Arý Allerjileri       

Arý sokmasýna karþý geliþen tepki þekilleri ve bunun þiddeti kiþiden kiþiye deðiþmektedir. Normal bir tepki, o bölgede aðrý, þiþlik ve kýzarýklýk þeklindedir ve böceðin soktuðu yerle sýnýrlýdýr. Bu bölgeyi basitçe dezenfekte edip, þiþliði azaltmak için buz uygulanýr.

Geniþ lokal reaksiyon ise, arýnýn soktuðu yerin dýþýna uzanan yaygýn þiþlik oluþturur. Örneðin ön kolundan arý sokan bir kiþide tüm kol normal büyüklüðünün 2 katý kadar þiþebilir. Görünümü ikaz edici olsa da normal bir reaksiyon gibi tedavi edilmesi yeterlidir. Ancak bu durum bazen 2-3 gün kadar sürebilir. O zaman rahatsýzlýðý azaltmak için doktora danýþýlarak antihistaminik ve steroid içeren ilaç tedavisi önerilebilir.

Arý sokmasýna karþý en ciddi reaksiyon, birden ortaya çýkan ve hýzla artýþ gösteren allerjik olaylardýr. Bu durumda hemen týbbi müdahale yapýlmasý gereklidir. Biz bu reaksiyona sistemik allerjik reaksiyon ya da anafilaksi diyoruz.

-Böceðin soktuðu yerin dýþýndaki bölgelerde kaþýntýlý kýzarýklýk, kabarýklýk ve þiþlikler

-Göðüste sýkýþma ve solunum güçlüðü

-Ses kýsýklýðý veya dilde þiþme

-Baþ dönmesi veya ani kan basýncý düþüþü

-Bilinç kaybý ya da kalb durmasý

Bu tip reaksiyon, arý soktuktan sonra dakikalar içinde görülebilir. Hayatý tehdit edici hatta öldürücü olabilir. Allerjik reaksiyon geliþen kiþilerde tekrar arý soktuðunda benzeri ya da daha ciddi reaksiyonriski %60’ dýr.

Allerjik bir reaksiyon, öncelikle adrenalin (epinefrin) ile tedavi edilmelidir. Bunu kiþi kendi kendine enjekte edebilir ya da doktor tarafýndan yapýlýr. Bazen damardan sývý, oksijen ve diðer tedavilerde gerekli olabilir. Hastanýn durumu düzelse de yakýn gözlem altýnda 12-24 saat hastanede kalmasý gerekebilir.

Daha önce reaksiyon görülen kiþilere her zaman yanlarýnda adrenalin kalemi taþýmalarý gerektiði söylenmeli ve kullanýmý öðretilmelidir. Bir doz adrenalin tedavide yetersiz kalabilir bu nedenle arý sokmasýný takiben hemen en yakýn týbbi bir merkeze baþvurmasý önerilmelidir.

Arý sokmasý olasýlýðýný azaltmak için bazý koruyucu önlemler alýnmalýdýr. Yaban arýlarý topraða yakýn ve çürüyen aðaç gövdelerinde yuva yaparlar. Gýdalar, çöp tenekeleri etrafýnda, piknik yerlerinde uçarlar. Çok saldýrgan olup birkaç kez sokabilirler. Eþek arýlarý ise duvar saçaklarýnda yuvalanýrlar.

Bal arýlarý sakin olup soktuklarý yerde venom yani zehir kesesiyle birlikte iðnelerini býrakýr ve ölürler. Bu nedenle arýnýn iðnesi deride kalmýþ ise, zehir kesesini sýkmadan dikkatle çýkarýlmalýdýr.

Açýk alanlarda çalýþýr ya da dolaþýrken dikkat edilmeli, çimenlerde çýplak ayakla yürünmemelidir. Parfüm, saç spreyi, losyon gibi böcekleri çekebilecek kokulardan, açýk renkli parlak giysilerden kaçýnýlmalýdýr. Bahçe iþi ile uðraþýrken þapka, eldiven, çorap, pantolon ve ayakkabý giyilmelidir. Piknik yerlerinde aðzý açýk çöp kutularý ve açýkta býrakýlmýþ gýdalardan uzak durulmalý, bunlar saðlýklý hijyenik koþullarda saklanmalýdýr.

Arý sokmasýna karþý allerjik reaksiyonlar aþý tedavisi (venom immünoterapi) ile önlenebilir. Bu tedavi þekli ileride geliþebilecek allerjik reaksiyonlardan korunmada %97 oranýnda etkilidir. Hastanýn duyarlý olduðu arý zehirinin giderek artan miktarlarda hastaya verilmesiyle baðýþýklýk sistemini uyararak gelecekte olasý bir alerjik reaksiyona karþý dirençli hale gelmesi saðlanmaktadýr. Bu þekilde zamanla daha önceden ciddi reaksiyon korkusu altýnda yaþayan kiþiler normal yaþamlarýna dönebilir.

Sizin geçmiþteki öykü ve bazý testlere dayanarak, arý zehirine alerjiniz olup olmadýðýna ve aþý tedavisine uygun aday olup olmadýðýna karar verilmesi için alerji uzmanýna danýþýlmalýdýr.

Birçok kiþi arý sokmasýna allerjik deðildir. Allerjik bir tepki ile normal ya da geniþ lokal reaksiyon arasýndaki farklýlýk iyi bilinmelidir. Böylece gereksiz endiþe ve týbbi harcamalar önlenebilir. Allerjik tepki veren kiþiler, doðru taný ve uygun tedavi için mutlaka bir allerji uzmaný tarafýndan deðerlendirilmelidir.

Arý alerjisi ciddi bir problem olsa da yeniden tekrarlayacaðý korkusu ve riski aþý tedavisi ile çoðu kez en aza indirilebilmektedir.