Daha çok kýþ aylarýnýn hastalýðý olan zatürre, yaz aylarýnda, özellikle turizm sezonunun en hareketli olduðu günlerde ölümle sonuçlanabilen ciddi sorunlara yol açýyor.

Halk arasýnda yaz zatürresi olarak bilinen lejyoner hastalýðýna yol açan Lejyonella bakterisi daha çok yazýn çoðalarak ilerliyor. 

 

 

“Yaz zatürresi, klinik olarak diðer zatürrelerden farklý belirtiler vermekte ve bu nedenle kolayca ilerleyebilmektedir. Hastalýðýn kýþ yerine yaz mevsimini tercih etmesi ise, hastalýk yapan bakterinin yaþadýðý ve çoðaldýðý ortamdan kaynaklanýyor. Bakteri sularda yaþar ve doðal olarak bulunduðu yerler ise göller, nehirler ve kaplýca sularýdýr. 

 

Ýnsanlara en çok bulaþma ortamlarý ise klimalý ortamlar, havuzlar, banyolardaki havalandýrma borularý, musluklar gibi ýslak ortamlardýr. Yaz aylarýnda iyi temizliði yapýlmamýþ otel klima ve banyolarý, havuzlar ya da otobüs klimalarý, enfeksiyon odaðý olarak kendini gösterir. 

 

Lejyonella bakterisinin üremesi için ideal ýsý 40 derece civarýndadýr. Yapýlan araþtýrmalarda atipik zatürre denilen, yani klasik zatürre dýþý kalan enfeksiyonlarýn dörtte birinden bu bakteri sorumludur. Erkeklerde daha fazla görüldüðü saptanmýþtýr. Bu bakteri herkeste hastalýk yapmayabilir. 

 

Etkinliðini artýran en önemli neden, kiþilerin altta yatan kronik bir hastalýðýnýn olmasýdýr. Þeker hastalýðý, böbrek yetmezliði, kalp kapak hastalýklarý, KOAH yani kronik bronþit, amfizem, düzenli alkol kullanýmý, karaciðer hastalýklarý, kortizon kullanýmý gibi durumlar hastalýðýn etkinliðinin artmasýna yol açar. Ýleri yaþ ve sigara kullanýmý da risk faktörüdür. 

 

 

 Hastalýðýn en önemli bulgularýndan birinin kiþide 40 dereceye varan yüksek ateþe yol açmasý olduðunu anlattý: 

 

"Titreme, eklem aðrýlarý, baþ aðrýsý ve ileri derecede yorgunluk da diðer belirtileridir. Hastanýn akciðer tutulumuna baðlý olarak kuru öksürük ve yan aðrýsý denilen kiþinin öksürmesini bile engelleyen göðüs aðrýlarý olur. 

 

Zaman zaman ishal görülür. Ýlerleyen evrelerde kiþinin þuurunda bozulma ve koma görülebilir. Çekilen akciðer filmlerinde yaygýn olarak akciðerlerin tutulduðu gözlenir. Bu nedenle hastanýn yoðun bakýmda bile yatmasý gerekebilir. 

 

Yaz zatürresinde erken taný konulmasý ve tedaviye hemen baþlanmasý tüm hastalýklarda olduðu gibi tedavi baþarýsýný ve ölüm riskini azaltýcý bir nedendir. Toplumda yaz zatürresi kaynaklý ölüm oraný yaklaþýk yüzde 15’tir. Antibiyotik tedavisi mükemmel olan, altta yatan hastalýðý olan kiþilerde ölüm yüzde 25 gibi yüksek bir orandýr. 

 

Bu oranlar hastalýðýn ciddiyetini ortaya koymaktadýr. Hastalýktan korunmak oldukça basit yöntemlerle mümkün olmaktadýr. Yaz mevsimi öncesi yapýlacak olan dezenfeksiyonlar, örneðin, musluklarýn ve duþ baþlýklarýnýn yüksek ýsýda basýnçlý su ile yýkanmasý en basit önlemler arasýndadýr. 

 

 

40 derece ateþ yapar. 

Ciddi kalp ve solunum yollarý endikasyonlarýna yol açar. 

2-10 günlük kuluçka dönemi vardýr. 

 

Legionellasis gibi ölümcül deðildir. 

Kuluçka dönemi 1-4 gündür. 

2-5 gün içinde iyileþme görülür. 

Belirtileri, halsizlik, ateþ, üþüme, titreme ve baþ aðrýsýdýr.

 

 

"Öncelikle depo, tank gibi herhangi bir sisteme girer. Paslý ve nemli ortamlarda çoðalýr. Püskürtücü bir sistem aracýlýðýyla bakteri, (örneðin, duþ baþlýklarý, çeþmeler, soðutma kuleleri..vb.) havaya yayýlýr ve solunum yoluyla vücuda girer. Hastalýk, salgýn þeklinde yayýlabilir. 

 

Sistemlere ise içme suyu yoluyla ulaþýr. Soðutma kulelerinde milyonlarca küçük su taneciði etrafa yayýlýr ve bu su ’lejyonella’ içeren su tanecikleri solunum yoluyla vücuda girer. 

 

Lejyoner hastalýðýna yakalananlarýn yüzde 15’den fazlasý soðutma kuleleri nedeniyle bu hastalýða yakalanmaktadýr. Bakteri, özellikle 25-40 derece sýcaklýkta ortaya çýkar. Suyun bulunduðu yerlerin paslý veya kirli olmasý bakterinin oluþmasýna ortam yaratýr."

 

 

Lejyoner hastalýðý, 1980’lerde en fazla tartýþýlan ve yanlýþ anlaþýlan konulardan biri olarak ortaya çýktý. Hastalýk ilk kez 1976 yýlýnda ABD’nin Philedelphia kentinde Belle Vue Stanford otelinde tanýmlandý. 

 

Otelde Amerikan Lejyonu’ndan 182 kiþinin katýldýðý bir konferans sýrasýnda ortaya çýkan hastalýk, 34 kiþinin ölümüne neden oldu. Takip eden yýllarda daha önce bilinmeyen ‘Legionella Pneumophilla’  bakterisi izole edildi ve hastalýðýn çýkýþýnýn nedeni olarak tanýmlandý. 

 

1976’dan sonra birçok Avrupa ülkesinde, Kuzey ve Güney Amerika ülkelerinde, Afrika ve Asya ülkelerinde ‘Legionnaires’ hastalýðý vakalarý rapor edildi.