kýzarmasý daha fazla görülür. Bu anksiyete bozukluðu olgularýn çoðunda psikoterapiye iyi cevap verebilir. Psikoterapi yöntemleri içinde þunlar sayýlabilir:

Biliþsel davranýþ terapisi (CBT): Bu tedavi ile insanlarýn düþünce, his, sosyal ortamlarda davranýþlarýný deðiþtirmeye yardýmcý olmak hedeflenir. Bu tedavide istenmeyen düþünceler belirlenir ve ortadan kaldýrýlýr. Bu düþünceler karþýsýnda kendi davranýþlarýný deðiþtirme

konusunda faydalý olabilir.

Solunum teknikleri: Anksiyete (endiþe) belirtileri ile hýzlý ve yüzeysel solunum ile tetiklenir ve kandaki karbondioksit miktarý azalýr. Yavaþ ve derin solunum endiþeli duygularý azaltýr.

Düþüncelerin deðiþtirilmesi: veya yönlendirilmesi kýzarma ataklarýný azaltabilir.

Korkularla yüzleþme: bir profesyonelin rehberliðinde, kiþinin tehdit olarak algýladýðý korkularýyla yüzleþerek, bunlarýn etkileri azaltýlmaya çalýþýlýr.

Klinik hipnoterapi (hipnoz): kýzarma korkusunu azaltýlmasýna yardýmcý olabilir.

Paradoksal niyet: nevrotik alýþkanlýk veya duygularý olan kiþinin duygusal tepkisinin mantýksýzlýðýný anlamasý için duygusal durumu daha da yoðunlaþtýrýlarak anksiyetenin giderilmesi amaçlanýr.

Aþaðýdaki ilaç gruplarý yüz kýzarmasýnýn tedavisinde yardýmcý olabilir.

Anksiyete ilaçlarý: anksiyeteyi kýsa sürede belli bir zaman aralýðý için azaltarak kýzarmanýn sýklýðýný ve þiddetini azaltmaya yardýmcý olur.

Antidepresanlar: anksiyeteyi daha uzun sürede daha kalýcý þekilde azaltarak kýzarmanýn sýklýðýný ve þiddetini azaltmaya-ortadan kaldýrmaya yardýmcý olur.

Beta blokerler: kýzarma ve kalp çarpýntýsý gibi anksiyete belirtilerinin kontrolüne yardýmcý olur.

Alfa-adrenerjik agonistleri: kontrol edilemeyen yüz kýzarmasý tedavisi için kullanýlabilir. Bu ilaçlar doðal bir vücut kimyasalý olan noradrenalin gibi kan damarlarýnýn geniþlemesini ve daralmasýný kontrol ederek etki gösterir.                                                                                                                                                                                                                     Yüz kýzarmasý, klipsli ETS tedavisi

Baþarý oraný...

Klipsli ETS yüz kýzarmasý tedavisinde oldukça etkilidir.

Tedavi sonrasý 100 kiþiden, 90 kiþide yüz kýzarýklýðý tam olarak geçer, 5 kiþide azalýr.

100 kiþiden, 5 kiþide etkisiz kalabilir, tekrar edebilir.

20-25 dakika sonra yüz kýzarmasýndan ömür boyu kurtulabilirsiniz.

Çok þiddetli yüz kýzarmasý olanlarda hayal edilemeyecek derecede etkilidir. Tedavi yapýldýðý anda yýllardýr süren yüz kýzarýklýðý geçer. Bu tedaviden sonra güven kazanmýþ olarak evinize dönebilir ve yüzde kýzarma olmadan iþinizde daha çok sorumluluk alabilir, kiþisel yaþantýnýzda rahat edebilirsiniz. Kýzarma korkusu geçmiþ olur.

Önleyici tedbirlerle geçmeyen, psikoterapiden fayda görmeyen,

20 yaþýndan sonra da devam eden kronik yüz kýzarmasý olanlarda,

Þiddetli (aniden baþlayan, yüz bölgesinin çoðunu içine alan, kulaklar

ve boyun bölgesine yayýlan, yüzün pancar gibi olduðu) yüz kýzarmasý olanlarda,

Yüz kýzarmasý ile birlikte yüz terlemesi olanlarda klipsli ETS tercih edilir.

Klipsli ETS gün içinde ortaya çýkan deðiþken kýzarýklýða etkilidir.

Yüz renginiz sabah uyanýnca hangi renkse, tedavi sonrasý o renge döner.

Yüz kýzarmasý için yapýlan klipsli ETS sonrasý:

El terlemesi, yüz terlemesi ve ayak terlemesi kendiliðinden geçebilir.

Koltuk altý terlemesi ayný ameliyatta farklý bir yere daha klips konularak tedavi edilebilir.

100 kiþiden 7-8 kiþide þiddetli, 8-10 kiþide hissedilir derecede refleks terleme görülebilir.

Refleks terleme: yüz terlemesinin durmasýna tepki olarak bazý kiþilerde: bel, karýn, kalça, bacaklar gibi bölgelerde (genellikle bel ve göbekte) terlemenin artmasýdýr.

Hafif ve hissedilir derecede ise önemli bir rahatsýzlýk vermez.

Þiddetli ise kiþiyi oldukça rahatsýz edebilir.