KOAH akciðerin zararlý gaz ve partiküllere karþý anormal enflamatuar yanýtý sonucu ortaya çýkan týkayýcý ve ilerleyici bir akciðer hastalýðýdýr. Ekspirium (nefes verme) sýrasýnda havayollarýnda ortaya çýkan çökme ve aþýrý bronþial ifrazat havayollarýnda daralmaya neden olarak hava akým hýzýný azaltmakta ve bu olay sürekli olarak þiddetini arttýrarak hastanýn yaþam kalitesinde bozulmaya yol açmaktadýr. Bu tanýmdan da anlaþýldýðý gibi KOAH’ta havayollarýnda meydana gelen deðiþikler geri dönüþümsüzdür ve sürekli ilerleyici karakter gösterir. KOAH, Kronik bronþit ve amfizeme baðlý hava akýmý kýsýtlamasý ile karakterizedir. Yine ayný derneðin tanýmlamasýna göre Kronik bronþit, birbirini izleyen iki yýl içersinde bir baþka nedene baðlanamayan ve en az 3 ay süren kronik öksürük ve balgam çýkarma olarak ifade edilebilir. Amfizem ise akciðerin en uç noktalarýnda yer alan ve atmosfer havasýndan Oksijeni alýp kandaki Karbon dioksiti havaya vermemizi saðlayan alveolerin (küçük hava kesecikleri) anormal ve kalýcý geniþlemesidir. Bu 2 hastalýðýn akciðerde yerleþtiði alan ve yapmýþ olduklarý kalýcý deðiþiklikler farklý tipte olmakla beraber KOAH,genellikle kronik bronþit ve amfizemin deðiþik oranlarda birlikteliði ile karakterizedir.

 Tüm dünyada ciddi bir ölüm nedeni olan bu hastalýk yüzünden her yýl yaklaþýk 2,5 milyon kiþi yaþamýný yitirmektedir.Bu hastalalýðýn 2020 yýlýnda küresel yük açýsýndan ilk 5. sýraya yerleþeceði tahmin edilmektedir.ABD’de 1968-1995 arasý yaþa uyarlanmýþ ölüm oranlarýnýn seyrine bakýldýðýnda,koroner kalp hastalýðý, inme, diðer serebrovasküler hastalýklar ve bunlarýn dýþýnda kalan diðer tüm ölüm nedenlerinde azalma izlenirken, ayný dönemde KOAH nedenli ölüm oranlarýnda ciddi bir artýþ olduðu (% 163) saptanmýþtýr. KOAH bugün tüm dünya genellinde ölüm nedenleri arasýnda 6. sýrada yer almaktadýr ve 2020 yýlýnda 3. sýraya yerleþeceði öngörülmektedir. Türkiye’de yaklaþýk 3 milyon KOAH’lý hasta bulunduðu ve KOAH’ýn 5. ölüm nedeni olduðu tahmin edilmektedir. Hastalýk kamuoyu ve saðlýk çalýþanlarý tarafýndan fazla bilinmemektedir. Bu durum hastalarýn çok azýnýn teþhis edilmesine ve teshis edilenlerin de çok azýnýn uygun tedavi almasýna neden olmaktadýr. 1965-1997 yýllarý arasinda Türkiye’deki tüm hastanelere yatan kronik bronþit, amfizem ve astýmlý hastalarýn sayýsýnda bu dönemde 4 kat artýþ olmuþ ve bu hastalýktan ölümler 5 kat artmýþtýr. Türkiye’de sigara içiminin yanýsýra, evde ýsýnmak ve yemek piþirmek amacýyla odun ve tezek kullanýmýnýn da KOAH geliþiminde rol oynadýðý düþünülmektedir. 

  KOAH için risk faktörleri astýmda olduðu gibi genetik ve çevresel olmak üzere 2 grupta ele alýnabilir. Yandaki tabloda görülen risk faktörlerinden en önemlisi sigara kullanýmýdýr. Geliþmiþ ülkelerde KOAH geliþiminden sorumlu en büyük risk faktörü sigara iken geliþmekte olan ülkelerde sigaranýn yanýsýra çevresel ve mesleki zararlý gaz ve partiküllere ya da hava kirliliðine maruz kalma da önemli oranda KOAH geliþiminden sorumlu tutulmaktadýr. Örneðin ülkemizde bazý kýrsal alanlarda yakýt olarak kullanýlan tezek dumaný KOAH için risk faktörü olarak ele alýnmalýdýr.

