Rinit burun iltihabý anlamýna gelmektedir.. Alerjik rinit alerji kaynaklý burun iltihabýdýr. Alerjenlerin hava yolu mukozasýna yapýþarak iltihabi reaksiyonlarý baþlatmasý ile meydana gelir. Belirli mevsimlerde (en çok polenlerin uçuþtuðu bahar aylarýnda) ortaya çýkan tipine mevsimsel rinit denir. Mevsimsel alerjik rinit saman nezlesi olarak ta bilinir, fakat bu doðru bir terim deðildir. Bir de alerjik rinitin tüm bir yýl boyunca süren tipi vardýr ve perenial rinit olarak adlandýrýlýr. Perenial rinitte neden, genellikle yýl boyunca ortamda bulunan hayvan tüyü, çeþitli kimyasallar veya ev tozu gibi alerjenlerdir.

                                                          

Neler Alerjiye Yol Açar?   

Günlük hayatýmýzda alerji nedeni olabilecek birçok alerjen ile karþýlaþmaktayýz. Özellikle sanayi ürünlerinin ve kimyasal madde kullanýmýnýn yaygýnlaþmasý ile alerjik hastalýklarýn görülme sýklýðý da giderek artmaktadýr. Alerjenler çok çeþitlidir. Yiyecekler, havada uçuþan polenler, ev tozlarý ve bunlarýn içinde gözle görülmeyen küçük canlýlar, hayvan tüyleri, giyecekler, takýlar, kimyasallar ve aklýnýza gelebilecek daha birçok þey alerji etkeni olabilir. Alerjik reaksiyon kiþiye özel bir durumdur. Farklý kiþiler farklý maddelere farklý alerjik reaksiyonlar gösterebilirler veya hiç alerjik reaksiyon göstermeyebilirler. Alerjiye yatkýnlýk kalýtsaldýr ve genetik faktörler rol oynar. Alerjenler alerjik rinit, alerjik konjüktivit, alerjik astým, kontak dermatit, ürtiker gibi birçok alerjik hastalýða neden olabilir.

En sýk olarak havada uçuþan polenler ve çevremizde bulunan aðaçlar alerjik rinite yol açar. Fakat benzer reaksiyon küf, hayvan tüyü, ev tozu ve akarlarý gibi alerjenlere karþý da geliþebilir. Rüzgarla havada uçuþan küçük polenlerin hava yollarý mukozasýna yapýþarak alerjik olayý baþlatmasý ile alerjik rinit meydana gelebilir. Bu alerjenler ebatlarýndan dolayý burun mukozasýnda yakalanýr ve genellikle daha aþaðýlara inerek alt solunum yolu belirtileri oluþturmazlar. Fakat bu her zaman geçerli deðildir. Bu reaksiyonlarý baþlatan polenler kiþiye ve yöreye göre farklýlýk gösterirler. Özellikle kuru ve rüzgarlý havalarda havadaki polen miktarý fazladýr ve alerjik rinit görülme sýklýðý artar.

Alerjen ile karþýlaþýldýðýnda özellikle aðýz, burun, gözler,boðaz ve deride kaþýntý ortaya çýkar. Burun akýntýsý ve gözlerin sulanmasý tipiktir. Burun týkanýklýðý ve koku almada güçlük ortaya çýkabilir. Bazen bu belirtilere hýrýltýlý solunum eþlik edebilir. Öksürük ve baþaðrýsý da görülebilir.

Hastalýk semptomlarý genellikle 40 yaþýndan önce ortaya çýkar ve yaþ ilerledikçe þikayetler azalýr. Fakat hastalýðýn kendiliðinden tamamen geçmesi nadirdir.

Alerjik rinit tanýsýndaki en önemli þey hastanýn öyküsüdür. Belirtilerin hangi mevsimde, ne ile karþýlaþýldýðýnda, nasýl ortaya çýktýðýnýn bilinmesi tanýya ulaþmada önemlidir. Bazen yapýlan testlerin sonuçlarý negatif olduðu halde, hastanýn tipik öyküsünden taný koymak mümkün olmaktadýr. Muayene sýrasýnda hastalarýn burun mukozalarý soluk, fakat burun delikleri kýrmýzýdýr. Bu hastalarda burun mukozasýnýn sürekli iltihabýna baðlý polipler geliþmiþtir, bu polipler özellikle tüm yýl boyunca devam eden tipte sýktýr. Bu polipler de burun týkanýklýðýna neden olabilir. Taný testleri arasýnda alerjiye neden olan antikor IgE’nin total kan düzeyinin ölçülmesi ve özel alerjene karþý uygulanan alerji testleri en sýk kullanýlan taný yöntemleridir. Özellikle deriye uygulanan alerji testleri en sýk kullanýlan metoddur. Kanda eosinofil denilen ve alerjik reaksiyonlarda sayýlarý artan hücrelerin sayýlmasý veya bu hücrelerin burundan alýnan sürüntüde incelenmesi tanýyý destekler. Bazen de olasý alerjenlerden uzak durma veya karþýlaþma sonrasýndaki yanýta bakýlarak alerjenin tanýsýna gidilebilir.

Tozlu ve polenli ortamlarda bulunmamalý, eðer bulunmak durumunda kalýnýrsa da maske kullanýlmalýdýr.

Polenlerin uçuþtuðu mevsimlerde kapý ve pencereler kapalý tutulmalýdýr.

Özellikle kaloriferli evlerde kuru ev havasý alerjik rinitin kötüleþmesine neden olabileceðinden, evde hava nemlendiricisi kullanýlmalýdýr.

Oda havasýnýn temizliðine dikkat edilmeli, havalandýrma sistemlerinin iyi çalýþtýðýndan emin olunmalýdýr.

Evde hayvan ve bitki beslemekten kaçýnýlmalýdýr.

Tüylü ve yünlü battaniyeler yerine pamuklu ve sentetik olanlarý tercih edilmelidir.

Toz barýndýrabilecek tarzda kilim, halý gibi ev eþyalarý kullanýlmamalýdýr.

Alerjik hastalýklarda en önemli þey alerjen ile karþýlaþmaktan kaçýnmaktýr. Bu konuda alýnmasý gerekli önlemler ‘Alerjik riniti olan hastalarýn dikkat etmesi gerekenler nelerdir?’ bölümünde anlatýlmýþtýr. Alerjik rinitin tedavisi þikayetlerin giderilmesine yöneliktir, hastalýk bu tedaviyle ortadan kaldýrýlamaz. Alerjik rinitin tedavisinde hekim tarafýndan, antihistaminik denilen ve alerjenle karþýlaþýldýðýnda olaya neden olan madde salýnýmýný engelleyen ilaçlar, burun iç yüzeyindeki þiþliði azaltan ilaçlar, kortizon içeren burun spreyleri gibi ilaçlar verilebilir. Ancak tüm bu ilaçlar muhakkak hekim tarafýndan hastalýðýn þiddeti ve hastanýn durumu deðerlendirilerek düzenlenmelidir.

Alerjik rinit ömür boyu devam eden fakat yaþla beraber þiddeti azalan bir hastalýktýr. Alerjik rinit hastaya sýkýntý vermesi, yaþam kalitesini bozmasý ve iþ gücü kayýplarýna neden olmasý dýþýnda çok önemli saðlýk sorunlarýna neden olmaz. Eðer gerekli tedbirler alýnýr ve uygun tedavi verilirse bu hastalýðýn atak sayýsýný oldukça azaltmak mümkündür.