Aktif sigara kullanýmý  KOAH için bilinen en önemli risk faktörüdür. Sigara içenlerde KOAH geliþme riski içmeyenlere göre 10-25 kat daha fazladýr. Aktif sigara içenlerin sigarayý býraktýklarýnda solunum fonksiyon testlerindeki yýllýk kayýp hýzý, sigara içmeye devam edenlere göre ileri derecede azalmaktadýr. Sigarayý býrakma yaþý ne kadar erken olursa solunum fonksiyon testlerindeki bozulma hýzý o derecede yavaþlamaktadýr. Bugün sigara içenlerin yaklaþaýk % 15-20 kadarýnda KOAH geliþtiði bilinmektedir.

Mesleksel maruziyet de KOAH için önemli risk faktörüdür. Havalandýrmasý kötü, korunma önlemlerinn uygulanmadýðý dumanlý ve tozlu iþyerlerinde çalýþanlarda KOAH geliþimi için normal popülasyona göre daha yüksek risk taþýmaktadýrlar.

Hastalýðýn ilk belirtileri öksürük ve balgam çýkarmadýr. KOAH hastalarýnýn büyük çoðunluðu ayný zamanda sigara tiryakisi olduðundan öksürük ve balgam yakýnmasý baþlangýçta hasta tarafýndan sigaradan oluyor düþüncesi ile önemsenmez. Oysa bu dönemde hastalýða taný konulmasý hastanýn geleceði açýsýndan son derece önemlidir. Erken dönemde sigaranýn býrakýlmasý ile hastalýk belirtileri gerileyebilir ve hastalýk geliþimi durabilir. Öksürük genellikle sabahlarý daha fazla ve arka arkayadýr.Kronik bronþitin ön planda olduðu KOAH olgularýnda çoðu kez öksürükle birlikte balgam çýkarma da vardýr. Hastalýðýn bu dönemde fark edilmemesi ve sigaraya devam edilmesi neticesinde hastalýk ilerler ve hýþýltýlý solunum, nefes darlýðý gibi yakýnmalar ortaya çýkar. Ayrýca bazý hastalarda balgamla birlikte hafif hemoptizi(kan tükürme) olabilir.Ön planda amfizemin yer aldýðý KOAH olgularýnda ise hastalar en fazla nefes darlýðýndan yakýnýrlar. Bu gruptaki hastalarda hýþýltýlý solunum, öksürük ve balgam çýkarma yakýnmalarý daha seyrektir. Yine amfizemin ön planda olduðu KOAH hastalarý genellikle astenik, ince yapýlý tiplerdir. Buna karþýn Kr.bronþitin ön planda olduðu KOAH hastalarý týknaz kýsa boylu yapýdadýrlar. KOAH’ýn aðýr ve çok aðýr formlarýnda kandaki Oksijen miktarýnda azalma ve buna baðlý siyanoz ve en nihayetinde sað kalp yetersizliðine baðlý, ayaklarda þiþme gibi belirtiler ortaya çýkar.

Risk faktörlerine maruziyet öyküsü olan kiþilerde ve öksürük, balgam, eforla nefes darlýðý olan hastalarda KOAH düþünülmelidir. Fakat teþhisý, solunum fonksiyon testleriyle doðrulanmalýdýr. Bu testler, sadece tanýda deðil, hastalýðýn þiddetinin belirlenmesi ve hastalýðýn seyrinin takibinde de kullanýlmaktadýr. Solunum fonksiyon testleri, bir saðlýk kuruluþunda bulunan ve birinci saniyedeki zorlu ekspiratuvar volüm (FEVý) ve zorlu vital kapasite (FVC)’yi ölçen spirometre cihazlarýyla kolayca yapýlýr. Tedavi planýný hazýrlamadan önce, spirometrik anormalliðin boyutlarý, belirtilerinin derecesi ve diðer akciðer hastalýklarýnýn (astým, tüberküloz vb) varlýðýna göre KOAH’nin þiddeti (risk altýnda, hafif, orta, aðýr, çok aðýr) belirlenmelidir.  Solunum fonksiyon testleri ise KOAH tanýsýnýn objektif olarak kesinleþtirilmesini ve hastalýðýn varlýðý durumunda aðýrlýk derecesinin belirlenmesini saðlar. Bu tetkikleri dýþýnda EKG ve tam kan sayýmý gibi yardýmcý taný yöntemlerine de baþvurulabilir.

 

KOAH’nýn tedavisi 4 bölümde ele alanýbilir. bunlar, Hastalýðýn tanýsý ve derecesinin deðerlendirilmesi, sigaranýn býraktýrýlmasý ve diðer risk faktörlerinin azaltýlmasý, stabil dönemdeki tedavi ve akut atak dönemlerindeki tedavi olarak sýralanabilir. Bugün KOAH tedavisinde kullanýlan pek çok çeþit ilaç piyasada bulunmakla beraber bu ilaçlarýn hiçbiri hastalýðý tamamen ortadan kaldýramaz ve hiçbir ilaç                                                                                                                                                                                    SÝGARANIN BIRAKILMASI KADAR HASTALIÐIN ÝLERLEMESÝNÝ              VAÞLATICI ETKÝ GÖSTEREMEZ.                                                                         Stabil dönemde KOAH tedavisinde tercih edilecek ilaçlar ayný astým tedavisinde olduðu gibi solunum yoluyla kullanýlan inhaler ilaçlar olmalýdýr. Hastalýðýn aðýrlýk durumuna göre bu ilaçlar gerektiðinde yani hasta örneðin efor yaparken nefes darlýðý hissetiðinde kullanýlabilir ya da hekimin önerdiði þekilde sürekli ve düzenli bir tedavi þemasý uygulanabilir.KOAH’da ilaç dýþý tedavi modaliteleri ise uzun süreli Oksijen tedavisi ve pulmoner rehabilitasyon programlarýný içerir. Uzun süreli yada sürekli Oksijen tedavisi kanlarýnda Oksijen parsiyel basýncý hastalýk nedeniyle belirli bir deðerin altýna düþmüþ olgularda önerilir. Unutulmamalýdýr ki bilinçsiz Oksijen kullanýmý KOAH olgularýnda yarardan çok zarar getirebilir. Bu nedenle Oksijen tedavisinin gerekliliðine mutlaka hekim karar vermelidir.

 

 KOAH’lý hastanýn, zeminde var olan dispne, öksürük ve/veya balgam çýkarma yakýnmalarýnda, tedavisinde deðiþiklik gerektirecek boyutta akut bir artýþ göstermesi aku atak olarak tanýmlanmaktadýr. KOAH’lý hastalar yýlda 1-4 kez alevlenme (akut atak) gösterebilirler. Alevlenmelerin büyük kýsmý hafif olup evde tedavi edilebilirse de, çok þiddetli ve hayatý tehdit eden alevlenmelerde hastalar yoðun bakým ünitelerine bile yatýrýlabilirler. KOAH’lý olgularda birçok alevlenme nedeni olduðu bilinmekle birlikte hastalarýn büyük çoðunluðunda solunum yollarý enfeksiyonlarý tablonun ortaya çýkmasýnda rol oynar                                                                                                                                                                                                                                                                   Dünya KOAH Günü Nedir?       

Kronik Obstrüktif Akciðer Hastalýðýna karþý Küresel Giriþim (GOLD) grubu tarafýndan Dünya KOAH Günü yapýlmaktadýr. Bu günün temel amacý tüm dünyada KOAH bilincini artýrmaktýr. 

Kronik Obstrüktif Akciðer Hastalýðýna karþý Küresel Giriþim (GOLD); Dünya Saðlýk Örgütü, ABD Ulusal Kalp, Akciðer ve Kan Enstitüsü ve Ulasal Saðlýk Enstitüsü tarafýndan 1997 de baþlatýlmýþtýr. GOLD’un amacý, tüm dünyada saðlýk görevlileri ve yetkilileri ile iþbirliði yaparak KOAH bilincini artýrmak ve böylece bu akciðer hastalýðýnýn morbidite ve mortalitesini azaltmaktýr.

Türkiye’de Dünya KOAH Günü etkinliklerini, Saðlýk Bakanlýðý, Türk Tabibleri Birliði ve Aile Hekimleri Uzmanlýk Derneði ile birlikte  Türk Toraks Derneði tarafýndan yürütülmektedir. Türk Toraks Derneði, Göðüs Hastalýklarý Uzmanlarý ve solunum hastalýklarý alanýnda çalýþan diðer uzmanlýk dallarýndaki hekimler tarafýndan 1992 de kurulan bir ulusal uzmanlýk derneðidir. Toraks Derneði’nin amacý; eðitim, araþtýrma, hasta bakým standartlarý ve ulusal politikalar oluþturarak solunum hastalýklarýnda en etkin koruma ve tedaviyi saðlamak ve ulusal akciðer saðlýðýný geliþtirmektir. 

KOAH oldukça yaygýn bir hastalýktýr, yaþam kalitesi üzerinde çok önemli etkileri vardýr ve çok sayýda insanýn ölümüne neden olmaktadýr. Bir kiþinin KOAH geliþimi konusunda risk altýnda olup olmadýðýný belirlemek oldukça kolay olmasýna karþýlýk, KOAH erken dönemlerinde genellikle teþhis edilmemektedir. Oysa KOAH erken dönemde teþhis edilebilse, akciðer fonksiyonlarýndaki daha ileri bozulmayý önlemek ve hastalýðý durdurmak mümkündür. 

Dünya KOAH Günü’nün amacý, KOAH’ýn küresel bir saðlýk sorunu olduðu bilincini artýrmaktýr. Hekimler, hekim ve hasta dernekleri, saðlýk yetkilileri ve kamuoyu tarafýndan kullanýlacak olan "Tüm Dünyada KOAH Bilincini Artýrýn" sloganý; herkesin KOAH’ýn semptomlarýný öðrenme, KOAH tanýsý konusunda doktoruyla konuþma, uygun tedavi alma, hekim kontrolunda kendi-kendine KOAH tedavisini öðrenme ve hastalýðýný kötüleþtiren risk faktörlerinden kaçýnmayý öðrenmeye ihtiyacý olduðu gerçeðini vurgulamaktadýr 

Dünya KOAH Günü, hekimleri, saðlýk görevlilerini ve ulusal dernekleri KOAH bilincini artýrma konusunda birlikte çalýþmaya davet etmektedir. Kamuoyu ve saðlýk personelini KOAH’ýn semptomlarý konusunda bilinçlendirebilirsek, semptomlu kiþilerin uygun tedavi almalarý ve akciðerlerindeki hýzlý harabiyeti durdurmalarý saðlanabilir.

 

KOAH’dan ölümleri önemli oranda azaltacak

KOAH’a baðlý hastaneneye yatýþlarýn sayýsýný azaltacak

Yeni KOAH’lý hastalarýn oluþma hýzýný azaltacaktýr

Bu amaçlara ulaþmada kýsa vadeli stratejiler; kamuoyunu KOAH’ýn semptomlarý konusunda bilinçlendirmek, KOAH tanýsýnda kullanýlan cihazlarýn, özellikle de spirometrenin, tüm saðlýk personeli tarafýndan kolayca kullanýlabilir hale gelmesini saðlamak, tedavide kullanýlan ilaçlarýn her yerde bulunabilirliðini saðlamak, saðlýk yetkilileri, hekimler, hastalar ve ailelerini KOAH’ýn etkin tedavisi konusunda bilgilendirmek ve eðitmek ve KOAH geliþiminde rol oynayan çevresel risk faktörlerinin azaltýlmasý çabalarýna destek vermektir. 

                                                                                                                                         Yoksa KOAH mýsýnýz?

Kronik Obstrüktif Akciðer Hastalýðýnýn ne olduðunu biliyor musunuz? Kýsaca KOAH diye

tanýmlanan bu kronik týkayýcý akciðer hastalýðý, çok yaygýn olmasýna raðmen, KOAH’lý

hastalarýn çoðu henüz hastalýklarýný bilmemektedirler.

1- Haftanýn çoðu günlerde öksürürmüsünüz?

Evet_Hayýr_

2- Haftanýn çoðu günlerde balgam çýkarýyor musunuz?

Evet_Hayýr_

3- Nefesiniz yaþýtlarýnýza göre daha kolay mý daralýr?

Evet_Hayýr_

4- 40 yaþýndan büyük müsünüz?

Evet_Hayýr_

5- Sigara içtiniz mi ya da halen içiyormusunuz?

Evet_Hayýr_

 

Eðer bu sorulardan üç ya da daha fazlasýna "Evet" yanýtý vermiþseniz, doktorunuza solunum

fonksiyon testi yaptýrmanýzýn gerekli olup olmadýðýný sorun.

KOAH’ýn erken tanýsý ile, akciðerlerinizdeki 

harabiyetin ilerlemesini durduracak önlemleri alabilirsiniz.

 

Akciðerlerinizi düþünmek için kendinize zaman ayýrýn..